Bölüm I: TÜSKA Akreditasyonunun Temel Çerçevesi

Bu bölüm, Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü’nün (TÜSKA) “neden” var olduğunu ortaya koymaktadır. Enstitü, yalnızca bürokratik bir kurum olarak değil, aynı zamanda ulusal sağlık politikasının stratejik bir aracı olarak konumlandırılmakta; kaliteyi yükseltmek, hasta güvenliğini sağlamak ve Türkiye’nin küresel sağlık sektöründeki yerini güçlendirmek üzere tasarlanmıştır.

Kısım 1: Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü’ne (TÜSKA) Giriş

1.1 Kuruluş, Yasal Yetki ve Yönetişim Yapısı

Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü (TÜSKA), 2015 yılında Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) çatısı altında faaliyetlerine başlamıştır.¹ Enstitünün temel yasal yetkisi, sağlıkta akreditasyon faaliyetlerini yürütmek ve kalite standartları konusunda Sağlık Bakanlığı’na bilimsel destek sağlamaktır.¹ TÜSKA, Türkiye’de sağlık hizmetleri alanında hükümet tarafından kurulan ve tanınan ilk ve tek ulusal akreditasyon kuruluşu olarak benzersiz bir otoriteye sahiptir.⁵ Kurumsal yapısı, Akreditasyon Yürütme Kurulu ve çeşitli bilimsel kurullar gibi kilit organları içermekte olup, bu yapı uzman odaklı bir karar alma modelini yansıtmaktadır.³

1.2 Misyon, Vizyon ve Temel İlkeler

TÜSKA’nın kurumsal kimliği ve stratejik yönü, misyonu, vizyonu ve temel ilkeleriyle tanımlanmıştır.

• Misyon: Sağlık hizmetlerinde kalite standartlarını sürekli olarak yükseltecek akreditasyon programları ve kalite iyileştirme sistemleri geliştirmek ve uygulamak; aynı zamanda bilimsel çalışmaları ve araştırma projelerini yürütmek ve desteklemektir.³
• Vizyon: Ulusal ve uluslararası alanda sağlıkta kalitenin güvencesi olan lider bir kuruluş olmaktır.³
• Temel İlkeler: Enstitünün faaliyetlerine insan odaklılık, tarafsızlık ve güvenilirlik, şeffaflık, paydaş katılımı, etik değerlere saygı, sürdürülebilirlik ve değer yaratma gibi temel ilkeler yön vermektedir.³ Bu ilkeler, akreditasyon sürecine duyulan güvenin temelini oluşturur.

1.3 TÜSKA’nın Ulusal Sağlık Politikasındaki Stratejik Rolü

TÜSKA’nın faaliyetleri, Türkiye’nin 2003 yılından bu yana sürdürdüğü etkili, verimli ve hakkaniyetli sağlık hizmetleri sunma hedefinin temel bir bileşenidir.¹ Enstitü, özellikle Türkiye’nin küresel sağlık turizmi pazarındaki hedefleri için kilit bir rol oynamaktadır. Uluslararası alanda tanınan standartlar oluşturarak TÜSKA, yabancı hastaları çekmek için gereken kalite güvencesini sağlamaktadır.⁸ Bu durum, TÜSKA’yı sadece bir kalite denetim mekanizması olmaktan çıkarıp, aynı zamanda ulusal bir ekonomik ve dış politika aracına dönüştürmektedir. Sağlık turizmi, önemli bir döviz girdisi potansiyeli taşıyan stratejik bir sektördür. Ancak bu sektördeki başarı, hizmet kalitesine duyulan uluslararası güvene doğrudan bağlıdır. Yalnızca yerel standartlar bu güveni tesis etmek için yeterli değildir. TÜSKA’nın, standartlarını uluslararası düzeyde akredite ettirmesi, küresel pazarda geçerli ve güvenilir bir “kalite damgası” oluşturarak bu stratejik boşluğu doldurmaktadır. Dolayısıyla, TÜSKA’nın kurulması ve uluslararası alanda tanınması, devletin rekabetçi bir sağlık turizmi endüstrisi için gerekli altyapıyı inşa etmeye yönelik bilinçli bir yatırımı olarak görülebilir.

Enstitünün çalışmaları, Birleşmiş Milletler’in 2030 yılına kadar evrensel sağlık güvencesi sağlama hedefi gibi küresel sağlık amaçlarıyla da uyumludur ve güvenli, etkili, yüksek kaliteli bakımı temin edecek bir çerçeve sunar.¹

1.4 Uluslararası Tanınırlık: ISQua Akreditasyonunun Önemi

TÜSKA tarafından geliştirilen tüm Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS) setleri, sağlıkta akreditasyon alanında küresel bir “çatı kuruluş” olan Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde Kalite Topluluğu (International Society for Quality in Health Care – ISQua) tarafından akredite edilmiştir.² Bu ISQua onayı, TÜSKA standartlarının ve süreçlerinin kalite ve güvenlik alanındaki en katı küresel ölçütleri karşıladığını göstermektedir. Bu durum, Türk akreditasyon sistemine uluslararası geçerlilik ve güvenilirlik kazandırmaktadır.⁸ ISQua ile olan bu ilişki, 2012 yılında Sağlık Bakanlığı bünyesinde başlamış ve daha sonra TÜSKA’ya devredilmiştir; bu da uluslararası uyuma yönelik uzun vadeli stratejik bir bağlılığın göstergesidir.²

Kısım 2: Türkiye’de Sağlık Akreditasyonunun Felsefesi ve Hedefleri

2.1 Temel Amaçlar: Hasta Güvenliği, Klinik Kalite ve Hizmet Etkinliği

Akreditasyonun nihai hedefi, “minimum risk, maksimum güvenlik ve optimum kalite” düzeyinde bir sağlık hizmeti ortamı yaratmaktır.⁵ Standartlar, on temel hedefe ulaşmak üzere tasarlanmıştır: etkililik, etkinlik, verimlilik, sağlıklı çalışma yaşamı, hasta güvenliği, hakkaniyet, hasta odaklılık, uygunluk, zamanlılık ve bakımın sürekliliği.⁵ Özellikle hasta güvenliği (enfeksiyon kontrolü ve ilaç güvenliği), klinik kalite (kanıta dayalı uygulamalar) ve hasta memnuniyeti (geri bildirim mekanizmaları ve katılım) gibi alanlar sürekli olarak vurgulanmaktadır.¹⁰

2.2 Sürekli Kalite İyileştirme Kültürünün Teşvik Edilmesi

Akreditasyon, tek seferlik bir denetimden ziyade, sürekli bir iyileştirme kültürünü kurumsallaştıran bir araçtır.¹⁵ Sağlık kuruluşlarının öz değerlendirme, risk yönetimi, istenmeyen olay bildirimi ve performans ölçümü gibi sistemler kurmasını gerektirir.¹³ Bu felsefe, odağı yalnızca bir denetimi geçmekten, dinamik ve kendi kendini düzelten organizasyonlar yaratmaya kaydırır.

2.3 İkili Sistem: SKS ve SAS Arasındaki Farklılaşma

Türkiye’de sağlık hizmetleri kalite yönetimi, iki aşamalı bir sistem üzerine kurulmuştur.

• Sağlıkta Kalite Sistemi (SKS): Ülkedeki tüm sağlık kurumları için zorunlu olan ve temel kalite seviyesini belirleyen bir sistemdir.⁹
• Sağlıkta Akreditasyon Sistemi (SAS): TÜSKA tarafından yönetilen ve geleneksel olarak daha yüksek bir kalite seviyesini hedefleyen ve uluslararası tanınırlık arayan kurumlar için gönüllülük esasına dayalı bir sistem olarak tasarlanmıştır.⁹

SAS akreditasyonuna sahip kurumlar için kritik bir avantaj, Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen rutin SKS değerlendirmelerinden muaf tutulmalarıdır. Bu durum, kurumların idari yükünü önemli ölçüde azaltmaktadır.⁸

Ancak son dönemdeki yasal düzenlemeler, bu ikili yapıda önemli bir stratejik değişikliğe işaret etmektedir. Belirli özel sağlık kuruluşları için TÜSKA akreditasyonunun zorunlu hale getirilmesi, bu kurumlar için SKS ve SAS arasındaki ayrımı fiilen ortadan kaldırmıştır. Bu kuruluşlar için SAS, artık gönüllü bir mükemmellik hedefi değil, yeni zorunlu standart haline gelmiştir. Bu politika değişikliği, hükümetin özellikle sağlık turizmi gibi yüksek riskli ve yüksek profilli sektörlerde SKS’nin sağladığı temel güvencenin artık yeterli olmadığına inandığını göstermektedir. Bu sektörlerde yaşanacak olumsuz bir vaka, ulusal itibar açısından büyük riskler taşıdığından, daha yüksek ve uluslararası düzeyde tanınan SAS standartlarının zorunlu kılınması stratejik bir gereklilik olarak görülmüştür. SKS denetimlerinden muafiyet, bu zorunluluğun getirdiği yüke karşılık bir teşvik ve süreçleri basitleştiren mantıksal bir adım olarak konumlandırılmıştır.

Bölüm II: Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS) Çerçevesi

Bu bölüm, akreditasyonun “ne” olduğunu, yani standartların kendisini ayrıntılı bir şekilde incelemektedir. Yüksek seviyeli ilkelerden, kurumların karşılaması gereken spesifik ve ayrıntılı gerekliliklere geçerek, değerlendirme kriterlerinin net bir haritasını sunmaktadır.

Kısım 3: SAS Setlerinin Mimari İlkeleri

3.1 Geliştirme Metodolojisi

SAS setleri, rastgele oluşturulmuş kurallar bütünü değildir. Aşağıdaki unsurları içeren titiz ve kanıta dayalı bir metodoloji ile geliştirilmiştir:

• Ulusal ihtiyaçlar ve öncelikler.²
• Uluslararası standartlar ve en iyi uygulamalar.²
• Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Hasta Güvenliği Hedefleri.⁵
• ISQua’nın temel ilkeleri.²

Geliştirme süreci, akademisyenler, sağlık yöneticileri, denetçiler ve klinisyenlerin katılımıyla son derece iş birliğine dayalı bir şekilde yürütülür. Bu, standartların anlaşılabilir, uygulanabilir ve ölçülebilir olmasını sağlamaktadır.²

3.2 Yapısal Tutarlılık: Yedi Temel Boyut

Tüm SAS setlerinde ortak olan en önemli mimari özellik, yedi tutarlı “boyut” etrafında organize edilmiş olmalarıdır.⁶ Bu boyutlar şunlardır:

1. Yönetim ve Organizasyon
2. Performans Ölçümü ve Kalite Geliştirme
3. Sağlıklı Çalışma Yaşamı
4. Hasta Deneyimi
5. Sağlık Hizmetleri
6. Destek Hizmetleri
7. Acil Durum Yönetimi

Bu standartlaştırılmış yapı, bir sağlık kuruluşunu baştan sona bütüncül ve tutarlı bir çerçevede değerlendirmek için sağlam bir temel oluşturur.

3.3 Süreçlere ve Çıktılara Odaklanma

Standartlar, bilinçli olarak “amaçsal yorumlamaya uygun” ve “hizmet süreçlerine ve çıktılarına” odaklı olarak tasarlanmıştır.⁵ Bu yaklaşım, kalite güvencesinde modern bir anlayışı temsil eder. Basit yapısal kontrol listelerinin (örneğin, “Yangın söndürücü var mı?”) ötesine geçerek, süreçlerin ne kadar iyi işlediğini ve hastalar için ne tür sonuçlar ürettiğini değerlendirir.

Kısım 4: Spesifik SAS Setlerinin Derinlemesine İncelenmesi

Bu kısım, farklı standart setlerini ayrıntılı olarak ele alarak, her birinin özgün kapsamını ve gerekliliklerini vurgulamaktadır.

4.1 SAS Hastane Seti

• Kapsam: Tüm 1., 2. ve 3. basamak kamu, özel ve üniversite hastaneleri için geçerlidir.⁶
• Yapı: 7 Boyut, 32 Bölüm, 58 Standart ve 244 Değerlendirme Ölçütünden oluşmaktadır.⁶
• Önemli Bölümler ve Gereklilikler (Örnekler):

• Doküman Yönetimi: Tüm politika ve prosedürlerin oluşturulması, onaylanması, dağıtılması, revizyonu ve arşivlenmesi için sistematik bir yaklaşım gerektirir.¹³
• İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi: Tıbbi hataların ve ramak kala olayların bildirilmesi için cezalandırıcı olmayan bir sistem kurularak, öğrenme ve önleme kültürünün teşvik edilmesini zorunlu kılar.¹³
• Risk Yönetimi: Klinik ve operasyonel risklerin proaktif olarak belirlenmesini ve azaltılmasını gerektirir.¹³
• Güvenli Cerrahi: Ameliyathanede hataları önlemek için cerrahi güvenlik kontrol listesi gibi protokolleri içerir.¹³
• İlaç Yönetimi: Hasta güvenliğini sağlamak amacıyla, tedarikten uygulamaya kadar tüm ilaç yaşam döngüsünü kapsar.¹⁰

4.2 Uzmanlaşmış SAS Setleri

Farklı sağlık hizmeti ortamlarının özgün klinik süreçleri ve risk profilleri, özel standart setlerinin geliştirilmesini zorunlu kılmıştır. Tek tip bir standart, bu farklılıkları etkin bir şekilde yönetemezdi. Örneğin, bir diş kliniğindeki riskler (belirli aletlerin sterilizasyonu gibi) ile bir hemodiyaliz merkezindeki riskler (su saflığı, damar yolu bakımı gibi) birbirinden tamamen farklıdır. Bu nedenle TÜSKA, aşağıdaki gibi uzmanlaşmış setler geliştirmiştir:

• SAS Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri (ADSH) Seti: Diş hastaneleri, merkezleri, poliklinikleri ve muayenehaneler için tasarlanmıştır.²
• SAS Hemodiyaliz Seti: Özellikle bağımsız hemodiyaliz merkezleri için geçerlidir (hastane bünyesindeki üniteler bu setin kapsamı dışındadır).⁶
• SAS Tıbbi Laboratuvarlar Seti: Mikrobiyoloji, biyokimya, patoloji gibi alanlarda hizmet veren, hem bağımsız hem de hastane bünyesindeki tıbbi laboratuvarları kapsar.²
• SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti: Tıp merkezleri, poliklinikler ve fizik tedavi merkezleri gibi ayakta tedavi hizmeti sunan kuruluşlara yöneliktir.⁶

Aşağıdaki tablo, bu standart setlerinin yapısal özelliklerini ve kapsamlarını karşılaştırmalı olarak özetlemektedir.

Tablo 1: TÜSKA SAS Setlerinin Karşılaştırmalı Özeti

SAS Seti Adı	Kapsam	Boyut Sayısı	Bölüm Sayısı	Standart Sayısı	Değerlendirme Ölçütü Sayısı	Ayırt Edici Odak Alanları
SAS Hastane Seti	1., 2. ve 3. basamak tüm hastaneler (kamu, özel, üniversite)	7	32	58	244	Güvenli cerrahi, transfüzyon yönetimi, acil servis hizmetleri, yoğun bakım
SAS Ağız ve Diş Sağlığı Hizmetleri (ADSH) Seti	ADSM, diş hastaneleri, diş hekimliği fakülteleri, poliklinikler, muayenehaneler	7	29	49	205	Radyasyon güvenliği (dental), sterilizasyon (diş hekimliği aletleri), protetik süreçler
SAS Hemodiyaliz Seti	Bağımsız hemodiyaliz merkezleri (kamu, özel, üniversite)	7	29	54	200	Su sistemleri yönetimi, diyaliz yeterliliği, damar erişim yolu yönetimi, hasta eğitimi
SAS Tıbbi Laboratuvarlar Seti	Tıbbi laboratuvarlar (mikrobiyoloji, biyokimya, patoloji, genetik vb.)	7	21	38	147	Pre-analitik, analitik ve post-analitik süreçler, kalite kontrol, panik değer bildirimi
SAS Ayaktan Sağlık Hizmetleri Seti	Tıp merkezleri, poliklinikler, fizik tedavi ve radyoloji müesseseleri	7	31	57	217	Randevu yönetimi, hasta kayıtlarının sürekliliği, ayaktan tanı ve tedavi süreçleri

Kaynak: ⁶

4.3 SAS’ın Geleceği: Birleştirme Projesi

TÜSKA, mevcut beş ayrı SAS setini tek bir birleşik standart setinde birleştirmek üzere kapsamlı bir revizyon çalışması yürütmektedir.²⁰ ISQua akreditasyonunun devamlılığını sağlamak ve sistemi daha verimli hale getirmek amacıyla başlatılan bu proje, “Görüş Öneri Platformu” aracılığıyla paydaşların geniş katılımıyla şekillendirilmektedir.²⁰ Bu birleştirme projesi, sistemin olgunlaştığının bir göstergesidir. Başlangıçta, farklı hizmet alanlarının özel ihtiyaçlarını karşılamak için ayrı setler oluşturmak gerekliydi. Şimdi ise, kazanılan deneyimle, tüm sağlık hizmetlerinin temelini oluşturan ortak kalite ve güvenlik ilkeleri belirlenerek tek bir ana standartta birleştirilebilir. Bu, uzun vadede standartların bakımını, denetçi eğitimlerini ve denetim süreçlerini basitleştirecektir.

Bölüm III: Akreditasyon Süreci: Adım Adım Operasyonel Kılavuz

Bu bölüm, akreditasyonun “nasıl” elde edileceğine dair bir yol haritası sunmaktadır. Süreci yönetilebilir aşamalara ayırarak ve belgelenmiş prosedürlere dayalı pratik rehberlik sağlayarak, akreditasyon yolculuğunu anlaşılır kılmaktadır. Aşağıdaki tablo, bu karmaşık süreci bir bakışta özetlemektedir.

Tablo 2: TÜSKA Akreditasyon Süreci: Aşamalar, Zaman Çizelgeleri ve Kritik Kararlar

Aşama	Ana Eylem	Zaman Çizelgesi / Son Tarih	Kritik Karar Noktası	Sonuç
Başvuru Öncesi	TÜSKAnet’e kurumsal üyelik ve simülasyon aracını kullanma	Yok	Kurum akreditasyona hazır mı?	Başvuruya Devam Et / Hazırlık Sürecini Uzat
Başvuru	Başvuru Formu’nun TÜSKAnet üzerinden doldurulması	İstenen denetim tarihinden en az 6 ay önce	Başvuru şartları (ruhsat vb.) karşılanıyor mu?	Sürece Kabul / Başvurunun Reddi
Öz Değerlendirme	Öz Değerlendirme Raporu’nun TÜSKAnet’e yüklenmesi	Sürece kabulden sonra 1 ay içinde	Standartlara uyum oranı $ \geq $ %85 mi?	Denetim Planlamasına Geç / Süreç Sonlandırılır
Saha Denetimi	TÜSKA denetçi ekibinin kurumu yerinde değerlendirmesi	TÜSKA tarafından planlanan tarihte	Standartlara uyum oranı %100 mü?	Akredite Edilir / Eylem Planı Sürecine Geç
Eylem Planı	Eksikliklerin giderilmesine yönelik planın hazırlanması	Denetimden sonra 45 gün içinde	Plan, eksiklikleri gidermek için yeterli mi?	Yeniden Denetim Planlanır / Plan Revizyonu İstenir
Yeniden Denetim	Sadece eksik standartların tekrar denetlenmesi	Plan onayından sonra 6 ay içinde	Eksik standartlarda uyum %100 sağlandı mı?	Akredite Edilir / Süreç Sonlandırılır
Nihai Karar	Akreditasyon Belgesi’nin düzenlenmesi	Denetimden sonra 30 gün içinde	–	Akreditasyon statüsü kamuya açıklanır

Kaynak: ¹²

Kısım 5: Başvuru Öncesi ve İlk Adımlar

5.1 TÜSKAnet Portalının Kullanımı

TÜSKAnet, tüm akreditasyon yaşam döngüsünü yönetmek için kullanılan zorunlu, web tabanlı bir platformdur.³ Platformun temel işlevleri arasında kurumsal üyelik, başvuru, öz değerlendirme raporlaması, standartlara erişim, denetim raporlarını görüntüleme ve eylem planlarını yönetme yer alır.³ Ayrıca, kurumların resmi bir başvuru yapmadan önce hazır bulunuşluklarını ölçmelerine olanak tanıyan değerli bir simülasyon aracı da sunmaktadır.¹¹

5.2 Uygunluk ve Başvuru Koşulları

Başvuru için temel uygunluk kriteri, ilgili sağlık hizmeti için geçerli bir işletme ruhsatına sahip olmaktır.¹² Başvuru, TÜSKAnet üzerindeki “Akreditasyon Programı Başvuru Formu” aracılığıyla tamamlanır.²²

5.3 Stratejik Zamanlama Planlaması

• “6 Ay Kuralı”: Kurumlar, başvurularını istedikleri denetim tarihinden en az 6 ay önce yapmak zorundadır.²²
• Başvurular, yıl içinde belirli dönemlerde kabul edilmektedir.²⁵
• Başvurudan nihai karara kadar olan tüm süreç genellikle 6 ila 12 ay arasında sürmektedir.⁹

Kısım 6: Kritik Öz Değerlendirme Aşaması

6.1 Saha Denetimine Geçiş Kapısı

Başvurunun kabul edilmesinin ardından, kurumun TÜSKAnet üzerinden kapsamlı bir Öz Değerlendirme Raporu sunması için 1 aylık bir süresi vardır.⁹ Bu aşama, TÜSKA’nın denetim kaynaklarını verimli kullanmasını sağlayan bir filtreleme mekanizması işlevi görür. Süreç, en ağır ispat yükünü kurumun üzerine, saha denetimi kaynakları tahsis edilmeden önce yerleştirir.

• %85 Eşiği: Saha denetimi, yalnızca öz değerlendirme raporunda standartlara en az %85 oranında uyum gösterilmesi durumunda planlanır. Bu eşiğin altında kalan kurumların süreci sonlandırılır.²⁵ Bu, TÜSKA’nın sınırlı sayıdaki uzman denetçilerini yalnızca ciddi bir hazırlık ve yüksek uyum düzeyi sergileyen kurumlara yönlendirmesini sağlar.

6.2 Metodoloji ve Kanıt Toplama

Öz değerlendirme, kurumun her bir değerlendirme ölçütü için açıklamalar sunmasını ve kanıt niteliğindeki belgeleri sisteme yüklemesini gerektirir.¹² Kanıtlar, Önemlilik, Yeterlilik ve Uygunluk ilkelerine göre toplanmalıdır.²⁵ Kullanılan teknikler arasında doküman incelemesi, personel görüşmeleri, gözlem ve hasta/dosya iz sürme yer alır.²⁵

Kısım 7: Saha Denetimi ve Değerlendirme

7.1 Denetim Süreci

Denetim, TÜSKA tarafından eğitilmiş denetçiler tarafından yürütülür.¹¹ Denetçi sayısı ve denetim süresi, tesisin büyüklüğüne ve karmaşıklığına göre belirlenir.¹² Denetim ekibi, sürdürülebilir uyumu doğrulamak için geriye dönük 6 aylık kayıtları inceler.¹² Denetim metodolojileri arasında doğrudan gözlem, görüşmeler ve hasta iz sürme gibi “iz sürme” teknikleri bulunur.¹²

7.2 Puanlama Sistemi ve Karar Verme

Akreditasyon için nihai hedef, standartlara %100 uyum sağlamaktır.¹²

• Sonuç 1: Akredite: %100 uyum ile elde edilir.
• Sonuç 2: Eylem Planı: Uyum oranı %85 ile %99 arasında ise, kuruma eksiklikleri gidermek için bir eylem planı sunması amacıyla 45 gün süre verilir.¹²
• Sonuç 3: Süreç Sonlandırılır: Uyum oranı eşiğin altında kalırsa (%79 ve altı) süreç sona erer.²⁴ Kurum, en erken 6 ay sonra yeniden başvurabilir.²⁴

7.3 Yeniden Denetim

Onaylanmış bir eylem planının ardından, 6 ay içinde bir yeniden denetim gerçekleştirilir.¹² Bu denetimde, kurumun daha önce eksik bulunan standartlarda %100 uyum sağlaması zorunludur. Aksi takdirde süreç sonlandırılır.²³

Bölüm IV: Akreditasyon Sonrası: Sertifikanın Sürdürülmesi ve Değerlendirilmesi

Bu son bölüm, akreditasyonun uzun vadeli sonuçlarını ele almaktadır. Sertifikanın sürdürülmesi için gereken sorumlulukları ve özellikle yeni zorunlu düzenlemeler ışığında akreditasyonun sağladığı stratejik değeri incelemektedir.

Kısım 8: Akreditasyon Belgesi ve Yaşam Döngüsü

8.1 Belge Geçerliliği ve Kamuoyu ile Paylaşım

TÜSKA akreditasyon belgesi 3 yıl süreyle geçerlidir.⁹ Bir kurumun akreditasyon durumu, TÜSKA’nın resmi web sitesinde kamuya açıklanır ve kurum, kendi platformlarında bu durumu doğru bir şekilde yansıtmakla yükümlüdür.²⁴

8.2 Uygunluğun Sürdürülmesi: Ara Denetim

Standartlara uyumun sürekli olarak sağlandığından emin olmak amacıyla, 3 yıllık döngü içinde, genellikle 18. ayda bir kez zorunlu bir ara denetim gerçekleştirilir.⁹ Bu denetimde, geriye dönük 18 aylık kayıtlar incelenir.²⁴

8.3 Yenileme Süreci (Yeniden Akreditasyon)

Belgeyi yenilemek için kurumun yeniden başvurması ve tam bir akreditasyon sürecinden geçmesi gerekmektedir; bu otomatik bir uzatma değildir.²⁴ Yenileme denetimi, tüm standartları kapsar ve önceki 12 aylık kayıtları inceler.²⁴ Diğer akreditasyon kurumlarındaki en iyi uygulamalar, akreditasyonun kesintiye uğramaması için belgenin geçerlilik süresi dolmadan en az 12 ay önce başvurulmasını önermektedir.²⁷

8.4 Habersiz Denetimler ve Uyumsuzluğun Sonuçları

TÜSKA, herhangi bir zamanda habersiz denetim yapma hakkını saklı tutar.²⁴ Bu tür denetimler, önemli olaylar, hasta güvenliği endişeleri veya kamuoyuna yansıyan vakalar tarafından tetiklenebilir.¹² Habersiz denetimler, akreditasyon statüsünün askıya alınmasına veya iptal edilmesine yol açabilir.²⁶

Kısım 9: Stratejik Etkiler ve Yasal Düzenlemeler

9.1 Zorunlu Akreditasyon: Bir Paradigma Değişimi

Son yasal düzenlemeler, TÜSKA akreditasyonunu belirli sağlık hizmeti sağlayıcıları için bir faaliyet ve varoluş koşulu haline getirmiştir. Bu, akreditasyonun statüsünü “tercih edilen bir başarı” olmaktan çıkarıp “zorunlu bir gereklilik” haline getiren bir paradigma değişimidir.

Tablo 3: Zorunlu TÜSKA Akreditasyonu için Yasal Takvim ve Dayanaklar

Tesis Türü	Akreditasyon için Son Tarih	Yönetmelik (Yasal Dayanak)
Özel Hastaneler	30 Ocak 2028	Özel Hastaneler Yönetmeliği (30.01.2025 tarihli R.G.)
Sağlık Turizmi Yetki Belgesine Sahip Tesisler (Hastaneler, Tıp Merkezleri, Laboratuvarlar, Diyaliz Merkezleri)	31 Aralık 2026	Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik (26.04.2025 tarihli ve 32882 sayılı R.G.)
Tıp Merkezleri	19 Nisan 2028	Ayakta Teşhis ve Tedavi Yapılan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (19.04.2025 tarihli R.G.)

Kaynak: ¹⁰

Bu son tarihlere uyamayan kurumlar, faaliyetlerine devam edememe veya sağlık turizmi yetki belgelerinin iptali gibi ciddi sonuçlarla karşı karşıya kalacaktır.¹⁰

9.2 Akreditasyonun Somut Faydaları

• Operasyonel: Sağlık Bakanlığı’nın SKS değerlendirmelerinden muafiyet sağlanması.⁸
• Finansal:

• Devlet teşviklerine uygunluk. Ticaret Bakanlığı, “Pazara Giriş Belgeleri Desteği” programı kapsamında, akreditasyon ücretlerinin %60’ını geri ödeyerek, akreditasyonu doğrudan bir ihracat (sağlık turizmi) teşviki olarak konumlandırmaktadır.²⁸
• Sağlık turizmi pazarında artan rekabet gücü.⁹
• İtibari:

• Kurumsal prestijin artması ve güçlü bir pazarlama aracı olması.⁹
• Yerli ve yabancı hastalardan gelen güvenin artması.⁸

9.3 Kurumsal Yükümlülükler

Akreditasyon, kurumlara sürekli bir sorumluluk yükler. Bunlar arasında kalite yönetimi departmanına sürekli finansal ve insan kaynağı yatırımı yapma, hasta ve çalışan güvenliğini tehdit eden ciddi istenmeyen olayları TÜSKA’ya şeffaf bir şekilde bildirme ²⁶, performans göstergeleri için sürekli veri toplama ve hem planlı hem de habersiz denetimlere daima hazır olma zorunluluğu bulunmaktadır.

Kısım 10: Sonuç ve Geleceğe Bakış

10.1 Sağlık Liderleri için Temel Tavsiyeler

• Akreditasyonu bir uyum görevi olarak değil, stratejik bir kurumsal dönüşüm projesi olarak ele alın.
• Sürecin en başından itibaren liderlik desteğini güvence altına alın ve özel kaynaklar tahsis edin.
• Boşlukları erken tespit etmek için TÜSKAnet simülasyon aracını kapsamlı bir şekilde kullanın.
• Öz değerlendirme ve kanıt toplama sürecini yönetmek için özel, disiplinler arası bir ekip atayın.

10.2 Türkiye’de Akreditasyonun Geleceği

• Dereceli Akreditasyon: TÜSKA, mevcut ikili “akredite/değil” sisteminden, “altın, gümüş, bronz” gibi dereceli bir modele geçmeyi planlamaktadır.¹² Bu, yüksek performans gösteren kurumlar arasında daha fazla farklılaşmaya olanak tanıyacaktır. Bu planlanan değişiklik, sistemin olgunlaştığını ve kalite için rekabetçi bir iç pazar yaratma yönünde uzun vadeli bir vizyonu olduğunu göstermektedir. Zorunlu akreditasyonla birlikte çok sayıda kurumun akredite olmasıyla, basit “akredite” statüsü ayırt edici gücünü yitirecektir. Dereceli bir sistem ise yeni bir rekabet merdiveni oluşturarak, en iyi performans gösteren kurumların üstün kalitelerini hastalara ve sigorta şirketlerine göstermeleri için yeni bir yol sunacaktır. Bu durum, “bronz” veya “gümüş” seviyesindeki kurumları “altın” standardına ulaşmak için daha fazla yatırım yapmaya teşvik ederek, kendi kendini idame ettiren bir rekabet ve iyileştirme döngüsü yaratacaktır.
• Teşvik Uyumu: Dereceli akreditasyonun getirilmesi, muhtemelen artırılmış finansal veya düzenleyici teşviklerle ilişkilendirilecektir.¹²
• Sistem Evrimi: TÜSKAnet platformu yenilenme aşamasındadır, bu da gelecekte kullanıcı deneyimi ve veri analitiği yeteneklerinde iyileştirmeler olacağını düşündürmektedir.¹² Standartların kendisi de paydaş geri bildirimleri ve uluslararası en iyi uygulamalarla uyum içinde gelişmeye devam edecektir.

Diğer sağlık yazılarımız;

Türkiye İçin Yasal Uyumlu Sağlık Turizmi Pazarlama Stratejileri: Güven, Kalite ve Dijital Otorite İnşası

Türkiye’de Sağlık Turizmi Operatörleri için USHAŞ Yetkilendirmesi ve HealthTürkiye Portalına Kayıt Süreçleri Kapsamlı Rehberi

Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi: 2025 Yönetmeliği Kapsamında Kapsamlı Hukuki ve İdari Rehber

Türkiye’de Sağlık Turizminin Yasal ve Düzenleyici Çerçevesi: Yatırımcılar ve İşletmeciler İçin Kapsamlı Bir Rehber

TÜSKA Sağlık Akreditasyonu – Sık Sorulan Sorular (SSS)

Alıntılanan çalışmalar

1. 221 Sağlık Hizmetleri Akreditasyonu: Faydası, Önemi ve Etkisi Nedir? Health Services Accreditation – DergiPark, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/696671
2. Sağlıkta Kalite ve Akreditasyon Dergisi » Makale » TÜRKİYE SAĞLIK HİZMETLERİ KALİTE VE AKREDİTASYON ENSTİTÜSÜ (TÜSKA) SAĞLIKTA AKREDİTASYON STANDARTLARI – DergiPark, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/pub/jhqa/issue/36846/415436
3. TÜRKİYE SAĞLIK HİZMETLERİ KALİTE VE AKREDİTASYON ENSTİTÜSÜ – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/yayinlar/tuska-brosur-2025-tr-baski-2.pdf
4. Dünyada ve Türkiye’de Akreditasyon – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/yayinlar/2025-02-06-16-58-29.pdf
5. Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü Sağlıkta Akreditasyon Standartları – DergiPark, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/479113
6. TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/yayinlar/2025-02-06-11-34-41.pdf
7. Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/
8. SSS – Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/sss
9. TÜSKA Akreditasyonu Nedir? Akreditasyon Süreçleri ve Denetim, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.apsisdanismanlik.com/tuska-akreditasyonu-nedir-akreditasyon-surecleri-ve-denetim/
10. TÜSKA Akreditasyonu (SAS) Süreç & Hazırlık Mentörlüğü – UKA …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.ukakongre.com/danismanliklarimiz/tuska-akreditasyonu-sas-surec-hazirlik-danismanligi/
11. TÜSKA Akreditasyon Uygulamaları – OHSAD, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://ohsad.org/wp-content/uploads/2025/08/TUSKA-Akreditasyon-Uygulamalari-_-Doc.-Dr.-Bayram-Demir.pdf
12. TÜSKA Akreditasyon Bilgilendirme Webinarı Gerçekleşti – Özet Değerlendirme Raporu, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://ozelhastaneler.org.tr/tuska-akreditasyon-bilgilendirme-webinari-gerceklesti-ozet-degerlendirme-raporu/
13. Sağlıkta Akreditasyon Standartları Hastane Seti – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/akreditasyon/2024-11-04-13-13-28.pdf
14. Sağlıkta Akreditasyon Standartları – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/akreditasyon/2024-11-04-13-20-26.pdf
15. Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/akreditasyon/akreditasyon-size-ne-saglar
16. Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü (TÜSKA …, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://skskalite.com.tr/turkiye-saglik-hizmetleri-kalite-ve-akreditasyon-enstitusu-tuska-ve-saglikta-akreditasyon-standartlari/
17. Türkiye’nin Ulusal Sağlık Akreditasyon Çalışmaları – Medipol Üniversitesi, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.medipol.edu.tr/sites/default/files/document/SD_44_78-81.sayfalar_Mustafa_Berktas.pdf
18. SAS ADSH Seti Kapsam Değişikliği – SAĞLIKTA KALİTE, AKREDİTASYON VE ÇALIŞAN HAKLARI DAİRE BAŞKANLIĞI, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://shgmkalitedb.saglik.gov.tr/TR-76713/sas-adsh-seti-kapsam-degisikligi.html
19. Sağlıkta Akreditasyon Standartları – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/akreditasyon/2025-08-08-10-04-11.pdf
20. TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS) Seti (2. Taslak) Görüş Öneri Platformunda – SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://shgm.saglik.gov.tr/TR-106506/tuska-saglikta-akreditasyon-standartlari-sas-seti-2-taslak-gorus-oneri-platformunda.html
21. TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS) Seti Görüş Öneri Platformunda – SAĞLIK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://shgm.saglik.gov.tr/TR-106369/tuska-saglikta-akreditasyon-standartlari-sas-seti-gorus-oneri-platformunda.html
22. Sağlık Hizmetlerinde Akreditasyon Programları ve TÜSKA Healthcare Accreditation Programs and TUSKA – Journal of Health Institutes of Türkiye, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tusebjournal.org/pdf/e92af88c-e19e-4edc-9ffc-eda5f1b4ae56/articles/tuseb-66/14-20.pdf
23. Sağlık Turizmi Yetki Belgesi Olan Kurumlar İçin TÜSKA Süreci, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.plusglobal.com.tr/tuska-akreditasyonu-ve-sertifikasyon-sureci
24. AKREDİTASYON PROGRAM KARARLARINA İLİŞKİN USUL VE ESASLAR BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/mevzuat/2025-02-04-12-02-17.pdf
25. Hastane Akreditasyon Programı Rehberi, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuseb/files/yayinlar/2024-11-13-12-12-12.pdf
26. TÜSKA AKREDİTASYON PROGRAMLARININ YÜRÜTÜLMESİNE DAİR USUL VE ESASLAR BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanıml – TÜSEB, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://files.tuseb.gov.tr/tuska/files/mevzuat/2025-10-10-17-22-02.pdf
27. TÜRK AKREDİTASYON KURUMU| Medya, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://www.turkak.org.tr/haberler/akreditasyon-yenileme-denetimi-ile-ilgili-hususlar-nelerdir.html
28. TÜSKA Akreditasyonu Belgesi’ne sahip kurumlar, TC Ticaret Bakanlığı’nın Pazara Giriş Belgeleri Desteği kapsamında akreditasyon ücretlerinin %60’ını geri almaktadır., erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/haberler/tuska-akreditasyon-tesvik-sureci-20250312
29. Akreditasyon Teşvikleri – Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/akreditasyon/akreditasyon-tesvikleri
30. TÜSKA Akreditasyonuna Sahip Sağlık Kuruluşlarına Türkiye’den Mali Destek, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://mahfelmedikal.com/news/tuska-akreditasyonuna-sahip-saglik-kuruluslarina-turkiyeden-mali-destek?locale=en
31. SAĞLIK TURİZMİNDE AKREDİTASYONUN ÖNEMİ THE IMPORTANCE OF ACCREDITATION IN HEALTH TOURISM – DergiPark, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4416767
32. Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü, erişim tarihi Kasım 1, 2025, https://tuska.tuseb.gov.tr/haberler/akreditasyon-hangi-saglik-tesisleri-icin-zorunludur-20250804