Konkordato, borçlu şirketler veya kişiler için mali kriz dönemlerinde “iflastan nasıl korunabilirim?” sorusunun yanıtı niteliğinde, hem borçluyu hem de alacaklıları koruyan hukuki bir düzenlemedir. Peki konkordato türleri nelerdir ve her biri borçlu-alacaklı ilişkilerini nasıl etkiler?
Bu makalede, İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285–309. maddeleri çerçevesinde konkordato türleri detaylı olarak incelenmiştir.
Konkordato Kavramı ve Amaçları
Konkordato, İcra ve İflas Kanunu’nda mali durumu bozulmuş borçluları ve bu borçluların alacaklılarını korumak amacıyla düzenlenmiş özel bir yargısal uygulamadır. Konkordatonun temel amacı, borçlunun iflastan korunmasını sağlamak ve alacaklıların haklarının güvence altına alınmasını temin etmektir.
İİK madde 285/1’e göre:
“Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir.”
Bu hüküm, konkordato talebinin koşullarını ve yasal dayanağını açıkça ortaya koymaktadır.
Konkordato Türleri
İcra ve İflas Kanunu’nda resmi olarak düzenlenmiş üç konkordato türü bulunmaktadır:
Adi Konkordato
Adi konkordato, iflasa tabi borçlular ve iflasa tabi olmayan borçlular için uygulanabilir. Borçlu iflasa tabi ise, adi konkordato iflastan korunma imkânı sağlar. Bu nedenle adi konkordato, “iflas önleyici konkordato” olarak da adlandırılır.
- Başvuru Süreci: İcra mahkemesi, gerekli koşulların sağlanması halinde borçluya en fazla 3 aylık konkordato mühleti verir.
- Konkordato Komiseri: Mahkeme, bir veya birden fazla konkordato komiseri atar. Komiserler, alacaklıları toplantıya çağırarak konkordatonun kabul veya reddine ilişkin karar aldırır.
- Onay Süreci: Alacaklıların kabul etmesi halinde, teklif ticaret mahkemesinin onayına sunulur. Mahkeme, koşulları inceleyerek tasdik veya reddine karar verir.
İflastan Sonra (İflas İçi) Konkordato
İflastan sonra konkordato, iflas etmiş borçlular için özel olarak düzenlenmiştir. Bu konkordato kabul ve tasdik edildiğinde, borçlu hakkındaki iflas tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kalkar.
- Mühlet ve Komiser: Bu tür konkordatoda mühlet veya konkordato komiseri bulunmaz.
- Hükümler: Konkordato hükümleri, iflasın kaldırılması ile yürürlüğe girer. İflastan sonra konkordato, adi konkordato hükümlerine uygun olarak uygulanabilir.
Malvarlığının Terki Suretiyle Konkordato
Bu konkordato türünde borçlu, malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisini alacaklılara devreder. Borçlu mallarının tamamını veya bir kısmını alacaklıların kullanımına bırakır.
- Tasfiye Süreci: Tasfiye memurları, borçlunun mallarını iflas tasfiyesine benzer şekilde satar ve elde edilen gelir alacaklılara dağıtılır.
- Amaç: Bu yöntemle, alacaklılar borçlunun malvarlığından alacaklarını doğrudan tahsil edebilir.
Konkordato Sürecinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Konkordato talebi, borçlunun mali durumunun gerçek ve güncel bir şekilde değerlendirilmesine dayanmalıdır.
- Alacaklı toplantılarında yapılan kabul veya reddetme kararları, sürecin kilit noktalarını oluşturur.
- İflastan sonra konkordato uygulamalarında, iflasın kaldırılması ile birlikte borçlu yeni bir mali dengeye kavuşur ve hukuki sonuçlar geçerliliğini kaybeder.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Konkordato sadece şirketler için mi geçerlidir?
Hayır, konkordato hem gerçek kişiler hem de tüzel kişiler için uygulanabilir. Adi konkordato, iflasa tabi ve olmayan tüm borçlular için mümkündür.
2. Konkordato mühleti ne kadar sürer?
Adi konkordato için icra mahkemesi en fazla 3 aylık mühlet verir. İflastan sonra konkordatoda mühlet uygulanmaz.
3. Konkordato komiseri kimdir ve görevleri nelerdir?
Komiserler, mahkeme tarafından atanır ve alacaklıları toplantıya çağırarak konkordatonun kabul veya reddine karar verilmesini sağlar.
4. Malvarlığının terki suretiyle konkordato nasıl çalışır?
Borçlu, malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisini alacaklılara devreder. Tasfiye memurları malları satar ve gelir alacaklılara dağıtılır.
5. İflastan sonra konkordato, borçlunun iflasını tamamen ortadan kaldırır mı?
Evet, konkordato kabul ve tasdik edildiğinde borçlu hakkındaki iflas tüm hukuki sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Geçmez Hukuk Bürosu