Bölüm 1: Düzenleyici ve Kurumsal Mimari

Bu bölüm, Türkiye’nin uluslararası sağlık turizmi sektöründe faaliyet göstermek isteyen aracı kuruluşlar için yetkilendirme sürecini yöneten yasal ve kurumsal temeli oluşturmaktadır. Sektör, yakın zamanda düzenleyici otoritenin yeniden yapılandırılmasıyla önemli bir dönüşüm geçirmiş olup, bu durum stratejik sonuçlar doğurmaktadır. Bu mimariyi anlamak, yetkilendirme sürecinin karmaşıklığını ve gerekliliklerini kavramak için elzemdir.

1.1. Yeni Paradigma: 26 Nisan 2025 Tarihli Yönetmeliğin Analizi

Türkiye’nin sağlık turizmi sektörü, 26 Nisan 2025 tarihli ve 32882 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik” ile köklü bir yeniden yapılanma sürecine girmiştir.¹ Bu yönetmelik, 13 Temmuz 2017 tarihli önceki yasal çerçeveyi yürürlükten kaldırarak ³, sektörde yeni bir dönemin kapılarını aralamıştır. Yönetmeliğin temel amacı, uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı kapsamında sunulan sağlık ve aracılık hizmetleri için asgari hizmet sunum standartlarını belirlemek, bu alanda faaliyet gösterecek sağlık tesisleri ile aracı kuruluşların yetkilendirme usul ve esaslarını düzenlemektir.⁴

Bu yeni düzenlemenin getirdiği en temel ve stratejik değişiklik, yetkilendirme otoritesinin ikiye ayrılmasıdır. Sağlık tesislerinin yetkilendirme yetkisi doğrudan Sağlık Bakanlığı’nda kalırken, aracı kuruluşların yetkilendirilmesi, denetlenmesi ve takibi görevi münhasıran Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş.’ye (USHAŞ) devredilmiştir.¹ Bu görev dağılımı, aracı kuruluşlar için tek ve uzmanlaşmış bir muhatap kurum oluşturarak süreci merkezileştirmeyi amaçlamaktadır.

Ayrıca, yeni yönetmelik, önceki düzenlemeye kıyasla çok daha sıkı ve ayrıntılı yetkinlik kriterleri getirmiştir.⁷ Yetkilendirme süreci, artık tek seferlik bir lisanslama işleminden ziyade, kuruluşların faaliyetleri boyunca sürdürmek zorunda oldukları performansa dayalı bir uyum modeline dönüştürülmüştür. Bu durum, sektördeki kalite standartlarını yükseltmeyi ve hizmet sunumunda sürdürülebilir bir denetim mekanizması kurmayı hedeflemektedir.

1.2. Kurucu Sütun: 1618 Sayılı Kanun’un Süregelen Rolü

2025 tarihli yeni yönetmeliğin getirdiği sağlık sektörüne özgü düzenlemelere rağmen, sağlık turizmi aracı kuruluşu olmanın temel taşı, 14 Eylül 1972 tarihli ve 1618 sayılı “Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu” olmaya devam etmektedir.⁸ Bu kanun, Türkiye’de kâr amacıyla turistlere ulaştırma, konaklama, gezi gibi hizmetleri sunan tüm ticari kuruluşların bir seyahat acentası işletme belgesine sahip olmasını zorunlu kılar.¹⁰

Sağlık turizmi aracı kuruluşları için bu gereklilik daha da spesifik hale getirilmiştir. Yeni yönetmelik, bir aracı kuruluşun USHAŞ’a yetki belgesi başvurusunda bulunabilmesi için öncelikle T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan alınmış bir “A Grubu” seyahat acentası işletme belgesine sahip olmasını şart koşmaktadır.¹⁴ 1618 sayılı Kanun’a göre A Grubu acentalar, hem yurt içi hem de yurt dışı tüm seyahat acentalığı hizmetlerini sunma yetkisine sahip en kapsamlı lisans türüdür.⁹

Bu durum, aracı kuruluşlar için çift aşamalı bir düzenleyici yapı oluşturmaktadır. Bir kuruluş, sağlık sektörünün düzenleyicisi olan USHAŞ’ın kapısını çalmadan önce, turizm sektörünün tüm yasal ve operasyonel gerekliliklerini yerine getirmek ve Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Türkiye Seyahat Acentaları Birliği’nin (TÜRSAB) denetiminden geçmek zorundadır. Bu yapı, yetkilendirme sürecini iki farklı bakanlığın ve bir meslek birliğinin yetki alanına yayan karmaşık bir prosedür haline getirmektedir.

1.3. Kurumsal Haritanın Çıkarılması: Roller ve Sorumluluklar

Yetkilendirme sürecinin başarılı bir şekilde yönetilmesi, ilgili kurumların rollerini ve yetki sınırlarını net bir şekilde anlamayı gerektirir.

• USHAŞ (Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş.): Aracı kuruluşlar için merkezi otoritedir. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kendisine verilen yetki çerçevesinde USHAŞ, aracı kuruluşlara yetki belgesi düzenlemek, yıllık performans değerlendirmelerini yapmak, sektörün merkezi veri tabanı olan HealthTürkiye portalını yönetmek ve yönetmeliğe aykırılık durumunda askıya alma veya iptal gibi yaptırımları uygulamakla görevlidir.¹ 13 Mayıs 2024 tarihi itibarıyla, aracı kuruluşlara yönelik tüm yeni başvurular ve mevcut belgelerin takibi, Sağlık Bakanlığı’ndan tamamen USHAŞ’a devredilmiştir.¹⁷ Bu merkezileşme, USHAŞ’ı aracı kuruluş sektörünün düzenleyici kalbi haline getirmektedir. Kurum, pazara giriş (yetkilendirme), operasyonel devamlılık (performans denetimi) ve pazardan çıkış (belge iptali) süreçlerinin tamamını kontrol etmektedir. Bu durum, başvuru sahipleri için tek bir muhatap sunarak süreci basitleştirse de, düzenleyici riski tek bir kurumda yoğunlaştırmaktadır. USHAŞ tarafından yapılacak herhangi bir olumsuz değerlendirme, bir aracı kuruluşun faaliyetlerinin tamamen durdurulması anlamına gelebilir.
• TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acentaları Birliği): Seyahat acentalarının yasal olarak bağlı olduğu meslek birliğidir. 1618 sayılı Kanun uyarınca, bir seyahat acentası işletme belgesi almak ve bu belgeyi muhafaza etmek için TÜRSAB üyeliği zorunludur.¹² Dolayısıyla TÜRSAB, sağlık turizmi aracı kuruluşu yetkilendirme sürecinin ilk ve zorunlu kapısı olarak işlev görür.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı: 1618 sayılı Kanun çerçevesinde seyahat acentalarına nihai “İşletme Belgesi”ni veren en üst makamdır.⁹ TÜRSAB’ın incelemesi ve uygun görüşü sonrası belgeyi düzenler.
• T.C. Sağlık Bakanlığı: Aracı kuruluşların yetkilendirme görevini USHAŞ’a devretmiş olsa da, sağlık tesislerinin doğrudan düzenleyicisi olmaya devam etmektedir. Ayrıca, uluslararası sağlık turizmi hizmetlerine ilişkin genel politika ve stratejileri belirleme ve sağlık hizmetleri fiyat tarifelerini onaylama yetkisini elinde tutmaktadır.¹

Bölüm 2: Yetkilendirme İçin Temel Ön Koşullar

USHAŞ’a resmi başvuru yapılmadan önce, aday aracı kuruluşların tamamlaması gereken iki temel ve sıralı aşama bulunmaktadır. Bu ön koşullar, sürecin temelini oluşturur ve eksiksiz bir şekilde yerine getirilmeden USHAŞ başvurusu yapılamaz.

2.1. Aşama I: TÜRSAB A Grubu Seyahat Acentası Statüsünün Kazanılması

Sağlık turizmi aracılık faaliyeti, özünde bir turizm operasyonu olarak kabul edildiğinden, ilk adım turizm mevzuatına tam uyum sağlamaktır. Bu, A Grubu seyahat acentası işletme belgesinin alınmasını içeren çok adımlı bir süreçtir.

• Tüzel Kişilik Zorunluluğu: Başvuru sahibi, 1618 sayılı Kanun uyarınca bir tüzel kişilik (örneğin, anonim veya limited şirket) olmak zorundadır.⁹
• Prosedürel Adımlar:

1. Unvan Talebi: İlk olarak, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na başvurularak planlanan acenta unvanı için onay alınır. Bu unvanın başka bir acenta ile karışıklığa yol açmaması gerekir.²⁰
2. Şirket Tescili: Bakanlıktan unvan onayı alındıktan sonra, şirket Ticaret Sicili’ne tescil ettirilir. Şirket ana sözleşmesinde “seyahat acentalığı” veya “turizm” faaliyetlerinin iştigal konuları arasında açıkça belirtilmesi zorunludur.¹⁶
3. TÜRSAB Başvurusu: Bakanlıktan alınan unvan onayının tebliğinden itibaren 30 gün içinde, kapsamlı bir başvuru dosyası ile TÜRSAB’a müracaat edilir.²¹
4. Gerekli Belgeler: Başvuru dosyası; başvuru dilekçesi, güncel Ticaret Sicil Tasdiknamesi, şirketi temsile yetkili tüm yöneticiler ve ortaklar için adli sicil beyanı, noter onaylı imza sirküleri ve nitelikli personel belgeleri gibi evrakları içermelidir.²¹
5. Kuruluş Teminatı: A Grubu seyahat acentaları için 7.000 TL tutarında bir kuruluş teminatının (banka teminat mektubu veya nakit blokaj) sunulması gerekmektedir.²³
6. Nitelikli Personel İstihdamı: Acentanın, turizm ve otelcilik alanında lise, ön lisans veya lisans diplomasına sahip, bakanlık onaylı profesyonel turist rehberi kokartı olan ya da enformasyon memurluğu belgesine sahip en az bir personel çalıştırması zorunludur.¹⁹
7. TÜRSAB Üyelik ve Aidat Ücretleri: Başvurunun uygun bulunması halinde, TÜRSAB’a üyelik ücretlerinin ödenmesi gerekir. 2025 yılı için belirlenen bir defaya mahsus üye kayıt ücreti 517.395 TL ve yıllık aidat 25.869,76 TL’dir.²¹
8. Nihai Onay ve İşletme Belgesi: TÜRSAB’ın dosya incelemesi, değerlendirmesi ve acentanın fiziki adresinde yapacağı denetimin olumlu sonuçlanmasının ardından, başvuru dosyası nihai “İşletme Belgesi”nin düzenlenmesi için T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilir.²³

2.2. Aşama II: Sağlık Tesisleri ile Uyumlu Stratejik İş Birliklerinin Kurulması

Turizm sektörüne ilişkin yasal zemin oluşturulduktan sonra, ikinci kritik ön koşul, sağlık sektöründeki ortaklıkların resmiyete dökülmesidir.

• Yasal Zorunluluk: Yönetmelik, aracı kuruluş adayının, USHAŞ’a başvuru yapmadan önce, halihazırda “Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi” sahibi olan en az üç (3) sağlık tesisi ile yazılı bir protokol imzalamasını zorunlu kılmaktadır.¹⁴
• Protokolün İçeriği: Yönetmelikte standart bir protokol formatı belirtilmemiş olsa da, bu anlaşmaların tarafların (aracı kuruluş ve sağlık tesisi) hak ve yükümlülüklerini net bir şekilde tanımlaması esastır. Protokol; hasta yönlendirme süreçleri, hizmet bedellerinin faturalandırılması ve ödeme koşulları, taraflar arasındaki komisyon oranları, hasta verilerinin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında paylaşımına ilişkin usuller ve olası anlaşmazlıkların çözüm yolları gibi kritik maddeleri içermelidir.²⁵ İmzalanan her bir protokolün bir örneği, USHAŞ’a sunulacak başvuru dosyasının ayrılmaz bir parçasını oluşturur.²⁴
• Stratejik Ortak Seçimi: Bu zorunluluk, basit bir evrak tamamlama işleminden öte, ciddi bir stratejik planlama gerektirir. Aracı kuruluşun, hedeflediği pazarın ihtiyaçlarına, sunduğu medikal hizmetlerin uzmanlık alanlarına ve kalite beklentilerine uygun sağlık tesislerini dikkatle seçmesi ve bu tesislerle sağlam bir iş birliği modeli kurması gerekmektedir. Bu durum, özellikle pazara yeni giren ve henüz bir yetki belgesi ya da ticari geçmişi olmayan kuruluşlar için önemli bir engel teşkil edebilir. Yetki belgesine sahip, itibarlı sağlık kuruluşları, yasal ve operasyonel riskleri minimize etmek amacıyla, henüz yetkilendirilmemiş ve kendini kanıtlamamış bir aracı kuruluşla protokol imzalamakta tereddüt edebilir. Bu durum, yeni girişimcilerin pazara girişini zorlaştıran ve mevcut bağlantıları güçlü olan yerleşik oyuncuları avantajlı kılan fiili bir filtre mekanizması yaratmaktadır.

Bölüm 3: USHAŞ Yetkilendirme Süreci: Adım Adım Operasyonel Kılavuz

Temel ön koşullar olan A Grubu seyahat acentası statüsü ve sağlık tesisleriyle yapılan protokoller tamamlandıktan sonra, aracı kuruluş adayı USHAŞ’a resmi yetkilendirme başvurusunu yapmaya hak kazanır. Bu aşama, tamamen dijital bir platform üzerinden yürütülen merkezi bir süreci içerir.

3.1. Başvuru Portalı ve Gönderim Protokolü

USHAŞ, yetkilendirme sürecini modernize ederek tüm işlemleri kendi dijital altyapısı üzerinden toplamıştır. Bu, başvuru sahipleri için tek bir temas noktası oluşturarak süreci standartlaştırmayı hedefler.

• Merkezi Dijital Başvuru: Aracı kuruluş yetki belgesi için tüm başvurular, USHAŞ’ın resmi web sitesi (www.ushas.com.tr) üzerinden online olarak gerçekleştirilir.¹⁵ Başvurular için özel olarak tasarlanmış bir alt portalın (aracikurulus.ushas.com.tr gibi) kullanılması muhtemeldir.
• Ön Başvuru: Süreç, portal üzerinden temel şirket bilgilerinin girildiği bir “Ön Başvuru” adımıyla başlar.¹⁷
• Belge Yükleme: Başvuru için gerekli olan tüm belgelerin (Bölüm 4’te detaylandırılmıştır) taranarak dijital formatta sisteme yüklenmesi zorunludur.¹⁵
• Başvuru Takibi: Başvuru sahipleri, sisteme giriş yaparak başvurularının hangi aşamada olduğunu (inceleniyor, ek belge talep edildi, onaylandı vb.) anlık olarak takip edebilirler.¹⁷

Sürecin tamamen dijital ortama taşınması, verimliliği artırma potansiyeli taşımakla birlikte, başvuru sahipleri için yeni zorluklar da ortaya çıkarmaktadır. Sistemin gerektirdiği dosya formatlarına, adlandırma kurallarına veya veri giriş standartlarına uyulmaması gibi teknik hatalar, başvurunun gecikmesine ve hatta reddedilmesine neden olabilir. USHAŞ tarafından “Başvuru Kılavuzu”nun güncellenmekte olduğunun duyurulması ³⁰, sürecin hala gelişim aşamasında olduğunu ve başvuru sahiplerinin güncel duyuruları yakından takip etmesi gerektiğini göstermektedir. Bu nedenle, belgelerin içeriği kadar, dijital sunumun teknik doğruluğuna da azami özen gösterilmelidir.

3.2. Değerlendirme Süreci: USHAŞ İncelemesi ve Zaman Çizelgesi

Başvurunun dijital olarak tamamlanmasının ardından USHAŞ bünyesinde çok aşamalı bir değerlendirme süreci başlar.

• Dosya İncelemesi: USHAŞ uzmanları, yüklenen dijital dosyayı titizlikle inceler. Bu aşamada, tüm gerekli belgelerin eksiksiz ve doğru bir şekilde sunulup sunulmadığı, beyan edilen bilgilerin tutarlılığı ve yasal gerekliliklere uygunluk kontrol edilir.
• Yerinde Denetim: Dosya üzerinde yapılan incelemenin olumlu bulunması halinde, USHAŞ tarafından aracı kuruluşun bildirdiği fiziki adreste bir yerinde denetim gerçekleştirilebilir.³¹ Bu denetimde, çağrı merkezi altyapısı, ofis koşulları ve personelin mevcudiyeti gibi beyan edilen fiziki ve operasyonel kapasiteler doğrulanır.
• Onay Süresi: Tüm belgelerin eksiksiz olduğu ve olası denetimin başarıyla tamamlandığı durumlarda, yetki belgesinin düzenlenme süreci genellikle 15 iş günü ile 2 ay arasında tamamlanmaktadır.¹⁵ İnceleme sırasında herhangi bir eksiklik tespit edilirse, başvuru sahibine bu eksiklikleri gidermesi için genellikle 15 iş günü ek süre tanınır.¹⁵

3.3. Finansal Yükümlülükler: Maliyetlerin Detaylı Analizi

Yetkilendirme süreci, başvuru sahibi için önemli bir finansal yatırım gerektirir. Bu maliyetler, TÜRSAB üyeliği ve USHAŞ başvuru ücretleri olarak iki ana kategoriye ayrılır.

• USHAŞ Başvuru Ücreti: USHAŞ, başvuruyu değerlendirme hizmeti karşılığında iadesiz bir başvuru ücreti talep etmektedir. Bu ücretin 1.000 TL ile 2.500 TL arasında olduğu belirtilmektedir.¹⁵
• USHAŞ Yetki Belgesi Ücreti: Başvurunun onaylanmasının ardından, “Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluş Yetki Belgesi”nin basımı ve tescili için ayrıca bir belge ücreti ödenmesi gerekmektedir. Bu ücretin yıllık olarak güncellendiği ve kaynaklarda 10.300 TL ile 26.005 TL gibi farklı rakamların yer aldığı görülmektedir.¹⁵ Başvuru sahiplerinin, başvuru yaptıkları yıla ait güncel belge ücretini doğrudan USHAŞ’tan teyit etmeleri kritik öneme sahiptir.
• Toplam Yatırım: Bu ücretler, sürecin sadece bir parçasını oluşturmaktadır. A Grubu seyahat acentası olmak için gereken TÜRSAB üye kayıt ücretinin 2025 yılı için 500.000 TL’yi aşan tutarı ²¹ göz önüne alındığında, bir sağlık turizmi aracı kuruluşunun faaliyete geçebilmesi için karşılaması gereken toplam yasal maliyetin oldukça yüksek olduğu anlaşılmaktadır.

Bölüm 4: Temel Yetkinlik Kriterlerinin Ayrıntılı İncelenmesi

USHAŞ yetki belgesi alabilmek için aracı kuruluşların, belirli altyapısal, insan kaynakları ve kurumsal dokümantasyon standartlarını karşıladıklarını kanıtlamaları gerekmektedir. Bu kriterler, kuruluşun uluslararası hastalara kaliteli ve güvenilir hizmet sunma kapasitesini ölçmeyi amaçlamaktadır.

4.1. Altyapısal Zorunluluklar

USHAŞ, aracı kuruluşların uluslararası hastalarla ilk temas kuracakları ve iletişimlerini sürdürecekleri kanalların belirli standartlarda olmasını şart koşar. Bu, sadece bir bürokrasi gereği değil, aynı zamanda uluslararası hasta deneyiminin asgari kalitesini yasal olarak güvence altına alma çabasıdır.

• 7/24 Çok Dilli Çağrı Merkezi:

• Gereklilik: Aracı kuruluş, kesintisiz olarak 7 gün 24 saat hizmet verebilen bir çağrı merkezi altyapısına sahip olmak zorundadır. Bu çağrı merkezinin en az iki dilde hizmet sunması ve bu dillerden birinin mutlaka İngilizce olması gerekmektedir.¹⁴
• Uygulama Modelleri: Bu şart iki şekilde yerine getirilebilir:

1. Kurum İçi (In-house) Model: Kuruluş, kendi bünyesinde bu hizmeti verebilecek, gerekli dil yetkinliğine sahip en az iki personeli istihdam ederek kendi çağrı merkezini kurabilir.
2. Dış Kaynak (Outsource) Modeli: Kuruluş, çağrı merkezi hizmetleri sunan profesyonel bir firma ile anlaşma yapabilir. Bu durumda, hizmet alınan firma ile yapılan ve hizmetin 7/24 ve belirtilen dillerde sunulacağını taahhüt eden sözleşmenin bir kopyası başvuru dosyasına eklenmelidir.³²

• Yasal Uyumlu Kurumsal Web Sitesi:

• Gereklilik: Aracı kuruluşun, uluslararası standartlarda profesyonel bir web sitesine sahip olması zorunludur. Bu web sitesinin içeriğinin en az üç dilde sunulması ve bu dillerden birinin mutlaka İngilizce olması şarttır.¹⁴
• İçerik Zorunlulukları: Web sitesi, sadece bir tanıtım aracı olmanın ötesinde, yasal olarak belirli bilgileri içermelidir. Bunlar arasında; sunulan aracılık hizmetlerinin detaylı açıklaması, anlaşmalı olunan sağlık tesislerinin ve bu tesislerde görev yapan doktorların profilleri, tedavi süreçleri hakkında bilgilendirme, şeffaf fiyatlandırma politikaları ve kolayca erişilebilir iletişim bilgileri yer almalıdır. Ayrıca, web sitesinde yer alan şirket unvanının, yetki belgesinde yazan resmi unvan ile birebir aynı olması zorunludur.³⁴

4.2. İnsan Kaynakları ve Uzmanlık

Aracı kuruluşun operasyonel kapasitesi, sahip olduğu nitelikli insan kaynağı ile doğrudan ilişkilidir. Yönetmelik, bu alanda da net standartlar belirlemiştir.

• Asgari Personel Sayısı: Çağrı merkezi personeli haricinde, aracı kuruluşun uluslararası sağlık turizmi operasyonlarında görevlendirilmek üzere, dil yeterliliğini kanıtlamış en az iki personel daha istihdam etmesi gerekmektedir.¹⁴
• Yabancı Dil Yeterlilik Standardı (CEFR B2 Seviyesi):

• Yabancı dil bilme şartı aranan tüm personelin (çağrı merkezi ve diğer operasyonel personel dahil) bu yeterliliğini resmi belgelerle kanıtlaması zorunludur. Aranan asgari dil seviyesi, genel kabul olarak Avrupa Ortak Dil Referans Çerçevesi (CEFR) B2 seviyesine denktir.³³
• Kabul Edilen Yeterlilik Belgeleri: Personelin dil yeterliliğini ispatlamak için sunabileceği belgeler ve asgari başarı düzeyleri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

Sınav / Belge Türü	Asgari Gerekli Puan / Seviye
YDS / e-YDS (ÖSYM)	100 üzerinden en az 75 puan [37, 38, 39, 40]
TOEFL iBT	YDS 75 puana ÖSYM tarafından denk kabul edilen skor [41]
PTE Akademik	YDS 75 puana ÖSYM tarafından denk kabul edilen skor [35]
TÖMER Dil Sertifikası	B2 Seviyesi (Sadece onaylı üniversitelerden alınmış olmalı) [35]
Mütercim-Tercümanlık Lisans Diploması	Diploma [35]
Tablo 1: Personel Yabancı Dil Yeterlilik Standartları (CEFR B2 Eşdeğerliği)

4.3. Kurumsal ve Yasal Dokümantasyon

USHAŞ’a yapılacak başvurunun belkemiğini, kuruluşun yasal, kurumsal ve operasyonel yetkinliğini kanıtlayan belgeler oluşturur. Başvuru dosyasının eksiksiz ve hatasız hazırlanması, sürecin hızlı ve başarılı bir şekilde sonuçlanması için hayati önem taşır. Aşağıdaki kontrol listesi, başvuru sahibi için bir yol haritası niteliğindedir.

Kategori	Gerekli Belge	İlgili Kaynak(lar)
A: Temel Yetki Belgeleri	A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesi (Noter Onaylı Sureti)	14
	TÜRSAB Üyelik Belgesi (Güncel)	[42]
B: Kurumsal Yasal Belgeler	Ticaret Sicil Gazetesi (Faaliyet alanında sağlık turizmi ibaresi yer alan)	[24, 31]
	Ticaret Sicil Tasdiknamesi (Güncel Tarihli)	24
	İmza Sirküleri (Noter Onaylı Sureti)	[31, 35]
	Vergi Levhası (Son Yıla Ait)	[35]
	Şirket Ortakları ve Yöneticileri İçin Adli Sicil Beyanı	21
C: Ortaklık Belgeleri	Yetki Belgesine Sahip En Az 3 Sağlık Tesisi ile İmzalanmış Protokoller	14
D: Personel Belgeleri	Dil Yeterliliği Aranan Tüm Personel İçin SGK İşe Giriş Bildirgeleri	21
	İlgili Personel İçin Geçerli Yabancı Dil Yeterlilik Belgeleri (Suretleri)	[33, 35]
E: Altyapı Kanıtları	Çağrı Merkezi Hizmeti Dışarıdan Alınıyorsa Hizmet Sözleşmesi	32
	Kurumsal Web Sitesinin Adresi (URL) ve Dillerine İlişkin Beyan	[14]
F: USHAŞ Başvuru Formları	Eksiksiz Doldurulmuş USHAŞ Aracı Kuruluş Yetki Belgesi Başvuru Formu	[15, 28]
Tablo 2: USHAŞ Aracı Kuruluş Başvurusu İçin Kapsamlı Dokümantasyon Kontrol Listesi

Bölüm 5: Yetkilendirme Sonrası Süreç: Uyum, Performans ve Yaptırımlar

Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluş Yetki Belgesi’ni almak, sürecin sonu değil, başlangıcıdır. 2025 Yönetmeliği, yetkilendirmeyi tek seferlik bir lisanstan ziyade, sürekli performansa ve denetime dayalı dinamik bir ayrıcalık olarak yeniden tanımlamıştır. Bu durum, aracı kuruluşların uyum ve kalite yönetimi süreçlerini günlük operasyonlarının merkezine yerleştirmelerini zorunlu kılmaktadır.

5.1. HealthTürkiye Portalı: Entegrasyon ve Zorunlu Raporlama

Yeni düzenlemenin en önemli araçlarından biri, tüm sektör paydaşlarını tek bir dijital çatı altında toplayan HealthTürkiye portalıdır.⁷

• Tüm yetkili aracı kuruluşlar ve sağlık tesisleri, bu merkezi portala üye olmak ve aktif olarak kullanmakla yükümlüdür.
• Portal, aracı kuruluşların hizmet verdikleri tüm uluslararası hastaların kayıtlarını, sunulan hizmetlerin detaylarını, finansal işlemleri ve operasyonel verileri düzenli olarak raporlamaları için kullanılır. Sağlık turizmi faaliyetlerinde görev alan tüm personelin de bu portala kaydedilmesi zorunludur.⁷
• Bu sistem, USHAŞ’a sektördeki faaliyetleri anlık olarak izleme, veri toplama ve performans analizi yapma imkânı tanıyarak, denetim mekanizmasının temelini oluşturur.

5.2. USHAŞ Yıllık Performans Değerlendirmesi

Yetki belgesinin geçerliliği, artık belirli bir süreye (örneğin 5 yıl) bağlı değildir. Bunun yerine, belgenin devamlılığı, her yıl gerçekleştirilecek olan performans değerlendirmelerinin sonuçlarına endekslenmiştir.

• Yasal Zorunluluk: USHAŞ, yetkilendirdiği her aracı kuruluşu yılda en az bir kez kapsamlı bir performans değerlendirmesine tabi tutacaktır.⁷
• Değerlendirme Kriterleri: Bu değerlendirme, bir dizi objektif ve subjektif kritere dayanır. Temel kriterler arasında; HealthTürkiye portalına düzenli ve doğru veri girişi yapılması, uluslararası hastalara yönelik memnuniyet anketlerinin sonuçları, tıbbi komplikasyonların yönetimi süreçlerindeki etkinlik, hizmet standartlarına uyum ve tanıtım faaliyetlerinin yasal çerçeveye uygunluğu gibi unsurlar bulunmaktadır.⁷
• Sonuçların Etkisi: Değerlendirme sonucu, aracı kuruluşun yetki belgesinin devam edip etmeyeceğini doğrudan belirler. Bu model, “lisanslama” anlayışından “sürekli performans yönetimi” anlayışına geçişi simgelemektedir. Bu durum, kuruluşlar için uzun vadeli operasyonel maliyetleri ve düzenleyici riski önemli ölçüde artırmaktadır, zira tek bir olumsuz yıllık değerlendirme, faaliyetlerin durdurulmasına yol açabilir.

5.3. Yaptırımların İncelenmesi: Belge Askıya Alma ve İptalinin Hukuki Analizi

2025 Yönetmeliği, performans değerlendirmesi sonucunda tespit edilen eksiklikler için net ve kademeli bir yaptırım sistemi getirmiştir.¹

• Askıya Alma (Askıya Alma): Performans değerlendirmesi sonucunda yeterliliği sağlayamayan kuruluşlar için iki kademeli bir askıya alma süreci öngörülmüştür:

• “Kısmen Yeterlilik” tespiti halinde, kuruluşun yetki belgesi üç (3) ay süreyle askıya alınır.
• “Yetersizlik” tespiti halinde ise bu süre altı (6) aya çıkar.
• İptal (İptal):

• Askıya alma süresinin sonunda yapılacak ikinci kontrol değerlendirmesinde, kuruluşun hala gerekli yeterliliği sağlayamadığının tespit edilmesi durumunda, yetki belgesi kalıcı olarak iptal edilir.¹
• Belgenin iptali için diğer nedenler arasında, son bir yıl içinde hiç sağlık turizmi faaliyeti göstermemek veya devredilmesi yasak olan yetki belgesini yasa dışı yollarla başka bir kuruluşa devretmeye teşebbüs etmek yer alır.¹
• Yetki belgesi iptal edilen bir kuruluş, iptal tarihinden itibaren bir (1) yıl süreyle yeni bir yetki belgesi başvurusunda bulunamaz.³⁴

Bölüm 6: Stratejik Tavsiyeler ve Uyum İçin En İyi Uygulamalar

Bu kapsamlı analizin ardından, sağlık turizmi aracı kuruluşu olarak pazara girmeyi veya mevcut faaliyetlerini yeni düzenlemelere uyumlu hale getirmeyi hedefleyen bir işletme yöneticisi için stratejik öneriler ve en iyi uyum uygulamaları aşağıda sunulmaktadır.

6.1. Proaktif Bir Uyum Çerçevesi Oluşturmak

Sürekli denetime dayalı yeni düzenleyici model, reaktif bir yaklaşımla yönetilemez. Başarı, proaktif ve kurumsallaşmış bir uyum kültürünün oluşturulmasına bağlıdır.

• Kuruluş bünyesinde, USHAŞ, TÜRSAB ve ilgili bakanlıkların yayınladığı yönetmelik, tebliğ ve kılavuzlardaki değişiklikleri sürekli olarak takip etmekle sorumlu bir “uyum görevlisi” pozisyonu oluşturulması veya bu alanda uzmanlaşmış hukuk ve danışmanlık firmalarından düzenli hizmet alınması tavsiye edilir.
• USHAŞ’ın yıllık performans değerlendirme kriterleri ⁷ temel alınarak, kurum içi denetim kontrol listeleri ve prosedürleri geliştirilmelidir. Bu, yıl boyunca performansı izlemeyi ve yıllık resmi değerlendirme öncesinde olası eksiklikleri tespit edip gidermeyi sağlayacaktır.

6.2. Yetkilendirmenin Ekonomik Avantaj Olarak Kullanılması

USHAŞ yetki belgesi, yalnızca yasal bir faaliyet izni değil, aynı zamanda ciddi ekonomik faydaların kilidini açan bir anahtardır. Yetkilendirme sürecinin yüksek maliyeti, bu potansiyel getiriler ışığında değerlendirilmelidir.

• Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi’ne sahip olmak, kuruluşların T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından sunulan Hizmet İhracatı Teşvikleri’nden yararlanabilmesi için temel bir ön koşuldur.⁴²
• Bu teşvikler, bir aracı kuruluşun en büyük maliyet kalemlerini oluşturan alanlarda önemli destekler sunmaktadır. Örneğin, reklam, tanıtım ve pazarlama harcamaları için 4 yıl boyunca 6.000.000 TL’ye kadar %70, yurt dışı acente komisyonları için 1.200.000 TL’ye kadar %50 ve getirilen hastaların yol masrafları için 6.000.000 TL’ye kadar %50 oranında geri ödeme imkânı bulunmaktadır.⁴⁴
• Stratejik Tavsiye: Yetkilendirme sürecinin gerektirdiği yüksek başlangıç yatırımı ve devam eden uyum maliyetleri, bir iş planı oluşturulurken bu teşviklerden elde edilecek potansiyel gelir akışıyla birlikte ele alınmalıdır. Yetki belgesi, bu bağlamda bir maliyet unsuru olmaktan çıkıp, devlet tarafından sübvanse edilen bir rekabet avantajı sağlayan bir finansal enstrümana dönüşmektedir. Başarılı bir iş modeli, belgeyi aldıktan sonra bu teşviklerin nasıl en üst düzeyde kullanılacağına dair net bir strateji içermelidir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1. Sağlık turizmi aracı kuruluşu nedir?

Uluslararası sağlık turizmi alanında hasta ve sağlık tesisi arasında aracılık hizmeti sunan ticari kuruluşlardır. USHAŞ tarafından yetkilendirilmedikçe bu faaliyeti yasal olarak yürütemezler.

2. Aracı kuruluş yetkisi hangi kurum tarafından verilir?

26 Nisan 2025 tarihli Yönetmelik uyarınca, aracı kuruluşların yetkilendirilmesi, denetimi ve takibi münhasıran Uluslararası Sağlık Hizmetleri A.Ş. (USHAŞ) tarafından yapılır.

3. Yetki belgesi alabilmek için hangi ön koşullar yerine getirilmelidir?

1. A Grubu Seyahat Acentası İşletme Belgesi alınmalıdır (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı).
2. En az üç yetkili sağlık tesisi ile yazılı iş birliği protokolü imzalanmalıdır.
   Bu iki aşama tamamlanmadan USHAŞ başvurusu yapılamaz.

4. USHAŞ’a başvuru nasıl yapılır?

Başvurular tamamen dijital ortamda, USHAŞ’ın çevrim içi portalı üzerinden gerçekleştirilir. Gerekli belgeler dijital formatta yüklenir ve süreç portaldan izlenebilir.

5. Başvuru sırasında hangi belgeler gereklidir?

• A Grubu işletme belgesi
• TÜRSAB üyelik belgesi
• Ticaret sicil kayıtları
• Vergi levhası ve imza sirküleri
• Üç sağlık tesisiyle yapılan protokoller
• Personel dil yeterlilik belgeleri
• Web sitesi ve çağrı merkezi kanıtları
  Tüm belge listesi Yönetmelik’in Ek tablosunda detaylıdır.

6. Çağrı merkezi için şartlar nelerdir?

Kuruluş 7/24 hizmet verebilen, en az iki dilde (biri İngilizce) çalışan bir çağrı merkezine sahip olmalıdır. Hizmet dış kaynaklıysa sözleşme sunulmalıdır.

7. Web sitesi hangi kriterleri karşılamalıdır?

Kurumsal web sitesi en az üç dilde olmalı, hizmet kapsamı, anlaşmalı tesisler, doktor profilleri, fiyat politikası ve iletişim bilgilerini açıkça içermelidir.

8. Personelde hangi yabancı dil seviyesi aranır?

Tüm ilgili personel en az CEFR B2 seviyesinde dil yeterliliğini (YDS ≥ 75, TOEFL, PTE, TÖMER vb.) belgelemelidir.

9. Başvuru süresi ve değerlendirme ne kadar sürer?

Belgeler eksiksizse süreç ortalama 15 iş günü – 2 ay arası tamamlanır. Eksiklik varsa USHAŞ 15 iş günü ek süre tanır.

10. Yetkilendirme ücreti ne kadardır?

USHAŞ başvuru ücreti 1.000–2.500 TL, belge ücreti ise yaklaşık 10.000–26.000 TL arasındadır. Ayrıca TÜRSAB kayıt ve aidat giderleri eklenir.

11. Yetki belgesi süresiz midir?

Belge süresizdir ancak USHAŞ tarafından her yıl performans değerlendirmesine tabi tutulur. Yetersizlik halinde belge askıya alınabilir veya iptal edilir.

12. HealthTürkiye portalına kayıt zorunlu mu?

Evet. Tüm yetkili aracı kuruluşlar portal üzerinden hasta verilerini, hizmet kayıtlarını ve finansal işlemlerini düzenli olarak raporlamakla yükümlüdür.

13. Belge iptali hangi durumlarda gerçekleşir?

• Üst üste olumsuz performans değerlendirmesi
• 1 yıl içinde hiç sağlık turizmi faaliyeti yapılmaması
• Yetki belgesinin devri veya usulsüz kullanımı

14. Belgesi iptal edilen kuruluş yeniden başvurabilir mi?

İptal tarihinden itibaren 1 yıl geçmeden yeni bir başvuru yapılamaz.

15. USHAŞ yetki belgesi ne tür ekonomik avantajlar sağlar?

Belge sahibi kuruluşlar T.C. Ticaret Bakanlığı Hizmet İhracatı Teşvikleri kapsamında; reklam, yurt dışı komisyon ve hasta transfer harcamalarında %50–%70 oranında geri ödeme desteği alabilirler.

16. Sürekli uyum sağlamak için önerilen uygulamalar nelerdir?

• Kurum içinde bir uyum sorumlusu atanmalı.
• USHAŞ ve TÜRSAB duyuruları düzenli izlenmeli.
• Performans kriterlerine göre iç denetim listeleri oluşturulmalıdır.
• Belgeler ve sözleşmeler yılda en az bir kez güncellenmelidir.

Bu konu hakkında diğer makalelerimiz;

1. TÜSKA Sağlık Akreditasyonu Kapsamlı Rehberi
2. Karşılaştırmalı Hukuki Analiz: KVKK ve GDPR
3. Türkiye İçin Yasal Uyumlu Sağlık Turizmi Pazarlama Stratejileri: Güven, Kalite ve Dijital Otorite İnşası
4. Türkiye’de Sağlık Turizmi Operatörleri için USHAŞ Yetkilendirmesi ve HealthTürkiye Portalına Kayıt Süreçleri Kapsamlı Rehberi
5. Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi: 2025 Yönetmeliği Kapsamında
6. Türkiye’de Sağlık Turizminin Yasal ve Düzenleyici Çerçevesi
7. Türkiye’nin Sağlık Turizminde Zorunlu Komplikasyon Sigortası

Alıntılanan çalışmalar

1. Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik – Alomaliye.com, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.alomaliye.com/2025/04/26/uluslararasi-saglik-turizmi-ve-turistin-sagligi-hakkinda-yonetmelik/
2. Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://ohsad.org/uluslararasi-saglik-turizmi-ve-turistin-sagligi-hakkinda-yonetmelik-yayinlandi/
3. Sağlık Turizmi Şirketi Nasıl Kurulur? – BAL Avukatlık Bürosu, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://ballawfirm.com/saglik-turizmi-sirketi-nasil-kurulur/
4. uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı hakkında yönetmelik – TDB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tdb.org.tr/mevzuat_goster.php?Id=191
5. Sağlık Bakanlığı tarafından Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik Yayınlandı. | TÜMSAD, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tumsad.org/tr/duyuru/saglik-bakanligi-tarafindan-uluslararasi-saglik-turizmi-ve-turistin-sagligi-hakkinda-yonetmelik-yayinlandi-
6. 1. ULUSLARARASI SAĞLIK TURĠZMĠ KONGRESĠ (USAT 2025) I. INTERNATIONAL HEALTH TOURISM CONGRESS (IHET 2025) TAM METĠN VE GENĠ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://internationalhealthtourismcongress.com/assets/uploads/USAT_2025_KI%CC%87TAP.pdf
7. Uluslararası Sağlık Turizmi Yönetmeliği (2025): Hukuki Değerlendirme, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.hanyaloglu-acar.av.tr/malpraktis-tazminat/saglik-turizmi-yonetmeligi-2025
8. KANUN NO: 1618, erişim tarihi Kasım 1, 2025, http://www.tursab.org.tr/dosya/7220/seyahat-acentalari-ve-seyahat-acentalari-birligi-kanunu_7220_3865323.doc
9. 1618 Sayılı Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliği Kanunu …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.alomaliye.com/1972/09/28/1618-sayili-kanun/
10. 1618 Seyahat Acentaları ve Seyahat Acentaları Birliğine Dair Kanun – Orijinal Metin | LEXPERA, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.lexpera.com.tr/resmi-gazete/metin/seyahat-acentalari-ve-seyahat-acentalari-birligine-dair-kanun-14320-1618
11. Madde 1 – UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı – Adalet Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/103833?query=Madde%201
12. İşletme belgesiz seyahat acentalığı faaliyetlerinin önlenmesi ve gerekli tedbirlerin alınması hk. | Kocaeli Ticaret Odası, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://koto.org.tr/isletme-belgesiz-seyahat-acentaligi-faaliyetlerinin-onlenmesi-ve-gerekli-tedbirlerin-alinmasi-hk-ad-5c56ce970dcd2
13. SEYAHAT ACENTALARI VE SEYAHAT ACENTALARI BİRLİĞİ …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tursab.org.tr/assets/assets/uploads/yasalar/1618-17-3-20.pdf
14. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Danışmanlığı – DYS Danışmanlık, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.dysdanismanlik.com/hizmetlerimiz/saglik-turizmi-yetki-belgesi-danismanligi/
15. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi, Yeni Yönetmelik ve Başvuru Şartları – Geçmez Hukuk Bürosu, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.gecmezhukuk.com/uluslararasi-saglik-turizmi-yetki-belgesi-2025-yonetmeligi-kapsaminda-kapsamli-hukuki-ve-idari-rehber/
16. Seyahat Acentası Kuruluş işlemleri – Ülken Law Firm, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ulken.av.tr/wp-content/uploads/2021/04/Seyahat-Acentas%C4%B1-Kurulu%C5%9F-i%C5%9Flemleri.17.04.2021.pdf
17. USHAŞ Sağlık Turizmi Aracı Firmalara İlişkin Duyuru Yayınladı – OHSAD, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://ohsad.org/ushas-saglik-turizmi-araci-firmalara-iliskin-duyuru-yayinladi/?print=print
18. Uluslararası Sağlık Turizmi Aracı Kuruluş Yetki Belgesi İş ve İşlemleri Hakkında Duyuru, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tursab.org.tr/duyurular/uluslararasi-saglik-turizmi-araci-kurulus-yetki-belgesi-is-ve-islemleri-hakkinda-duyuru
19. Seyahat Acentaları Yönetmeliği – T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://teftis.ktb.gov.tr/TR-14946/seyahat-acentalari-yonetmeligi.html
20. Seyahat Acentası Unvan Talebi (Yeni Kurulacak Seyahat Acentaları İçin) – Turizm İstatistikleri, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://yigm.ktb.gov.tr/TR-138396/seyahat-acentasi-unvan-talebi-yeni-kurulacak-seyahat-acentalari-icin.html
21. Yeni İşletme Belgesi Başvurusu | TÜRSAB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tursab.org.tr/yeni-isletme-belgesi-basvurusu
22. A Grubu Seyahat Acentası Nasıl Olunur? – DIJI.TECH, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.diji.tech/a-grubu-seyahat-acentasi-nasil-olunur/
23. Seyahat Acentası İşletme Belgesi Talebi, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://yigm.ktb.gov.tr/TR-138402/seyahat-acentasi-isletme-belgesi-talebi.html
24. EK-1 ULUSLARARASI SAĞLIK TURİZMİ SAĞLIK TESİSİ YETKİNLİK KRİTERLERİ 1. Sağlık tesisi, başvuru tarihinden / denetimd – TDB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.tdb.org.tr/userfiles/files/Saglik_Turizmi_Evraklar(1).pdf
25. www.saglikaktuel.com, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.saglikaktuel.com/d/file/2304,ek-2protokol.doc
26. uluslararası sağlık turizmi ve turistin sağlığı hakkında yönetmelik – İstanbul Dişhekimleri Odası, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ido.org.tr/mevzuat_goster.php?Id=251
27. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ ULUSLARARASI SAĞLIK TURİZMİ VE TURİSTİN SAĞLIĞI KAPSAMINDA SUNULACAK SAĞLIK HİZMETLERİ HAKK, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://genelsekreterlik.cu.edu.tr/storage/MEVZUAT/D%C4%B0%C4%9EER%20MEVZUAT/%C3%87UKUROVA%20%C3%9CN%C4%B0VERS%C4%B0TES%C4%B0%20ULUSLARARASI%20SA%C4%9ELIK%20TUR%C4%B0ZM%C4%B0%20VE%20TUR%C4%B0ST%C4%B0N.pdf
28. Aracı Kuruluş Yetkilendirme – USHAŞ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ushas.com.tr/araci-kurulus-yetkilendirme/
29. Anasayfa – USHAŞ : USHAŞ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ushas.com.tr/
30. Aracı Kuruluş Yetkilendirme Başvuru Kılavuzu Güncelleniyor – USHAŞ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ushas.com.tr/araci-kurulus-yetkilendirme-basvuru-kilavuzu/
31. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Nasıl Alınır, Kriterleri Nelerdir – DMU AJANS, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.dmuajans.com/blog-detay.php?id=7
32. Sağlık Turizm Yetki Belgesi – Touch Consulting, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://touchconsulting.co/saglik-turizm-yetki-belgesi/
33. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Hizmetlerimiz – Ayfa Danışmanlık, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ayfadanismanlik.com/hizmetlerimiz-yetki-belgesi/
34. Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.lexpera.com.tr/mevzuat/yonetmelikler/uluslararasi-saglik-turizmi-ve-turistin-sagligi-hakkinda-yonetmelik-4
35. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Danışmanlığı – Bumerang Danışmanlık, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://bumerangdanismanlik.com/saglik-turizmi-yetki-belgesi-danismanligi/
36. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Alımı, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.birsor.com/hizmet/saglik-turizmi-yetki-belgesi-alimi.html
37. Sağlık Turizmi Danışmanlığı – New Health Media, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.newhealth.media/hizmetlerimiz/saglik-turizmi-danismanligi
38. Uluslararası Sağlık Turizmi Yönetmeliği – Universal Hukuk, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.universalhukuk.com/uluslararasi-saglik-turizmi-yonetmeligi
39. Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi – Türksoy Danışmanlık, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.turksoydanismanlik.com/uluslararasi-saglik-turizmi-yetki-belgesi/