BÖLÜM 1: VERGİLENDİRMENİN TEMEL TAŞI – KİŞİSEL VE KURUMSAL “MUKİMLİK” STATÜNÜZ
1.1. Giriş: “Nerede” Vergi Ödeyeceğinizi Belirleyen Kural
Uluslararası vergilendirme sisteminin temel taşı “mukimlik” (residency) statüsüdür. Bu statü, bir bireyin veya kurumun hangi devletin vergi yasalarına tabi olacağını ve daha da önemlisi, hangi gelirlerinin vergilendirileceğini belirler. Türk vergi sistemi, bu ayrımı iki temel statü üzerinden yapar:
- Tam Mükellefiyet: Gelir Vergisi Kanunu’na (GVK) göre Türkiye’de yerleşik sayılan gerçek kişiler bu statüdedir. Tam mükellefler, hem Türkiye içinden hem de dünyanın geri kalanından (örneğin, yurt dışındaki şirketlerinden elde ettikleri kâr payları, faizler veya diğer kazançlar) elde ettikleri tüm kazanç ve iratların tamamı üzerinden Türkiye’de gelir vergisine tabidir.1
- Dar Mükellefiyet: Türkiye’de yerleşik sayılmayan gerçek kişilerdir. Bu kişiler, sadece Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar (örneğin, Türkiye’deki bir gayrimenkulden elde edilen kira geliri veya Türkiye’de sunulan bir serbest meslek hizmeti) üzerinden vergilendirilir.1
Buradaki en temel yanılgı, yurt dışında (örneğin Estonya veya Dubai’de) bir şirket kurmanın, o şirketin Türk sahibini (girişimciyi) otomatik olarak “dar mükellef” yapacağı düşüncesidir. Bu kesinlikle yanlıştır. Girişimci, Türkiye’de yaşamaya ve “hayati menfaat merkezini” burada sürdürmeye devam ettiği sürece, “tam mükellef” kalır. Bu durumda, Estonya’daki şirketinden elde ettiği kişisel gelir (kâr payı veya temettü), Türkiye’de beyan edilmek ve vergilendirilmek zorundadır.
1.2. Kişisel Mukimlik: Ne Zaman “Türkiye’de Yerleşik” Sayılırsınız?
Bir girişimcinin en sık sorduğu soru “kaç gün Türkiye’de kalırsam vergi mükellefi olurum?” sorusudur. Ancak cevap, sadece gün saymaktan çok daha karmaşıktır. Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 4. Maddesi, “Türkiye’de yerleşik sayılma” için iki temel ve birbirinden bağımsız kriter belirler 1:
Kriter 1: İkametgâh (GVK Md. 4/1)
Kanun, “İkametgâhı Türkiye’de bulunanlar” ifadesini kullanarak, Nüfus Müdürlüğü’ndeki idari kayıttan daha derin bir kavrama atıf yapar. Kanun, ikametgâhın Türk Medeni Kanunu hükümlerine (Md. 19) göre belirleneceğini belirtir.1 Medeni Kanun’a göre ikametgâh, “bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir”.
Bu “niyet” faktörü, Vergi İdaresi’ne (Gelir İdaresi Başkanlığı – GİB) geniş bir yorum alanı tanır. GİB, bir kişinin “hayati menfaat merkezinin” (center of vital interests) nerede olduğuna bakar. Ailenizin Türkiye’de yaşaması, evinizin Türkiye’de olması, banka hesaplarınızın ve sosyal yaşamınızın ağırlıklı olarak burada devam etmesi, sizin “sürekli kalma niyetinizin” Türkiye’de olduğunu gösterir.
Kriter 2: “183 Gün Kuralı” (GVK Md. 4/2)
Kanun, “Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan (183 gün) fazla oturanlar” kişileri de tam mükellef sayar.1 Bu kuralın kilit noktaları şunlardır:
- Hesaplama “bir takvim yılı” (1 Ocak – 31 Aralık) için yapılır.3
- “Devamlı” ibaresi kritiktir. Kanun, “Geçici ayrılmalar Türkiye’de oturma süresini kesmez” der.1 Örneğin, 4 ay Türkiye’de kalıp, 1 ay iş için yurt dışına çıkıp, sonra 3 ay daha Türkiye’de kalmak, 183 gün hesabını kesmez. Toplamda 7 ay kalmış sayılırsınız ve tam mükellefiyet devam eder.
İkametgâh Kuralının Üstünlüğü:
Bu iki kriter “veya” koşulu ile bağlıdır. Genellikle 183 gün kuralına odaklanılır.4 Ancak, GVK Md. 4/1’deki “ikametgâh” kuralı çok daha “yapışkan” ve sübjektif bir kriterdir. Bir Türk vatandaşı, bir takvim yılında 300 gün (yani 183 günden az) yurt dışında kalsa bile, eğer GİB o kişinin “hayati menfaat merkezinin” hâlâ Türkiye’de olduğunu ve yurt dışı kalışının “geçici” (iş, seyahat vb.) olduğunu iddia ederse, “sürekli kalma niyetinin” 1 Türkiye’de olduğunu savunarak kişiyi “tam mükellef” saymaya devam edebilir. Bu nedenle, 183 gün kuralını sağlamak, ikametgâh kuralını otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
1.3. Kurumsal Mukimlik: Şirketiniz Nerede Mükelleftir?
Bireyler gibi, kurumların (şirketlerin) da bir vergi mukimliği statüsü vardır. Kurumlar Vergisi Kanunu’na (KVK) göre bir şirketin tam mükellef sayılması için iki kriterden birinin sağlanması yeterlidir 5:
- Kanuni Merkez: Şirketin esas sözleşmesinde veya kuruluş belgelerinde belirtilen resmi adres.
- İş Merkezi: Şirketin fiili olarak yönetildiği, stratejik kararlarının alındığı yer (place of effective management).
Yurt dışında (örneğin Delaware, Dubai veya Londra’da) kurduğunuz şirketin “kanuni merkezi” o ülkede olacaktır. Bu, şirketin “dar mükellef” olmasını sağlar; yani sadece Türkiye’de bir kazancı olursa (eğer varsa) vergilendirilir.6
Ancak, eğer şirketin “iş merkezi” (fiili yönetim ve idare edildiği yer) Türkiye ise (örneğin tüm yönetim kurulu toplantıları, stratejik kararlar, finansal yönetim Türkiye’den yapılıyorsa), o şirket, kanuni merkezi yurt dışında olsa dahi, Türkiye’de tam mükellef sayılma ve tüm dünya kazançları üzerinden Türkiye’de Kurumlar Vergisi ödeme riskiyle karşı karşıya kalır.5 Bu risk, Bölüm 2’de detaylandırılan “İşyeri” (PE) riskinden daha da ciddidir.
1.4. Stratejik Çıkarım: Mukimlikten Çıkış (İkametgâh Nakli)
Türkiye’deki tam mükellefiyet statüsünden tamamen çıkmak ve dar mükellef statüsüne geçmek isteyen bir girişimci, basit bir beyandan çok daha fazlasını yapmak zorundadır. Bu, üç aşamalı bir süreçtir:
- Adım 1: İdari Nakil: Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Müdürlüğü nezdindeki adres kaydını, e-Devlet veya yurt dışı konsoloslukları aracılığıyla 7 yurt dışına taşımak. Bu işlem, taşınmayı takiben 20 iş günü içinde yapılmalıdır.8
- Adım 2: Vergi Dairesi Terk: Mevcut vergi dairesine “işi bırakma” veya “nakil” bildirimi yaparak 10, mevcut şahıs işletmesi veya serbest meslek mükellefiyet kaydını (eğer varsa) kapattırmak (terk etmek).11
- Adım 3 (En Kritik Adım): Hayati Menfaat Merkezinin Fiili Nakli: GİB’in, GVK Md. 4/1’e 1 dayanarak “sürekli kalma niyetiniz hâlâ Türkiye’de” iddiasını çürütmek için, hayati menfaat merkezinizi (aileniz, yaşam alanınız, aktif bankacılık işlemleriniz, sosyal çevreniz) fiilen yurt dışına taşıdığınızı kanıtlayabilir durumda olmanız gerekir.
İlk iki adım sadece idari işlemlerdir. Bu adımları yapmak, vergi mukimliğinden hukuken çıkmak için yeterli olmayabilir. GİB, “gerçek durum” (substance over form) esasına göre (idari kayıtlara rağmen) kişinin hâlâ Türkiye’de mukim olduğuna ve sadece vergi avantajı için yurt dışına taşınmış gibi göründüğüne karar verebilir. Dolayısıyla, tam mükellefiyetten çıkış, sadece bir taşınma beyanı değil, Türkiye ile olan ekonomik ve sosyal bağların fiilen kesilmesini gerektiren köklü bir eylemdir.
BÖLÜM 2: GİZLİ RİSKLER: YABANCI ŞİRKETİNİZİN TÜRKİYE’DE VERGİLENDİRİLMESİ
Yurt dışında şirket kuran girişimcilerin düştüğü en tehlikeli yanılgı şudur: “Ben Türkiye’de tam mükellefim, ancak şirketim yurt dışında (Estonya, BAE vb.) kurulu. Dolayısıyla, şirketimin kârı Türkiye’de güvendedir ve ben o parayı çekmediğim sürece vergi ödemem.”
Bu yaklaşım, Türk vergi mevzuatındaki iki kritik ve agresif düzenlemeyi göz ardı eder. Bu iki senaryo altında, yurt dışı şirketinizin kârı, henüz siz o parayı kişisel olarak (temettü olarak) cebinize almadan, doğrudan Türkiye’de vergilendirilebilir.
2.1. Risk 1: “İşyeri” (Permanent Establishment – PE) Oluşturma
Senaryo: Estonya’da bir yazılım şirketi (OÜ) kurdunuz. Ancak tüm operasyonu, müşterilerle yazışmaları, kod geliştirmeyi ve faturalamayı Türkiye’deki ev-ofisinizden (home office) yürütüyorsunuz.
İşyeri (PE) Nedir?
“İşyeri” (veya Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları’ndaki (ÇVÖA) tabiriyle “sabit yer” – fixed base), yabancı bir kurumun (Estonya şirketiniz), Türkiye’de ticari faaliyetini yürüttüğü “sabit bir yer” edinmesidir.6 Vergi Usul Kanunu (VUK) Md. 156, işyerini faaliyet için “tahsis edilen veya kullanılan yer” olarak çok geniş bir şekilde tanımlar (örn. ofis, mağaza, fabrika vb.).6
PE Oluşursa Ne Olur?
Eğer Estonya şirketinizin Türkiye’de bir işyeri oluşturduğuna karar verilirse, sonuçları ağırdır:
- Estonya şirketiniz, Türkiye’de “dar mükellef” kurum statüsünde 6 mükellefiyet tesis etmek (yani Türk vergi numarası almak) zorunda kalır.
- O işyerine (yani sizin ev-ofisinize) atfedilebilen tüm ticari kazanç, Türkiye’de Kurumlar Vergisi’ne (ve duruma göre KDV’ye) tabi olur.2
Kritik Soru: “Home Office” (Ev Ofisi) PE Sayılır mı?
Cevap: Yüksek ihtimalle, EVET.
Vergi otoritelerinin modern yaklaşımı, fiziksel bir tabelaya veya kiralanmış lüks bir ofise değil, faaliyetin fiilen nerede yürütüldüğüne odaklanır. VUK Md. 156’daki “kullanılan yer” 6 tabiri ve ÇVÖA’lardaki “sabit yer” 3 yorumları, bir ev-ofisin bu tanıma girmesi için yeterlidir.
Girişimci, yurt dışı şirketin tek sahibi ve yöneticisi ise ve şirketin ana faaliyetlerini (stratejik kararlar, sözleşme müzakereleri, yönetim, yazılım geliştirme gibi ana gelir yaratıcı faaliyet) Türkiye’deki ev ofisinden yürütüyorsa, GİB iki farklı iddiada bulunabilir:
- En Kötü Senaryo (İş Merkezi): Şirketin “iş merkezi”nin (KVK Md. 1) 5 fiilen Türkiye’ye taşındığı iddia edilebilir. Bu durumda şirket tam mükellef olur ve tüm dünya kazancı Türkiye’de vergilendirilir.
- Daha Olası Senaryo (PE): Şirket dar mükelleftir, ancak Türkiye’deki ev ofisi bir “sabit yer” (PE) 6 oluşturmuştur. Bu durumda, Türkiye’deki faaliyetlere atfedilen kâr (ki bu, ana faaliyetin tamamıysa kârın tamamı olabilir) Türkiye’de vergilendirilir.6 Bu senaryoda girişimcinin, Estonya’daki şirketin kârının ne kadarının Türkiye’deki faaliyete atfedileceğini (transfer fiyatlandırması raporlamasıyla) ayırması gerekir ki bu neredeyse imkansızdır; GİB kârın tamamının Türkiye’de vergilendirilmesini talep edebilir.
2.2. Risk 2: “Kontrol Edilen Yabancı Kurum” (CFC / KEYK) Mevzuatı (KVK Md. 7)
Senaryo: Dubai’de (veya Estonya, Cayman Adaları, İrlanda vb.) bir şirket kurdunuz. Şirketiniz ciddi kâr ediyor (örn. yıllık 500.000 USD). Ancak siz bu parayı Türkiye’ye getirip gelir vergisi ödememek için şirketin banka hesabında tutuyorsunuz (“kâr dağıtımı yapmıyorsunuz” veya “kârı yeniden yatırıma yönlendiriyorsunuz”).
CFC (KEYK) Nedir?
CFC (Controlled Foreign Corporation) veya Türkçesiyle KEYK (Kontrol Edilen Yabancı Kurum), Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) 7. Maddesinde düzenlenen, Türk vergi mevzuatının en güçlü “anti-vergi cenneti” mekanizmasıdır.15 Bu kuralın amacı, Türk mukimi ortakların, düşük vergili ülkelerde (vergi cennetleri) kâr biriktirerek vergi ödemeyi ertelemesini (tax deferral) engellemektir.
CFC Kuralının Sonucu:
Eğer yurt dışı şirketiniz CFC statüsüne girerse, o şirketin o yıl elde ettiği kâr 16, size hiç dağıtılmamış olsa bile, sizin payınıza düşen kısmı Türkiye’de (sizin tarafınızdan) kurum kazancı (eğer ortağınız Türk şirketi ise) veya gelir vergisi matrahı (eğer ortak gerçek kişi ise) olarak beyan edilir ve vergilendirilir.15
CFC Oluşumunun Dört Kümülatif Şartı (Dördünün de Birlikte Sağlanması Gerekir):
- Kontrol Şartı (%50): Sizin (veya diğer Türk mukimi ortaklarla birlikte), yurt dışı şirketin sermayesinin, kâr payının veya oy kullanma hakkının doğrudan veya dolaylı olarak en az %50’sine sahip olmanız.15 (Eğer şirketi tek başınıza veya bir Türk ortakla kurduysanız, bu şart %100 sağlanır).
- Pasif Gelir Şartı (%25): Yurt dışı iştirakin o yılki toplam gayrisafi hasılatının %25 veya daha fazlasının “pasif nitelikli” gelir olması gerekir.15 Pasif gelirler; faiz, kâr payı, kira, lisans ücreti (royalty), menkul kıymet satış geliri gibi, aktif bir ticari organizasyon (eleman, sermaye, organizasyon) gerektirmeyen gelirlerdir.18
- Düşük Vergi Yükü Şartı (%10): Yurt dışı şirketin, bulunduğu ülkede ticari bilanço kârı üzerinden %10’dan az efektif vergi yükü taşıması.15 Bu, nominal (yasal) orana değil, fiilen ödenen verginin kâra oranına bakar. (Örneğin, BAE’de QFZ statüsünde %0 vergi 21 veya Estonya’da kâr dağıtmayıp %0 vergi 22 ödeyenler bu şarta doğrudan takılır).
- Hasılat Şartı (100.000 TL): Yurt dışı şirketin ilgili yıldaki toplam gayrisafi hasılatının 100.000 TL karşılığı yabancı parayı geçmesi.15
CFC ve “Aktif Gelir” Yanılgısı (En Kritik Tuzak):
Birçok girişimci, 2. şarta (“Pasif Gelir”) bakar ve şöyle düşünür: “Benim işim aktif, e-ticaret/yazılım/danışmanlık yapıyorum, kira/faiz gelirim yok. O zaman %25 pasif gelir şartı 15 sağlanmaz ve ben CFC’den etkilenmem.”
Bu, tehlikeli bir yarı-doğru bilgidir ve mevzuatın ruhunu yanlış anlamaktan kaynaklanır. KVK 7. maddesinin yapısı şöyledir:
- Evet, CFC kuralının tetiklenmesi için %25 pasif gelir eşiği bir ön şarttır.19 Eğer bir şirket %90 aktif (yazılım) ve %10 pasif (faiz) gelire sahipse, eşik (%25) aşılmadığı için CFC tetiklenmez.
- Ancak, eğer şirket %70 aktif (yazılım) ve %30 pasif (yazılım lisans geliri/royalty) gelire sahipse, eşik (%25) aşıldığı için CFC tetiklenir.
- Tetiklendiği anda, Vergi İdaresi’nin yorumuna göre, sadece o %30 pasif gelir değil, şirketin tüm kârı (yani %70 aktif + %30 pasif = %100’ü) CFC kazancı olarak Türkiye’de vergi matrahına dahil edilebilir.15 “Aktif” bir iş yapıyor olmak, eğer %25’ten fazla pasif nitelikli geliriniz de (özellikle “royalty” veya “lisans” olarak sınıflandırılabilecek gelirler) varsa, sizi CFC’nin sonucundan (tüm kârın vergilendirilmesi) kurtarmayabilir.
Aşağıdaki tablo, bir girişimcinin yurt dışı şirketini kurmadan önce bu riski hızlıca analiz etmesini sağlar.
Tablo 2: CFC (KEYK) Risk Kontrol Listesi (KVK Md. 7)
| Kriter | Yasal Dayanak (KVK Md. 7) | Eşik Değer / Şart | Benim Durumum (Evet/Hayır) | Risk Analizi |
| 1. Kontrol | KVK 7.1(a) | Yurt dışı şirketin sermaye/kâr/oy hakkının en az %50’sine (doğrudan/dolaylı, Türk ortaklarla birlikte) sahip olmak.17 | [ ] Evet [ ] Hayır | (Şirketin %50’sinden fazlası sizde veya Türk ortaklardaysa “Evet” seçin). |
| 2. Gelir Tipi | KVK 7.1(b) | Yurt dışı şirketin toplam hasılatının %25 veya daha fazlası pasif nitelikli gelir mi? (Faiz, kira, lisans, royalty vb.).15 | [ ] Evet [ ] Hayır | (Pasif gelirleriniz bu eşiği aşıyorsa “Evet” seçin). |
| 3. Vergi Yükü | KVK 7.1(c) | Şirketin bulunduğu ülkede kârı üzerinden ödediği efektif vergi yükü %10’dan az mı?.15 | [ ] Evet [ ] Hayır | (Estonya’da kâr dağıtmıyorsanız (%0) veya BAE’de QFZ (%0) ya da %9 vergi ödüyorsanız “Evet” seçin). |
| 4. Hasılat | KVK 7.1(ç) | Yurt dışı şirketin yıllık toplam gayrisafi hasılatı 100.000 TL eşdeğeri yabancı parayı geçiyor mu?.15 | [ ] Evet [ ] Hayır | (Hasılatınız bu cüzi tutarı aşıyorsa “Evet” seçin). |
| SONUÇ | DÖRT KRİTERİN TAMAMI “EVET” İSE, CFC RİSKİ ALTINDASINIZ. |
BÖLÜM 3: KÂRIN TÜRKİYE’YE GETİRİLMESİ: KÂR PAYI (TEMETTÜ) VERGİLENDİRİLMESİ
Bölüm 2’deki PE ve CFC gibi kurumsal riskleri başarıyla yönettiğinizi (veya bu risklerin sizin durumunuz için geçerli olmadığını) varsayalım. Artık yurt dışı şirketinizde biriken kârı, Türkiye’deki kişisel banka hesabınıza “kâr payı” (temettü) olarak çekmeye karar verdiniz.
Bu gelir, sizin (Türkiye’de tam mükellef bir gerçek kişi olarak) “Menkul Sermaye İradı” (MSİ) gelirinizdir ve GVK hükümlerine göre beyan edilip vergilendirilmesi gerekir. Ancak, Türk vergi sistemi bu noktada çok önemli bir istisna (vergi avantajı) sunmaktadır.
3.1. Kâr Payı Vergilendirmesindeki “Altın Kural”: GVK Md. 22/4 İstisnası
Türkiye, yurt dışından elde edilen kâr payları için, belirli şartları sağlayan stratejik yatırımları teşvik etmek amacıyla, elde edilen gelirin yarısını vergiden istisna tutar.
Bu istisnadan (GVK Md. 22/4) yararlanmanın kümülatif (birlikte sağlanması gereken) şartları şunlardır 23:
- Şirket Tipi Şartı: Kâr payının, kanuni ve iş merkezi Türkiye’de bulunmayan “anonim” veya “limited şirket” niteliğindeki kurumlardan elde edilmesi. (Kurduğunuz LLC, LTD, AG, OÜ, SARL vb. yapılar büyük olasılıkla bu şartı sağlar).
- Kontrol Şartı (%50): Kâr payını elde eden kişinin (girişimcinin), kâr payı alınan yurt dışı kurumun ödenmiş sermayesinin en az %50’sine sahip olması.
- Transfer Şartı: Elde edilen kâr payının, elde edildiği takvim yılına ilişkin yıllık gelir vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar (yani, geliri 2024’te elde ettiyseniz, 2025 Mart ayının sonuna kadar) Türkiye’ye transfer edilmiş (getirilmiş) olması.
Bu şartlar, yasa koyucunun küçük portföy yatırımlarını (örneğin, yabancı bir borsadan alınan 100 adet Apple hissesinden gelen temettü) değil, girişimcinin kendi şirketini, yani stratejik iştiraklerini hedeflediğini açıkça göstermektedir. %49 ortak olduğunuz bir şirketten aldığınız temettü ile %51 ortak olduğunuz şirketten aldığınız temettü arasında muazzam bir vergi farkı oluşacaktır.
3.2. Vergilendirme Senaryoları: İstisna Varsa ve Yoksa Ne Olur?
Bu istisnanın finansal etkisi, iki senaryo altında incelenebilir:
Senaryo A: TÜM ŞARTLAR SAĞLANDI (GVK 22/4 İstisnası Uygulanır)
- Girişimci, yurt dışı şirketinin %60’ına sahiptir ve parayı Mart sonuna kadar Türkiye’ye getirmiştir.
- Bu durumda, aldığı brüt kâr payının yarısı (%50’si) gelir vergisinden istisna edilir.23
- Kalan %50’lik kısım, GVK Md. 103’teki artan oranlı vergi tarifesine (2024 yılı “ücret dışı gelirler” tarifesi) 24 göre beyan edilir ve vergilendirilir.
Senaryo B: ŞARTLARDAN BİRİ (veya fazlası) SAĞLANMADI (GVK 22/4 Uygulanmaz)
- Örnek 1: Girişimci, şirketin sadece %40’ına sahiptir (Kontrol şartı bozuldu).
- Örnek 2: Girişimci, şirketin %60’ına sahiptir ancak parayı Mart sonuna kadar Türkiye’ye getirmemiştir (Transfer şartı bozuldu).23
- Bu durumlarda, istisna uygulanmaz.
- Gelirin tamamı (%100’ü), GVK Md. 86/1-d uyarınca belirlenen beyan sınırını (2024 yılı için 13.000 TL) 23 aşması halinde, GVK Md. 103 tarifesine 24 göre beyan edilir ve vergilendirilir.
Aşağıdaki simülasyon, bu iki senaryo arasındaki devasa farkı ortaya koymaktadır.
Tablo 3: Yurt Dışı Kâr Payı Vergilendirme Simülasyonu (Tam Mükellef Gerçek Kişi)
Varsayım: Yurt dışından 1.000.000 TL brüt kâr payı elde edildi. Hesaplamada 2024 yılı GVK 103 “ücret dışı gelirler” vergi tarifesi 24 esas alınmıştır.
| Senaryo | İstisna Şartları (GVK Md. 22/4) | Vergi Matrahı (Beyan Edilen Tutar) | Hesaplanan Gelir Vergisi (Yaklaşık) |
| Senaryo A: İDEAL YAPI | %50+ Ortaklık VE Para Türkiye’ye Transfer Edildi (Şartlar OK) | 1.000.000 TL x %50 = 500.000 TL 23 | 126.600 TL (500.000 TL matrah üzerinden) 24 |
| Senaryo B: HATALI YAPI | %50’den Az Ortaklık VEYA Para Türkiye’ye Transfer Edilmedi (Şartlar Bozuldu) | 1.000.000 TL (Gelirin tamamı) 23 | 305.100 TL (1.000.000 TL matrah üzerinden) 24 |
| FARK | 178.500 TL Vergi Tasarrufu |
Bu tablo, GVK Md. 22/4’e 23 uymanın, yani şirketin en az %50’sine sahip olmanın ve kârı Türkiye’ye transfer etmenin, neden bir “altın kural” olduğunu net bir şekilde göstermektedir. Sadece bu iki şarta uymak, bu örnekte vergi yükünü %58’den fazla azaltmıştır.
BÖLÜM 4: ÇİFTE VERGİLENDİRMENİN ÖNLENMESİ: MAHSUP MEKANİZMASI
Çifte vergilendirme, aynı gelirin birden fazla ülkede vergilendirilmesi durumudur. Örneğin, yurt dışı şirketiniz kâr payı dağıtırken kaynak ülkede (örn. Hollanda) temettü stopajı (vergi kesintisi) yapabilir ve siz aynı geliri Türkiye’de (mukim ülke) beyan ettiğinizde bir kez de burada vergiye tabi olabilirsiniz.
Bu sorunu çözmek için “Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları” (ÇVÖA) ve ulusal mevzuatlar (GVK/KVK) devreye girer.
4.1. ÇVÖA ve Mahsup (Credit) Hakkı
Türkiye’nin 90’dan fazla ülke ile imzaladığı ÇVÖA’lar 13, hangi gelir türü (ticari kazanç, temettü, faiz, royalty vb.) için hangi ülkenin (kaynak ülke mi, mukim ülke mi) ne kadar vergi alacağını belirleyen uluslararası anlaşmalardır.13
Bu anlaşmaların ve GVK’nın ilgili maddelerinin sağladığı temel mekanizma “mahsup” (credit) yöntemidir.
Mahsup Yöntemi: Yurt dışında (kaynak ülkede) ödediğiniz vergileri, o ülkenin resmi makamlarından alacağınız geçerli belgelerle (makbuz, vergi dairesi yazısı vb.) ispatlamanız koşuluyla, Türkiye’de aynı gelir için hesaplanan vergiden düşmenizi (indirim yapmanızı) sağlar.26
4.2. Mahsup Mekanizmasının Limitleri ve “Vergi Cenneti Paradoksu”
Mahsup işlemi, bir vergi iadesi veya sınırsız bir indirim değildir. Çok önemli iki temel limiti vardır:
Limit 1 (Kural): Mahsup edilecek yabancı vergi tutarı, o gelirin Türkiye’deki vergi matrahına GVK tarifesi (veya KVK oranı) uygulanarak bulunacak Türk vergisi tutarından fazla olamaz.26 Yani, Türkiye’nin o gelir için hesapladığı vergiden daha fazlasını mahsup edemezsiniz.
Limit 2 (Stratejik Çıkarım): Eğer kaynak ülkede (örneğin BAE veya Estonya’da) hiç vergi ödememişseniz (%0 vergi), mahsup edilecek hiçbir şey yoktur.
Bu durum, “Vergi Cenneti Paradoksu” olarak adlandırılabilecek bir olguyu ortaya çıkarır:
- Girişimciler, Estonya (%0 KV) 22 veya BAE (%0 veya %9 KV) 28 gibi düşük vergili yerleri seçerken sadece oradaki vergi yüküne odaklanır.
- Ancak bu gelir, tam mükellef ortağa kâr payı olarak dağıtıldığında (Bölüm 3’e göre), Türkiye’de GVK 103’e 24 göre %15-%40 arası bir vergiye tabi olur.
- Yurt dışında çok az vergi ödendiği (veya hiç ödenmediği) için, Türkiye’de hesaplanan bu yüksek vergiden mahsup edilecek 26 bir tutar da olmaz.
- Paradoksal olarak, ABD (%21 Federal KV) 29 veya Hollanda (%25.8 KV) 30 gibi yüksek vergili bir ülkede kurulan şirketten elde edilen ve orada vergilendirilen kâr payı, Türkiye’de daha etkili bir şekilde mahsup edilebilir. Çünkü ödenen yüksek yabancı vergi, Türkiye’de hesaplanan vergiyi büyük ölçüde (veya tamamen) sıfırlayabilir.
Örnek Mahsup Limiti Hesaplaması 27:
- Yurt dışı kâr payı geliri (GVK 22/4 istisnası sonrası matrah): 200.000 TL
- Türkiye’deki diğer gelirler (Kira, ücret vb.): 800.000 TL
- Toplam Beyan Edilen Vergi Matrahı: 1.000.000 TL
- Hesaplanan Toplam Türk Gelir Vergisi (2024 tarifesine göre) 24: 305.100 TL
- Yurt dışı gelirin toplam matrah içindeki oranı: (200.000 / 1.000.000) = %20
- MAHSUP LİMİTİ (Yurt dışı gelire isabet eden Türk vergisi):
- 305.100 TL (Toplam Vergi) x %20 (Yabancı Gelir Oranı) = 61.020 TL
Bu hesaplamanın sonucu şudur:
- Eğer girişimci, yurt dışında bu 200.000 TL’lik gelir için 70.000 TL vergi ödemişse, Türkiye’de en fazla 61.020 TL’sini mahsup edebilir. Kalan 8.980 TL (mahsup edilemeyen kısım) yanar.
- Eğer girişimci, yurt dışında 50.000 TL vergi ödemişse, 50.000 TL’nin tamamını mahsup edebilir.
- Eğer girişimci, BAE’den (%0 vergi) bu geliri elde etmişse, 0 TL mahsup edebilir ve Türkiye’de 61.020 TL’nin tamamını öder.
4.3. CFC ve Mahsup
Bu mekanizma, Bölüm 2.2’de bahsedilen CFC riski gerçekleştiğinde de geçerlidir. Eğer yurt dışı şirketiniz CFC statüsüne girer ve dağıtılmamış kârı Türkiye’de vergilendirilirse, o yurt dışı şirketin (örn. İrlanda’daki) o kâr üzerinden ödediği kurumlar vergisi (eğer varsa), Türkiye’de (CFC kazancı üzerinden) hesaplanan vergiden mahsup edilebilir.16
Ancak, ÇVÖA’ların varlığı, Türkiye’nin kendi iç mevzuatındaki CFC hükümlerini (KVK Md. 7) uygulamasını engellemez veya sınırlamaz.15 Bu, GİB’in elini güçlendiren çok önemli bir teknik detaydır.
BÖLÜM 5: STRATEJİK ANALİZ: POPÜLER ÜLKE İNCELEMELERİ VE TÜRK VERGİ RİSKLERİ
Bu son bölümde, önceki bölümlerdeki tüm teorik riskleri (PE, CFC) ve vergilendirme prensiplerini (GVK 22/4, Mahsup) popüler ülke örnekleri üzerinden somut bir analize tabi tutacağız.
5.1. Örnek 1: Estonya (Vergi Erteleme Modeli)
- Vergi Modeli: Estonya’nın kurumsal vergi modeli benzersizdir. Şirketler kâr elde ettiklerinde kurumlar vergisi ödemez (%0).22 Kâr, şirkette süresiz olarak yeniden yatırıma yönlendirilebilir. Vergi, yalnızca kâr dağıtıldığında (örn. temettü) ödenir. Bu durumda şirket, dağıtılan net tutar üzerinden (genellikle 20/80 veya düzenli dağıtımda 14/86) bir vergi öder ve alıcıya (duruma göre) %7 stopaj uygulanabilir.32
- Türk Girişimci için Risk Analizi:
- CFC (KEYK) Riski: ÇOK YÜKSEK.
- Gerekçe: Kâr dağıtılmadığı sürece (ki modelin tüm amacı budur), Estonya’daki efektif vergi yükü %0’dır.31 Bu durum, Türkiye’nin KVK Md. 7’deki %10’luk efektif vergi yükü şartını 15 doğrudan tetikler. Eğer diğer 3 CFC şartı da (Kontrol, Pasif Gelir, Hasılat) sağlanıyorsa, Estonya’daki o dağıtılmamış kâr Türkiye’de vergilendirilebilir.
- Mahsup Avantajı: DÜŞÜK.
- Gerekçe: Eğer CFC’ye yakalanırsanız (kâr dağıtılmadığı için), Estonya’da ödenmiş bir vergi olmadığından Türkiye’de mahsup edilecek tutar “0” olacaktır. Kârı dağıtırsanız, Estonya’da ödenen vergi 32 mahsup edilebilir, ancak CFC riski erteleme avantajını ortadan kaldırır.
5.2. Örnek 2: Birleşik Arap Emirlikleri (BAE / Dubai) (Serbest Bölge Modeli)
- Vergi Modeli: BAE, Haziran 2023 itibarıyla yeni bir vergi rejimine geçmiştir.
- Anakara (Mainland) Şirketleri: Yıllık net kârı 375.000 AED (yaklaşık 100.000 USD) altında olanlar için %0, bu tutarın üzeri için %9 Kurumlar Vergisi uygulanır.28
- Nitelikli Serbest Bölge (Qualified Free Zone – QFZ): Bu bölgelerdeki şirketler, belirli “nitelikli faaliyetler” (Qualifying Income) için %0 kurumlar vergisinden yararlanmaya devam ederler.21
- Kişisel Vergi: BAE’de temettü, maaş ve sermaye kazançları üzerinden kişisel gelir vergisi alınmaz.28
- Türk Girişimci için Risk Analizi:
- CFC (KEYK) Riski: YÜKSEK.
- Gerekçe: İster QFZ statüsünde %0 vergi ödeyin 21, ister Anakara’da %9 vergi ödeyin 28, her iki durumda da Türkiye’nin %10’luk efektif vergi yükü eşiğinin 15 altında kalırsınız. Bu durum CFC kuralını doğrudan tetikler.
- Mahsup Avantajı: ÇOK DÜŞÜK.
- Gerekçe: Türkiye’ye kâr payı getirdiğinizde (Bölüm 3) veya CFC’ye (Bölüm 2) yakalandığınızda, Türkiye’de %15-%40 24 arası bir vergi hesaplanacaktır. Mahsup edilecek BAE vergisi ise %0 veya %9 28 ile sınırlı olacağından, aradaki farkın tamamı Türkiye’de ödenecektir.
5.3. Örnek 3: Yüksek Vergi Oranlı Ülkeler (ABD, Hollanda, Birleşik Krallık)
- Vergi Modeli: Bu ülkeler, “vergi cenneti” olmayan, G20/OECD üyesi, güçlü ekonomilerdir.
- ABD: Federal Kurumlar Vergisi %21 29 + Eyalet Kurumlar Vergisi (örn. Delaware’de yok ama New York’ta var).36
- Hollanda: Kurumlar Vergisi (200.000€ üzeri kâr için) %25.8.30
- BK (Birleşik Krallık): Kurumlar Vergisi %25.39
- Türk Girişimci için Risk Analizi:
- CFC (KEYK) Riski: YOK (veya Çok Düşük).
- Gerekçe: Bu ülkelerdeki %21, %25 veya %25.8 29 bandındaki efektif vergi oranları, Türkiye’nin %10’luk CFC eşiğinin 15 çok üzerindedir. Dolayısıyla, bu ülkelerdeki şirketlerin dağıtılmamış kârları için Türkiye’de bir vergi riski bulunmamaktadır.
- Mahsup Avantajı: YÜKSEK.
- Gerekçe: Bu ülkelerden kâr payı dağıtıldığında, hem bu yüksek kurumlar vergisi (CFC yoluyla dolaylı mahsup) hem de ÇVÖA’lara 40 göre ödenecek temettü stopajı, Türkiye’de (Bölüm 4’e göre) hesaplanan gelir vergisinden etkili bir şekilde mahsup edilebilir.26 Yabancı ülkedeki toplam vergi yükü (örn. %25 KV + %15 Stopaj), Türkiye’deki gelir vergisi yüküne 24 yaklaştığı için çifte vergilendirme büyük ölçüde önlenir ve Türk vergi yükü sıfıra yaklaşır.
Aşağıdaki tablo, bir Türk girişimcinin “vergi cenneti” ile “güvenli liman” arasında yapacağı stratejik tercihin özetidir.
Tablo 4: Stratejik Ülke Karşılaştırma Matrisi (Türkiye’de Mukim Girişimci Gözüyle)
| Ülke | Tipik Kurumlar Vergisi (KV) Oranı | Temettü Stopajı (ÇVÖA) | Türkiye CFC (KEYK) Riski (Kâr Dağıtılmazsa) | Türkiye Mahsup Avantajı (Kâr Dağıtılırsa) |
| Estonya | %0 (Dağıtılmayan Kâr) 22 | %20 (Dağıtımda Şirket Öder) 32 | ÇOK YÜKSEK (Efektif KV <%10) 15 | Düşük (CFC’ye yakalanırsan mahsup yok) |
| BAE / Dubai | %0 (QFZ) veya %9 (Anakara) 21 | %0 (Vergi yok) | YÜKSEK (Efektif KV <%10) 15 | Çok Düşük (Mahsup edilecek vergi yok) |
| ABD | %21 (Federal) + Eyalet 29 | ÇVÖA’ya göre (örn. %15-%20) 36 | YOK (Efektif KV >%10) | Yüksek (Yüksek yabancı vergi mahsup edilebilir) 26 |
| Hollanda | %25.8 30 | ÇVÖA’ya göre (örn. %15) 40 | YOK (Efektif KV >%10) | Yüksek (Yüksek yabancı vergi mahsup edilebilir) 26 |
| Birleşik Krallık | %25 39 | ÇVÖA’ya göre (örn. %10-%15) | YOK (Efektif KV >%10) | Yüksek (Yüksek yabancı vergi mahsup edilebilir) 26 |
SONUÇ VE STRATEJİK TAVSİYELER
Yurt dışında şirket kurmak, küreselleşen Türk girişimciler için stratejik bir zorunluluktur. Ancak bu süreç, “vergiden tamamen kurtulma” arayışından ziyade, “vergisel riskleri doğru yönetme” stratejisi üzerine kurulmalıdır. Bu rehberden çıkarılması gereken temel sonuçlar ve tavsiyeler şunlardır:
- “Vergi Cenneti Paradoksu”na Dikkat: Estonya (%0 KV) 22 veya BAE (%0/%9 KV) 28 gibi düşük kurumlar vergisi oranları sunan ülkeler, ilk bakışta cazip görünse de, iki büyük Türk vergi riskini beraberinde getirir:
- CFC (KEYK) Riski: %10’luk efektif vergi yükü sınırının 15 altında kaldıkları için, dağıtılmamış kârların Türkiye’de vergilendirilmesi riskini maksimize ederler.
- Düşük Mahsup Avantajı: Kâr Türkiye’ye getirildiğinde, yurt dışında vergi ödenmediği (veya çok az ödendiği) için, Türkiye’de hesaplanan %15-%40’lık gelir vergisinden 24 mahsup edilecek bir kalkan bulunmaz.26
- “Güvenli Liman” Stratejisi (Yüksek Vergi, Yüksek Mahsup): ABD, Hollanda veya BK gibi %21-%26 bandında 29 kurumlar vergisi olan ülkeler, Türkiye’de mukim bir girişimci için paradoksal olarak daha avantajlı olabilir. Bu ülkeler %10’luk CFC eşiğini 15 fazlasıyla aştığı için CFC riski sıfırdır. Kâr dağıtıldığında ise, orada ödenen yüksek vergiler, Türkiye’de ÇVÖA kapsamında tamamen mahsup edilerek 26 çifte vergilendirmeyi etkin bir şekilde önler.
- “Home Office” (PE) Riski Ciddidir: Yurt dışı şirketinizi Türkiye’deki ev ofisinizden yönetmek, o şirket adına Türkiye’de bir “işyeri” (PE) 6 oluşturma riski taşır. Bu, yabancı şirketinizin kârının Türkiye’de Kurumlar Vergisi’ne tabi olmasına yol açabilir.6 Operasyonel model, bu riski en aza indirecek şekilde (örneğin, yurt dışında fiili bir ofis ve yönetim yapısı kurarak) tasarlanmalıdır.
- Gerçek Vergi Optimizasyonu GVK 22/4’tür: Türkiye’de mukim bir girişimci için en net vergi optimizasyon aracı, bir vergi cenneti bulmak değil, GVK Md. 22/4 23 hükümlerine uymaktır. Yurt dışı şirketin en az %50’sine sahip olmak ve kârı beyanname tarihine kadar Türkiye’ye transfer etmek, vergi matrahını otomatik olarak %50 azaltır. Stratejik yapılandırma bu kural üzerine kurulmalıdır.
Uluslararası vergi hukuku, bu rehberde özetlenenlerden çok daha fazla detayı (transfer fiyatlandırması, ince vergi uygulamaları, MLI vb.) içeren, dinamik ve karmaşık bir alandır. Sunulan bu analiz, genel bilgilendirme amaçlı olup, her girişimcinin özel durumuna, faaliyet sektörüne ve seçtiği ülkeye göre profesyonel bir vergi danışmanından kişiselleştirilmiş bir mütalaa alması zorunludur.
SSS / FAQ: Yurt Dışında Şirket Kuracak Türk Girişimciler İçin Vergi Rehberi
Hayır. Türkiye’de tam mükellef sayılıyorsanız, dünya genelinde elde ettiğiniz tüm gelirler Türkiye’de vergilendirilir. Yurt dışında şirket kurmak, mukimlik statünüzü değiştirmez.
İkametgâhınızı, vergi dairesi kaydınızı ve hayati menfaat merkezinizi (aile, banka, sosyal yaşam) fiilen yurt dışına taşımanız gerekir. Sadece adres değişikliği yeterli değildir.
Bir takvim yılı içinde Türkiye’de 6 aydan fazla (183 gün) kalırsanız, tam mükellef sayılırsınız. Ancak, 183 günden az kalmanız otomatik olarak dar mükellef olmanız anlamına gelmez; GİB “sürekli kalma niyetine” de bakar.
Evet. Şirketin iş merkezi Türkiye olarak kabul edilirse, Türkiye’de tam mükellef sayılır. Bu durumda, tüm kazanç Türkiye’de kurumlar vergisine tabi olur.
Evet, çoğu durumda sayılır. Eğer şirketinizin operasyonu fiilen Türkiye’den yürütülüyorsa, ev-ofisiniz sabit yer (PE) olarak değerlendirilebilir. Şirket Türkiye’de vergilendirilir.
CFC (Kontrol Edilen Yabancı Kurum), yurt dışındaki düşük vergili şirketlerin kârlarını Türkiye’de vergilendiren bir düzenlemedir. Şirketinizin efektif vergi oranı %10’un altındaysa, kâr Türkiye’de vergilendirilebilir.
Kısa vadede düşük vergi sağlar, ancak Türkiye’de CFC riski yüksektir. Ayrıca yurt dışında ödenen vergi düşük olduğu için, Türkiye’de mahsup (credit) imkânı sınırlıdır.
Evet, vergi oranları yüksek olduğu için CFC riski yoktur. Ayrıca ödenen yabancı vergi, Türkiye’deki vergiden mahsup edilerek çifte vergilendirme önlenebilir.
Kâr payının yarısı (GVK Md. 22/4 şartları sağlanırsa) vergiden istisna edilir. Şirketin en az %50’sine sahip olmalı ve kârı Türkiye’ye zamanında transfer etmelisiniz.
GVK 22/4 istisnası uygulanmaz. Kâr payının tamamı gelir vergisine tabi olur. Bu fark, vergi yükünü neredeyse iki katına çıkarabilir.
Türkiye’nin 90’dan fazla ülke ile imzaladığı ÇVÖA’lar sayesinde, yurt dışında ödenen vergiler Türkiye’de hesaplanan vergiden mahsup edilir. Ancak, kaynak ülkede vergi ödenmemişse mahsup mümkün değildir.
Hayır. Vergi oranı düşük olsa bile CFC riski yüksek olur ve mahsup avantajı yoktur. Sonuçta Türkiye’de daha fazla vergi ödersiniz.
GVK 22/4 şartlarına uyun (%50+ ortaklık, zamanında transfer).
Faaliyetleri Türkiye dışında yönetin (PE riskini önleyin).
CFC eşiği %10’un altındaki ülkelere dikkat edin.
ÇVÖA kapsamında vergi ödeyebileceğiniz ülkeleri tercih edin.
Pasif gelir oranını %25’in altına düşürün, şirketin fiili yönetimini yurt dışına taşıyın, mümkünse efektif vergi oranını %10’un üzerine çıkarın.
ABD, Hollanda ve Birleşik Krallık. Çünkü:
CFC riski yok.
Mahsup avantajı yüksek.
ÇVÖA koruması güçlü.
“Yurt Dışında Şirket Kurarken Vergi Risklerini Yönetme Adımları”
Gerekli süre: 21 gün
Bu rehber, yurt dışında şirket kurmayı planlayan Türk girişimciler için hazırlanmıştır. Aşağıdaki adımlar, vergi mukimliği tespiti, CFC ve PE risklerinin analizi, kâr payı vergilendirmesi ve çifte vergilendirmeden korunma yöntemlerini kapsar. Her adım, uluslararası vergi mevzuatına göre stratejik olarak optimize edilmiştir.
- Mukimlik Statünüzü Belirleyin
Tam mı dar mükellef misiniz?
– Türkiye’de 183 günden fazla kalıyorsanız veya “hayati menfaat merkeziniz” buradaysa tam mükellefsiniz. - Kurumsal Mukimliği Tespit Edin
Şirketinizin “iş merkezi” nerede? Yönetim ve kararlar Türkiye’deyse, yabancı şirketiniz Türkiye’de vergiye tabi olabilir.
- Mukimlikten Çıkış Sürecini Tamamlayın
Adres kaydı, vergi dairesi terk bildirimi ve fiili taşınmayı tamamlayın.
- PE (İşyeri) Riskini Kontrol Edin
Evden yönetilen yabancı şirket Türkiye’de sabit işyeri oluşturabilir. Faaliyetleri fiilen yurt dışına taşıyın.
- CFC (Kontrol Edilen Yabancı Kurum) Riskini Değerlendirin
Efektif vergi oranı %10’un altındaysa Türkiye vergilendirmesi tetiklenir.
- Kâr Payını (Temettüyü) Doğru Şartlarda Türkiye’ye Getirin
– Şirketin %50’sine sahip olun.
– Kârı beyanname tarihine kadar transfer edin.
Bu sayede GVK 22/4 istisnasıyla %50 vergi avantajı kazanırsınız. - Mahsup (Çifte Vergilendirme) Mekanizmasını Kullanın
Yurt dışında ödediğiniz vergileri belgeleyin, Türkiye’deki gelir vergisinden mahsup edin.
- Ülke Stratejisini Belirleyin
– Estonya, BAE → Düşük vergi ama yüksek CFC riski.
– ABD, Hollanda, BK → Yüksek vergi ama düşük risk ve yüksek mahsup avantajı. - Sonuç: Vergi Risklerinden Kaçın ve Avantajı Maksimize Et
Yukarıdaki adımları uygulayarak hem Türkiye’deki vergi yükünüzü minimize edebilir hem de uluslararası operasyonlarınızda yasal uyumu koruyabilirsiniz. GVK 22/4 istisnası ve ÇVÖA’lar sayesinde vergi yükünüzü yarı yarıya azaltmak mümkündür.
Şirketlerle ilgili diğer makalelerimize de göz atabilirsiniz;
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar ve Oy Hakkı
Anonim Şirketlerde Pay Sahiplerinin Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı: Uygulama Rehberi (TTK m. 437)
Anonim Şirketlerde Özel Denetçi: Uygulayıcılar İçin Kapsamlı Rehber (TTK m. 438-444)
Anonim Şirketlerde Genel Kurul Kararlarının İptali: Kapsamlı Uygulama Rehberi (2024)
Türkiye’de Şirket Birleşme ve Devralmalarına Yönelik Pratik Rehber: Yasal Çerçeve, Süreç ve Stratejik Uygulama
Kurumsal Şirketler Tüketici Mahkemesinde Dava Açabilir Mi?
Türkiye’de Limited Şirket mi Anonim Şirket mi? Karşılaştırmalı Analiz
Büyük Ölçekli Şirketler İçin Konkordato Rehberi
Alıntılanan çalışmalar
- Özelge: İkametgah adresi Türkiye’de olan kişinin gayrimenkul sermaye iradından kaynaklanan iade alacağı hk. – MevzuatTR, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.mevzuattr.com/mevzuat/ozelge/ozelge-ikametgah-adresi-turkiye-de-olan-kisinin-gayrimenkul-sermaye-iradindan-kaynaklanan-iade-alacagi-hk/ebd1eb2768eef0634ae72aa66de8925f
- T.C. GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI BÜYÜK MÜKELLEFLER VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğü T, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.istanbulymmo.org.tr/Data/Platform/2017_MAYIS_25.pdf
- Uluslararası Vergi Bülteni ÇİFTE VERGİLENDİRMEYİ ÖNLEME ANLAŞMALARINA İLİŞKİN 4 SERİ NO’LU GENEL TEBLİĞİ YAY, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://vergiport.com/uluslararasivergibulteni/CVO-Anlasmalarina-iliskin-4-Seri-Nolu-Teblig-Yayinladi.pdf
- Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmalarına Göre Serbest Meslek Kazançlarının Vergilendirilmesinde 183 Gün Kuralı – Vergi Sorunları Dergisi, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.vergisorunlari.com.tr/makale/cifte-vergilendirmeyi-onleme-anlasmalarina-gore-serbest-meslek-kazanclarinin-vergilendirilmesinde-183-gun-kurali/7951
- Türkiye’de Kimler Yerleşik Sayılır? | Hukuki Kriterler – MFY Legal, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://mfylegal.av.tr/makaleler/turkiyede-kimler-yerlesik-sayilir/
- Dar Mükellef Kurum ve İşyeri Kavramı – Muharrem ÖZDEMİR, YMM …, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.alomaliye.com/2017/11/07/dar-mukellef-kurum-ve-isyeri-kavrami/
- ADRES BEYANI DUYURUSU 1.Yurtdışında yaşayan vatandaşlarımız ülkemizde yapılacak seçimlerde oy kullanabilmek için Yurt – Konsolosluk İşlemleri, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.konsolosluk.gov.tr/Content/assets/consulate/images/localCache/12/33485d55-40a8-45d0-a03f-aad8f77f8390.pdf
- İkametgâh Değişikliği Nedir? Nasıl Yapılır? – Vakıf Katılım, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.vakifkatilim.com.tr/tr/hakkimizda/medya-merkezi/blog/detay/ikametgah-degisikligi-nedir-nasil-yapilir
- Adres (İkametgah) Değişikliği Nasıl Yapılır? E-Devlet İşlemleri ve Randevu Alma 2025 | Adana Avukat | İncekaş Hukuk, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://av-saimincekas.com/idare-hukuku/adres-ikametgah-degisikligi/
- 21.10.2019/160-1 ADRES DEĞİŞİKLİĞİ HALİNDE VERGİ DAİRESİ UYGULAMALARINDA DEĞİŞİKLİK YAPILDI, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.turmob.org.tr/ebulten/mevzuatsirkuleri/2019/160-2019.pdf
- İŞİ BIRAKMAYI BİLDİRMEYEN MÜKELLEFLERİN MÜKELLEFİYET TERKİN İŞLEMLERİ – MuhasebeNet.Net, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.muhasebenet.net/isi%20birakmayan%20muk%20terkin%20islemleri.html
- Re’sen Terk İşlemleri: VUK 2016/2 Uygulama İç Genelgesi – Vergi Mevzuat, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.vergimevzuat.com/2025/04/resen-terk-islemleri-vuk-2016-2-uygulama-ic-genelgesi/
- Çifte vergileme, vergiye tabi bir gelirin birden fazla ülkede vergi konusu olması, aynı gelirin hem elde edildiği ülkede hem de geliri elde edenin mukim (yerleşik) olduğu ülkede vergilendirilmesidir. Ülkeler bu istenilmeyen durumu ortadan kaldırmak amacıyla aralarında vergi anlaşmaları yapmaktadırlar. – Gelir İdaresi Başkanlığı, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv/mevzuat/uluslararasi_mevzuat/Cifte_Vergilendirme/cifte_vergilendirme.htm
- Dar mükellef kurumun Türkiye’de bulunan iş yeri vasıtasıyla elde …, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://nelsus.com.tr/dar-mukellef-kurumun-turkiye-de-bulunan-is-yeri-vasitasiyla-elde-ettigi-gelirin-vergilendirilmesi-hk/
- Dünyada ve Türkiye’de kontrol edilen yabancı kurum kazancı uygulaması – EY, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.ey.com/tr_tr/insights/tax/uluslararasi-vergi-hizmetleri/dunyada-ve-turkiyede-kontrol-edilen-yabanci-kurum-kazanci-uygulamasi
- Sirkü 1843 – Kontrol edilen yabancı kurum kazancı – Ömer KALIN, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.omerkalin.com.tr/2024/02/16/sirku-1843-kontrol-edilen-yabanci-kurum-kazanci.html
- erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.alomaliye.com/2025/04/14/kontrol-edilen-yabanci-kurum-kazancinin-vergilendirilmesi/#:~:text=Kontrol%20edilen%20yabanc%C4%B1%20kurum%20kavram%C4%B1,yurt%20d%C4%B1%C5%9F%C4%B1%20i%C5%9Ftirakleri%20ifade%20etmektedir.
- Kontrol Edilen Yabancı Kurum Kazancının Vergilendirilmesinde …, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.alomaliye.com/2025/04/14/kontrol-edilen-yabanci-kurum-kazancinin-vergilendirilmesi/
- kontrol edilen yabancı iştiraklerin kazancının türk kurumlar vergisi karşısındaki konumu, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://uludag.edu.tr/dosyalar/hukukmalihukuk/DO%C4%9EAN%20%C5%9EENY%C3%9CZ%20K%C4%B0TAP/Y%C3%9CKLE/dogan_senyuz_kontrol_edilen_yabanci_istiraklerin.pdf
- Kontrol Edilen Yabancı Kurum (KEYKK) – (CFC) Düzenlemeleri Nedir – Seamark, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.seamark.tr/faydali-bilgiler/kontrol-edilen-yabanci-kurum-keykk—cfc-duzenlemeleri-nedir
- Will UAE Residents Pay 9% Corporate Tax? | Meydan Free Zone, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.meydanfz.ae/blog/will-uae-residents-have-to-pay-9-corporate-tax-in-2023
- Vergilerin En Düşük Olduğu Ülkeler – World Company Setup, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://worldcompanysetup.com/blog/vergilerin-en-dusuk-oldugu-ulkeler/
- NAZALI GUNDEM | YURT DIŞINDAN ELDE EDİLEN KAR …, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://nazaligundem.com/tr/yayinlar/yurt-disindan-elde-edilen-kar-paylarinda-yillik-beyan?onlyTm=&tm=
- Gerçek Kişilerin Vergilendirme Rejimi Rehberi (2023-2024) – Vergiport, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://vergiport.com/blog/gercek-kisilerin-vergilendirme-rejimi-rehberi-2023-2024
- Türkiye’de Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları – Ozbek CPA, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://ozbekcpa.com/tr/turkiyede-cifte-vergilendirmeyi-onleme-anlasmalari/
- Yurt dışında ödenen vergilerin Türkiye’de mahsubu – EY, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.ey.com/tr_tr/insights/tax/uluslararasi-vergi-hizmetleri/yurt-disinda-odenen-vergilerin-turkiyede-mahsubu
- GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNDE YURTDIŞINDA ÖDENEN VERGİNİN MAHSUBU, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://nazaligundem.com/tr/yayinlar/gelir-vergisi-beyannamesinde-yurtdisinda-odenen-verginin-mahsubu?onlyTm=&tm=
- Dubai Kurumlar Vergisi – Birleşik Arap Emirlikleri Vergiler – Sirket.io, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.sirket.io/blog/dubai-kurumlar-vergisi
- Amerika Birleşik Devletleri – Kurumlar Vergisi Oranı | 1909-2025 Veri, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://tr.tradingeconomics.com/united-states/corporate-tax-rate
- erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://tr.tradingeconomics.com/netherlands/corporate-tax-rate
- Estonya’da Kurumlar Vergisi – Yeniden Yatırılan Kârda %0, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.eestifirma.ee/lang/estonyada-kurumsal-vergilendirme/
- Estonya – Kreston Global ile iş yapmak, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.kreston.com/tr-tr/doing-business-in/estonya/
- Dubai Serbest Bölge Şirket Kuruluşu | Avantajlar ve Fiyatlar, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.dubaisirketkur.com/serbest-bolge
- Corporate Tax for Free Zone Person – Highmark accountants, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://highmarkaccountants.com/corporate-tax-for-free-zone-person/
- BAE Dubai Vergi Sistemi – Dubai Serbest Bölge Freezone, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://dubaifreezone.com.tr/bae-dubai-vergi-sistemi/
- MUHASEBE & VERGİ – ABD | OFİSİ, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.abdofisi.com/vergi.html
- Amerika Kurumlar Vergisi Hesaplama – Sirket.io, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.sirket.io/amerika-kurumlar-vergisi-hesaplama
- Hollanda Kurumlar Vergisi | Yabancı Girişimciler İçin %19 ve %25.8 Oranları, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://tr.intercompanysolutions.com/Hollandal%C4%B1-kurumlar-vergisi-yabanc%C4%B1-giri%C5%9Fimciler/
- İngiltere – Kurumlar Vergisi Oranı | 1981-2025 Veri | 2026-2027 Tahmin, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://tr.tradingeconomics.com/united-kingdom/corporate-tax-rate
- Yabancı Ortaklara Kar Dağıtımında Vergilendirme- Hollanda Örneği – Muhasebe News, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://www.muhasebenews.com/yabanci-ortaklara-kar-dagitiminda-vergilendirme-hollanda-ornegi/
- Rehber – VERGİ PORT, erişim tarihi Kasım 9, 2025, https://vergiport.com/blog/uploads/files/uluslararasi-holding-rejimleri-rehberi1.pdf