Giriş: Bir “Yasama Tsunamisi” Olarak 2024-2025 Değişiklikleri
Türk ceza adaleti sistemi, 2024 ve 2025 yıllarında yürürlüğe giren veya girecek olan 7499 ve 7550 sayılı Kanunlar başta olmak üzere, son yılların en kapsamlı ve dönüştürücü mevzuat değişiklikleriyle yeniden şekillendirilmektedir. Bu değişiklikler, bir “yasama tsunamisi” olarak nitelendirilebilecek ölçüde, ceza muhakemesi usulünden (kanun yolları, HAGB), adli para cezalarının ekonomik etkilerine ve temel suçların (kasten yaralama, öldürme) cezalarına kadar sistemin her katmanını etkilemektedir.
Bu makalenin amacı, ceza hukuku alanındaki en yetkin kaynaklardan biri olan Yargıtay 1. Ceza Dairesi Üyesi Osman Atalay tarafından hazırlanan 35 sayfalık kapsamlı ve teknik tablolara dayanarak, bu karmaşık değişikliklerin pratik sonuçlarını analiz etmektir.1 Hükümlüler, hükümlü yakınları ve hukukçular için kritik öneme sahip olan “Ne kadar ceza infaz edilecek?”, “Hangi kararlar artık istinaf edilemez?”, “HAGB kararına nasıl itiraz edilecek?” ve “2025’te hangi cezalar artıyor?” gibi sorular, bu detaylı analizde, en güncel mevzuat ve Yargıtay perspektifi ışığında yanıtlanacaktır.
Bu kılavuz, usul sürelerindeki devrimden infaz rejimindeki sertleşmeye kadar tüm süreci, sağlanan bu otoriter kaynağa 1 bağlı kalarak adım adım ele alacaktır.
Bölüm 1: Usul Hukukunda Devrim: 7499 S.K. ile Gelen Yeni “Zaman ve Yöntem” Kuralları (01.06.2024 Sonrası)
7499 sayılı Kanun, 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren ceza muhakemesi usulünde iki temel taşı yerinden oynatmıştır. Bu değişiklikler, savunma hakkının kullanımı, hak arama hürriyeti ve hukuki denetim mekanizmalarını doğrudan etkilemektedir.
1.1. Kanun Yollarında Yeni Standart: “2 HAFTA” Kuralı (İstinaf ve Temyiz)
Ceza yargılamasında hak kayıplarının en sık yaşandığı alanların başında, kanun yolu sürelerinin karmaşıklığı gelmekteydi. 20.07.2016 tarihinde istinaf mahkemelerinin (Bölge Adliye Mahkemesi – BAM) faaliyete geçmesiyle birlikte, 7 günlük ve 15 günlük sürelerin tefhim (yüze okunma) veya tebliğ (yazılı bildirim) ile başlaması konusunda ciddi bir karmaşa yaşanmaktaydı.1
7499 sayılı Kanun, bu karmaşaya son vererek usuli bir standart getirmiştir. 1 Haziran 2024 tarihinden itibaren verilen kararlar için geçerli olmak üzere:
- İstinaf Süresi (CMK 273/1): Yerel mahkeme kararlarına karşı istinaf başvuru süresi, tebliğden itibaren 2 HAFTA (14 gün) olarak belirlenmiştir.1
- Temyiz Süresi (CMK 291/1): Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) kararlarına karşı temyiz (Yargıtay) başvuru süresi de tebliğden itibaren 2 HAFTA (14 gün) olarak standartlaştırılmıştır.1
Bu değişiklik, “derhal uygulanma prensibi” (usul kanunlarının yürürlüğe girdiği andan itibaren tüm işlemlere uygulanması) gereği, 01.06.2024 tarihinden sonra tebliğ edilen tüm kararlar için geçerlidir.1 Bu standardizasyon, savunma makamına gerekçeli dilekçe hazırlamak için makul bir süre tanımakta ve “7 gün” gibi kısa sürelerden kaynaklanan hak kayıplarının önlenmesini amaçlamaktadır.
1.2. HAGB Rejiminde Dönüşüm: Kararlara Karşı “İtiraz” Yerine “İstinaf” Yolu
Türk ceza hukukunun en tartışmalı kurumlarından biri olan Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB), 7499 sayılı Kanun ile köklü bir denetim değişikliğine uğramıştır.
- Eski Rejim (01.06.2024 Öncesi): 1 Haziran 2024 tarihinden önce verilen HAGB kararları, CMK 231/12. maddesi gereği “itiraz” kanun yoluna tabidir.1 İtiraz merciinin (genellikle Ağır Ceza Mahkemesi) yaptığı denetim, genellikle dosya üzerinden ve daha sınırlı bir incelemeyi kapsamaktaydı.
- Yeni Rejim (01.06.2024 Sonrası): 1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen HAGB kararlarına karşı “itiraz” yolu kaldırılmış, yerine “istinaf” kanun yolu getirilmiştir.1
Bu değişiklik devrim niteliğindedir. Çünkü “itiraz” (CMK 268) sınırlı bir hukuki denetim sağlarken, “istinaf” (CMK 272 vd.) hem maddi (olay) hem de hukuki (hukuk) yönden tam bir denetim ve yeniden yargılama anlamına gelir. Artık Bölge Adliye Mahkemesi, HAGB kararı verilirken delillerin doğru değerlendirilip değerlendirilmediğini, suçun sübuta erip ermediğini ve hukuki nitelendirmenin doğru yapılıp yapılmadığını kapsamlı bir şekilde inceleyecektir. Bu, Anayasa Mahkemesi ve AİHM’in “hukuki güvenlik” ve “etkili başvuru hakkı” ilkeleri doğrultusunda, HAGB kurumunun denetimini güçlendiren çok önemli bir adımdır.
Ancak, kritik bir nüans bulunmaktadır: 01.06.2024 sonrası verilen bir HAGB kararının, denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenmesi nedeniyle “açıklanması” halinde, bu “açıklanan karara” karşı istinaf değil, “itiraz” yolu (CMK 231/11) öngörülmüştür.1 Bu, “ilk HAGB kararı” ile “açıklanan HAGB kararı” arasında bir denetim ayrımına gidildiğini göstermektedir.
Bölüm 2: Adli Para Cezasının Yeni Ekonomisi (7499 S.K. Değişiklikleri)
7499 sayılı Kanun, sadece usul sürelerini değil, aynı zamanda adli para cezalarının (APC) hem infazını hem de kanun yolu denetimini etkileyen köklü ekonomik düzenlemeler getirmiştir.
2.1. İnfazda 500 TL Kuralı: Ödenmeyen Para Cezasının Bedeli Artırıldı (12.03.2024 Sonrası)
Doğrudan verilen veya hapis cezasından çevrilen adli para cezalarının infazı, Cumhuriyet Savcılığı tarafından hükümlünün adresine “Para Cezası Ödeme Emri” gönderilmesiyle başlar.1 Hükümlünün bu tebliğden itibaren 30 gün içinde cezayı ödemesi gerekir.1
Eğer bu 30 gün içinde ödeme yapılmazsa, C. Savcısı adli para cezasını hapse çevirir. İşte bu çevrim noktasında 7499 sayılı Kanun kritik bir değişiklik yapmıştır:
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un (CGTİHK) Geçici 1. Maddesinde yer alan “100 TL” ibaresi, 7499 sayılı Kanun ile “500 TL” olarak değiştirilmiştir.1
- Bu değişiklik 12 Mart 2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.1
Bu, ödenmeyen adli para cezasının 1 gün hapis karşılığının 100 TL’den 500 TL’ye, yani 5 katına çıkarıldığı anlamına gelir. Yüksek enflasyon karşısında 100 TL’lik tutarın caydırıcılığını yitirmesi, bu değişikliğin temel motivasyonudur. Kanun koyucunun amacı, hükümlüleri cezayı ödemek yerine hapse girmeyi (veya kamuya yararlı işte çalışmayı) tercih etmekten caydırmak ve devletin APC tahsilat oranını artırmaktır.
Ödenmeyen APC’nin infaz süreci (12.03.2024 sonrası) şöyledir 1:
- Hapse Çevirme: C. Savcısı, ödenmeyen miktarı 500 TL’ye bölerek gün karşılığı hapis cezasını belirler.
- Kamuya Yararlı İş (KYİÇ): 6545 sayılı Yasa ile değişik 5275 S.K. 106/3 md. gereği, bu hapis cezası, “1 Gün = 2 Saat” olmak üzere Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırılma (KYİÇ) tedbirine çevrilir.
- Çağrı Kağıdı: KYİÇ tedbiri için hükümlüye “Çağrı Kağıdı” gönderilir ve tebliğden itibaren 10 gün beklenir.
- Yakalama Emri: Hükümlü bu 10 gün içinde gelmez veya KYİÇ tedbirine uymazsa, hapis cezasının infazı için “Yakalama Emri” çıkarılır.
2.2. İstinafta 15.000 TL Kesinlik Sınırı ve “Hapisten Çevrilenler” İstisnası (01.06.2024 Sonrası)
7499 sayılı Kanun’un en teknik ve önemli değişikliklerinden biri de APC’lerde istinaf kesinlik sınırıdır.
- Yeni Sınır (01.06.2024 Sonrası): CMK 272/3-a maddesi değiştirilerek, 1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen kararlarda, istinaf yoluna başvurulamayacak (kesin) adli para cezası sınırı 3.000 TL’den 15.000 TL’ye (dahil) yükseltilmiştir.1
- Tekerrür Etkisi: CMK 272/3 son cümlesi gereği, bu şekilde kesinleşen (yani 15.000 TL ve altındaki) adli para cezaları tekerrüre esas olmaz.1
Bu düzenlemenin amacı, Bölge Adliye Mahkemelerinin (BAM) iş yükünü azaltmak ve küçük miktarlı uyuşmazlıkların yargı sistemini tıkamasını engellemektir (“usul ekonomisi”).
Ancak, bu kuralın çok kritik bir istisnası ve potansiyel bir “tuzağı” vardır:
Kritik İstisna: Kanun metni, “Hapis cezasından çevrilen adlî para cezaları hariç olmak üzere…” demektedir.1 Bu, TCK 50. madde uyarınca kısa süreli hapis cezasından (örn: 6 ay hapis) APC’ye çevrilen cezaların, miktarı ne olursa olsun (15.000 TL’nin altında kalsa dahi) her zaman istinaf yoluna tabi olmaya devam edeceği anlamına gelir. Kesinlik sınırı, yalnızca doğrudan (seçimlik veya gün para cezası olarak) verilen APC’ler için geçerlidir.
“Lehe Kanun” vs. “Derhal Uygulanma” Çatışması:
Yargıtay üyesinin notlarında 1 vurgulanan en karmaşık senaryo, suç tarihi 01.06.2024’ten önce, ancak karar tarihinin sonra olması durumudur. Bu durumda iki hukuk kuralı çatışır:
- Maddi Hukuk (Ceza Miktarı): TCK 7. md. gereği “lehe kanun” uygulanır.1 Suç tarihi 2023 ise, APC’nin bir günü TCK 52/2’nin eski hali olan 20-100 TL arasından (lehe) belirlenmelidir (yeni 100-500 TL aleyhedir).
- Usul Hukuku (Kanun Yolu): CMK 272. md. (kesinlik sınırı) bir usul kuralıdır ve “derhal uygulanma” ilkesine tabidir.1
- Örnek Senaryo 1: Suç tarihi 2023, karar tarihi 2025. Hakim, lehe kanun gereği (eski TCK 52/2) 180 gün cezayı günlüğü 20 TL’den hesaplayarak 3.600 TL APC verdi.
- Sonuç: Hükümlü, lehe kanun sayesinde düşük (3.600 TL) ceza almıştır. Ancak karar tarihi 2025 olduğu için, bu 3.600 TL’lik ceza yeni usul kuralı olan 15.000 TL’lik kesinlik sınırının altında kalır. Dolayısıyla, bu karar kesindir ve istinaf edilemez. Hükümlü, maddi hukukta kazandığı hakkı, usul hukukunda kaybetme riskiyle karşı karşıyadır. Bu, avukatların azami dikkat göstermesi gereken bir nüanstır.
Bölüm 3: İnfaz Hukukunun Labirenti: Güncel Şartla Tahliye ve Denetimli Serbestlik (2024-2025)
Hükümlülerin ve yakınlarının en temel sorusu “ne kadar yatar?” (fiili infaz süresi) sorusudur. Bu sorunun cevabı, suçun türü, suç tarihi ve hükümlünün statüsüne (çocuk, mükerrir vb.) göre değişen karmaşık bir infaz matrisinde yatmaktadır.
3.1. Genel Kural (7242 S.K. Sonrası): 1/2 Koşullu Salıverme ve 1 Yıl Denetim
30 Mart 2020 tarihli 7242 sayılı Kanun, Türk infaz rejiminde (istisna suçlar hariç) genel oranı yeniden belirlemiştir. 30.03.2020 tarihinden sonra işlenen ve istisna kapsamına girmeyen “adi suçlar” için geçerli olan temel rejim şudur 1:
- Koşullu Salıverme (Şartla Tahliye) Oranı: 1/2 (yani cezanın %50’si infaz edilir).
- Denetimli Serbestlik (DS) Süresi: 5275 S.K. 105/A maddesi gereği 1 YIL.
3.2. İstisna Suçlar: 2/3 ve 3/4 Rejimine Tabi Olanlar
7242 sayılı Kanun, belirli suçları 1/2’lik genel indirim kapsamı dışında bırakmıştır. Bu suçlar, daha yüksek infaz oranlarına tabidir. 30.03.2020 sonrası işlenen suçlar için güncel infaz oranları matrisi 1 şu şekildedir:
Tablo: Suç Türlerine Göre Güncel İnfaz Rejimleri (30.03.2020 Sonrası)
| Suç Kategorisi | Kapsayan Başlıca Suçlar (TCK) | Koşullu Salıverme Oranı | Denetimli Serbestlik (DS) |
| Genel Adi Suçlar | (İstisna olmayan tüm suçlar, örn: Hırsızlık, Dolandırıcılık, TCK 86/1) | 1/2 (%50) | 1 Yıl |
| Katalog Suçlar (Grup 1) | Kasten Öldürme (81, 82, 83) (Süreli Hapis) Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama (87/2-d) İşkence (94, 95) ve Eziyet (96) Basit Cinsel Suçlar (102/1, 104/1, 105) Özel Hayatın Gizliliği (132-138) Örgüt Suçları (Kurma, Yönetme, Faaliyet) (220) | 2/3 (%66.6) | 1 Yıl |
| Katalog Suçlar (Grup 2) | Nitelikli Cinsel Suçlar (102/2, 103, 104/2-3) Uyuşturucu Ticareti (188) Terör Suçları (3713 S.K.) Devlet Güvenliğine Karşı Suçlar (302-339) | 3/4 (%75) | 1 Yıl |
| Özel Hükümlü Grupları | Mükerrirler (1. Kez) | 2/3 (%66.6) | 1 Yıl |
| Mükerrirler (2. Kez) (04.06.2025 Sonrası) | 3/4 (%75) | Şartla tahliye yoksa uygulanmaz |
- Çocuklar: Çocuk hükümlüler için (18 yaş altı) kural olarak infaz oranı 2/3’tür (Terör, Uyuşturucu Ticareti ve Cinsel suçlar dahil).1
- Suç Tarihi Nüansları: Bazı suçlarda (örn: Cinsel Suçlar, Uyuşturucu Ticareti) 28.06.2014 (6545 S.K.) tarihi, bazı suçlarda (örn: İşkence, MİT Suçları) 01.07.2016 (671 KHK) tarihi oranların (2/3 veya 3/4) belirlenmesinde kritik milatlardır.1
3.3. Kritik İnfaz İndirimleri: Geçici 6. Madde ve Geçici 10. Madde
Genel infaz rejimi bu olmakla birlikte, cezaevindeki mevcut hükümlülerin infaz sürelerini en çok etkileyen düzenlemeler, kanunların “Geçici Maddeleri” ile sağlanan özel indirimlerdir.
1. 7242 S.K. ile 5275 S.K. Geçici 6. Madde (30.03.2020 Öncesi Suçlar)
- Kapsam: Suç tarihi 30 Mart 2020 tarihinden önce olan hükümlüler (istisna suçlar hariç).
- Avantaj: Normalde 1 yıl olan denetimli serbestlik (DS) süresi, bu hükümlüler için 3 YIL olarak uygulanmaktadır.1
- Etkisi: Bu düzenleme, 30.03.2020 öncesi suç işleyenler için fiili infaz sürelerini (kapalıda kalma) ciddi oranda azaltmıştır.
2. 7456 S.K. ile 5275 S.K. Geçici 10. Madde (31.07.2023 Öncesi Suçlar)
- Kapsam: Suç tarihi 31 Temmuz 2023 tarihinden önce olan hükümlüler (istisna suçlar hariç).
- Avantaj: Bu hükümlüler için iki yönlü bir avantaj sağlanmıştır 1:
- Açık Ceza İnfaz Kurumuna 3 yıl erken ayrılma imkanı.
- Denetimli Serbestliğe 3 yıl erken ayrılma imkanı.
- Etkisi: Bu, 30.03.2020 ile 31.07.2023 arasında (yani Geçici 6. maddeden yararlanamayan ara dönemde) suç işleyen hükümlüleri kapsayan en güncel ve en önemli infaz indirimidir. Halen cezaevinde olan on binlerce hükümlünün ne zaman açık cezaevine veya DS’ye ayrılacağını doğrudan bu madde belirlemektedir.
Bölüm 4: Türk Ceza Kanunu’nda Sertleşme Dönemi: 7550 S.K. (04.06.2025 Sonrası)
Ceza ve infaz hukukundaki 2024-2025 değişiklikleri sadece usul ve infaz indirimlerinden ibaret değildir. 7550 sayılı Kanun 1, 4 Haziran 2025 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek şekilde, hem maddi ceza hukukunda (suçların cezaları) hem de infaz rejiminde (mükerrirlik) net bir “sertleşme” iradesi ortaya koymaktadır.
4.1. Kasten Yaralama (TCK 86) ve Öldürmeye Teşebbüs (TCK 81/82) Cezaları Artıyor
7550 sayılı Kanun, toplumda “cezasızlık algısı” yarattığı düşünülen şiddet suçlarının ceza alt sınırlarını ciddi şekilde artırmaktadır. 4 Haziran 2025 tarihinden sonra işlenecek suçlar için geçerli olacak yeni cezalar şöyledir 1:
- TCK 86/2 (Basit Kasten Yaralama): 4 aydan 1 yıla kadar olan ceza, 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar hapis veya APC olarak değiştirilmiştir.
- TCK 86/1 (Temel Kasten Yaralama): 1 yıldan 3 yıla kadar olan ceza, 1 yıl 6 aydan 3 yıla kadar hapis olarak değiştirilmiştir.
- TCK 87 (Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama): TCK 87/1-son alt sınırı 3 yıldan 4 yıla; TCK 87/2-son alt sınırı 5 yıldan 6 yıla yükseltilmiştir.1
- TCK 81/1 + 35/2 (Basit Kasten Öldürmeye Teşebbüs): 9 yıldan 15 yıla kadar olan ceza, 10 yıldan 18 yıla kadar hapis olarak artırılmıştır.1
- TCK 82/1 + 35/2 (Nitelikli Kasten Öldürmeye Teşebbüs): 13 yıldan 20 yıla kadar olan ceza, 14 yıldan 21 yıla kadar hapis olarak artırılmıştır.1
Bu artışlar, özellikle TCK 86/1’in alt sınırının 1 yıl 6 aya (18 ay) çıkarılması, HAGB veya erteleme (2 yıl sınırı) ihtimalini ortadan kaldırmasa da, mahkemeleri alt sınırdan uzaklaşmaya ve daha caydırıcı cezalar vermeye yönlendiren açık bir yasama sinyalidir.
4.2. İkinci Kez Mükerrirlere Yeni İnfaz Rejimi: 3/4 Oranı Geliyor
7550 sayılı Kanun, infaz rejimindeki sertleşmeyi “suçta ısrar edenler” üzerinde yoğunlaştırmaktadır. Tekerrür, bir suçtan kesinleşen mahkumiyetten sonra belirli süreler içinde (TCK 58/2 gereği 3 veya 5 yıl) yeni bir suç işlenmesidir.1
- Birinci Kez Mükerrirlik: Hükümlü, 2. suçunda “birinci kez mükerrir” olur ve infaz oranı 2/3 (%66.6) olarak uygulanır.1
- İkinci Kez Mükerrirlik: Hükümlü, 2. suç (mükerrir olduğu suç) da kesinleştikten sonra 3. bir suç işlerse “ikinci kez mükerrir” olur.1
- 7550 S.K. Değişikliği (04.06.2025 Sonrası): 7550 S.K. 14. md. ile İnfaz Kanunu 108/2. md.si değiştirilmiştir. 4 Haziran 2025 tarihinden itibaren, “ikinci kez mükerrir” olanların şartla tahliye (koşullu salıverme) oranı 3/4 (%75) olmuştur.1
- Ayrıca, ikinci kez mükerrir olanlar şartla tahliyeden yararlanamazlar (yani cezalarının tamamını çekerler), ancak 7550 S.K. ile 3/4 oranına tabi olacakları belirtilerek, infaz rejimlerinin “suçu meslek edinenler” için 1/2’lik genel indirimden tamamen ayrıştırıldığı ve sertleştirildiği görülmektedir.
Bölüm 5: “Nasıl Yapılır” (How-to) Bölümü: Adım Adım Hukuki Süreçler
Ceza ve infaz hukukundaki karmaşık süreçler, hükümlülerin ve yakınlarının doğru adımları doğru zamanda atmasını gerektirmektedir. Aşağıda, Yargıtay üyesinin notlarına 1 dayalı olarak hazırlanan üç kritik süreç rehberi yer almaktadır.
5.1. Nasıl Yapılır: 01.06.2024 Sonrası Ceza Mahkemesi Kararına Karşı “2 Hafta” İçinde İstinaf Başvurusu
- Adım 1: Kararın Tebliğ AlınmasıGerekçeli karar (Yerel Mahkeme veya Bölge Adliye Mahkemesi kararı) adresinize PTT veya e-tebligat yoluyla tebliğ edilir. 1 Haziran 2024 sonrası yeni rejimde, süre bu tebliğ tarihinden itibaren başlar.1
- Adım 2: 2 Haftalık Sürenin HesaplanmasıTebliğ tarihini takip eden günden itibaren 2 hafta (14 gün) sayılır. Bu süre, son günün mesai bitiminde sona erer. Süre adli tatile denk gelirse uzar. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılması halinde karar kesinleşir.1
- Adım 3: İstinaf/Temyiz Dilekçesinin SunulmasıGerekçelerinizi (kararın neden hukuka aykırı olduğunu) detaylıca açıklayan istinaf veya temyiz dilekçenizi, kararı veren mahkemeye (veya başka bir yer mahkemesine muhabere yoluyla) sunmanız gerekmektedir.
5.2. Nasıl Yapılır: Adli Para Cezası (APC) Ödeme Emri Geldiğinde Taksitlendirme Başvurusu
- Adım 1: Ödeme Emrinin TebliğiKesinleşen adli para cezanız için Cumhuriyet Savcılığı İnfaz Bürosu, adresinize “Para Cezası Ödeme Emri” gönderir.1
- Adım 2: 30 Gün İçinde BaşvuruTebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgili İnfaz Bürosu’na bizzat, vasi/kayyım veya avukatınız aracılığıyla başvurmanız zorunludur. Bu 30 günlük süreyi kaçırırsanız, cezanız doğrudan hapse çevrilir.1
- Adım 3: Taksitlendirme Talebi30 gün içinde başvurduğunuzda, ekonomik durumunuzu gerekçe göstererek taksitlendirme talep edebilirsiniz. C. Savcılığı, 5275 S.K. 106/6 md. gereği size 3 taksit imkanı sunabilir. (Daha uzun vadeli 4-24 taksit imkanı TCK 52/4 gereği genellikle hüküm aşamasında mahkemeden talep edilir).1
- Adım 4: Ödeme ve Sonuçlarıİlk taksiti derhal ödemeniz istenir. Taksitlerden birini dahi süresinde ödemezseniz, kalan tutarın tamamı için cezanız hapse (12.03.2024 sonrası 500 TL/Gün) ve ardından KYİÇ’e (2 Saat/Gün) çevrilir.1
5.3. Nasıl Yapılır: Hapis Cezasının İnfazının Ertelenmesi (Çağrı Kağıdı Gelince)
- Adım 1: Çağrı Kağıdının TebliğiKasti suçlarda 3 yıl (dahil) veya taksirli suçlarda 5 yıl (dahil) ya da daha az hapis cezanız kesinleştiğinde, infaz için C. Savcılığı size “Çağrı Kağıdı” gönderir.1
- Adım 2: 10 Gün İçinde Başvuru (Kritik Süre)Çağrı kağıdının tebliğinden itibaren 10 gün içinde C. Savcılığı İnfaz Bürosu’na gelmeniz gerekmektedir. Eğer bu 10 gün içinde gelmezseniz, hakkınızda derhal “Yakalama Emri” çıkarılır.1
- Adım 3: Erteleme Dilekçesi (10 Gün İçinde)10 gün içinde C. Savcılığı’na başvurduğunuzda, 5275 S.K. 17. md. uyarınca infazın ertelenmesini (1 yıl + gerekirse 1 yıl daha) talep edebilirsiniz.
- Adım 4: Şartların SağlanmasıErtelemenin kabulü için dört şart aranır 1:a) Dilekçe ile başvurmak.b) Cezanın kasti suçta 3 yıl, taksirli suçta 5 yıl veya altında olması.c) 10 gün içinde gelmiş olmak.d) Meşru bir mazeret (örn: ağır hastalık, eğitim, iş sözleşmesi vb.) sunmak.e) Savcılık tarafından belirlenecek teminatı maliyeye yatırmak.
- Adım 5: KabulC. Savcısı mazeretinizi ve teminatı yeterli görürse, infazınız 1 yıl süreyle ertelenebilir. Bu süre sonunda mazeret devam ederse 1 yıl daha uzatılabilir.
Bölüm 6: “Sıkça Sorulan Sorular” Bölümü
Aşağıda, ceza ve infaz hukukuyla ilgili en sık sorulan sorular ve Yargıtay üyesi Osman Atalay’ın notlarına 1 dayalı güncel yanıtları yer almaktadır.
C: Adli para cezası (APC) ödeme emri tebliğinden itibaren 30 gün içinde ödenmezse, C. Savcısı bu cezayı hapse çevirir.1 12 Mart 2024 tarihinden sonra (7499 S.K. değişikliği) 1 gün hapis karşılığı 500 TL‘dir.1 Hapse çevrilen bu ceza, 6545 S.K. gereği otomatik olarak “1 Gün Hapis = 2 Saat” olmak üzere Kamuya Yararlı Bir İşte Çalıştırma (KYİÇ) tedbirine çevrilir. KYİÇ için size çağrı kağıdı gönderilir; bu çağrıya 10 gün içinde uymazsanız veya çalışırken kuralları ihlal ederseniz, hapis cezanızın infazı için hakkınızda yakalama emri çıkarılır.1
C: 1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen mahkeme kararları için (7499 S.K. değişikliği), hem İstinaf (BAM) başvuru süresi (CMK 273/1) hem de Temyiz (Yargıtay) başvuru süresi (CMK 291/1) standart olarak “2 HAFTA” (14 gün) olmuştur. Bu süreler kararın tebliğinden itibaren başlar.1
C: Evet, kısmen. 1 Haziran 2024 tarihinden sonra verilen yeni Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarına karşı “itiraz” yolu kaldırılmıştır. Bu kararlara karşı artık “istinaf” (Bölge Adliye Mahkemesi) yoluna başvurulması gerekmektedir.1 Ancak, 01.06.2024’ten önce verilmiş HAGB kararları için eski usul (itiraz) geçerlidir.
C: Hayır. Kural 01.06.2024 sonrası verilen kararlar için 15.000 TL (dahil) ve altındaki doğrudan verilen adli para cezalarının kesin olmasıdır. Ancak bu kuralın çok önemli bir istisnası vardır: Eğer adli para cezanız, kısa süreli hapis cezasından çevrilmiş ise (örn: TCK 50. md.), miktarı ne olursa olsun (15.000 TL’nin altında kalsa bile) kesin değildir ve istinaf yoluna başvurabilirsiniz.1
C: Evet. 7550 sayılı Kanun ile 4 Haziran 2025 tarihinden itibaren kasten yaralama suçlarının asgari cezaları (alt sınırları) artırılmaktadır. TCK 86/2 (Basit Yaralama) alt sınırı 4 aydan 6 aya; TCK 86/1 (Temel Yaralama) alt sınırı 1 yıldan 1 yıl 6 aya yükseltilmiştir.1 Bu, 04.06.2025’ten sonra işlenecek suçlar için daha ağır cezalar verileceği anlamına gelmektedir.
C: Hayır, tam aksine infaz rejimi sertleşmektedir. 4 Haziran 2025 tarihinden itibaren (7550 S.K. değişikliği), “ikinci kez mükerrir” olan (yani suç işlemeyi alışkanlık haline getiren) hükümlülerin koşullu salıverilme oranı 3/4 (%75) olarak uygulanacaktır.1 Bu, 1/2’lik genel indirimden tamamen hariç tutuldukları ve cezalarının çok büyük bir kısmını infaz kurumunda geçirecekleri anlamına gelir.
C: Evet, 7456 S.K. ile 5275 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 10. Madde uyarınca, 31 Temmuz 2023 tarihinden önce işlenen (ve istisna olmayan) suçlar bakımından hükümlülerin denetimli serbestliğe 3 yıl erken ayrılma imkanı getirilmiştir.1 Bu, 30.03.2020 sonrası 1 yıla düşen genel denetimli serbestlik süresinin (105/A) bu hükümlüler için lehe bir istisnasıdır.
C: Bu suçlar, 7242 sayılı Kanun’da 1/2’lik genel infaz indiriminin dışında tutulan “istisna suçlar” kapsamındadır. Hem Uyuşturucu Ticareti (TCK 188) hem de Nitelikli Cinsel Suçlarda (TCK 102/2, 103, 104/2-3) koşullu salıverilme (şartla tahliye) oranı 3/4‘tür (yani cezanın %75’i infaz edilir).1
Bölüm 7: Sonuç ve Hukuki Değerlendirme
Analizi yapılan 35 sayfalık Yargıtay üyesi notları 1, 2024 ve 2025 yıllarının, 7499 ve 7550 sayılı kanunlar aracılığıyla Türk ceza ve infaz sistemini kökten yeniden dizayn ettiğini şüpheye yer bırakmayacak şekilde göstermektedir. Bu değişiklikler, birbiriyle çatışan “lehe kanun” (maddi hukukta) 1 ve “derhal uygulanma” (usul hukukunda) 1 ilkelerinin yarattığı karmaşık senaryolarla (örn: 15.000 TL sınırı) hukuki öngörülebilirliği zorlaştırmıştır.
HAGB kararlarının istinaf denetimine açılması 1 ve kanun yolu sürelerinin “2 HAFTA” 1 olarak standartlaşması usuli adaleti güçlendirirken; adli para cezalarının hapis karşılığının 500 TL’ye 1 çıkarılması mali bir sertleşmeyi, 7550 sayılı Kanun 1 ile şiddet suçlarına ve mükerrirlere yönelik cezaların artırılması ise “cezasızlık algısıyla” mücadelede net bir politik tercihi yansıtmaktadır.
Geçici 6. Madde (30.03.2020 öncesi) 1 ve Geçici 10. Maddenin (31.07.2023 öncesi) 1 yarattığı infaz indirimleri, bu sistemik sertleşmenin içinde bir “güvenlik supabı” görevi görse de, bu indirimlerin sona ermesiyle birlikte infaz süreleri gelecekte uzayacaktır.
Bu teknik tabloların dahi gösterdiği üzere, ceza ve infaz süreçleri bir “labirent” halini almıştır. Bu labirentte, sürelerin (10 gün, 30 gün, 2 hafta) 1 ve oranların (1/2, 2/3, 3/4) 1 yanlış hesaplanması, müvekkiller açısından telafisi imkansız sonuçlara ve on yılları bulan hak kayıplarına neden olabilecektir.
İzmir ve Ankara merkezli avukatlık büromuz, en güncel Yargıtay içtihatları ve 7499/7550 sayılı kanunların bu karmaşık detayları konusunda uzmanlaşmış ceza ve infaz hukuku avukatlarıyla, hakkınızdaki ceza kararlarının infazı, denetimli serbestlik hesaplamaları, infaz erteleme talepleri ve istinaf/temyiz başvurularınız için hukuki destek sağlamaya hazırdır. Hukuki süreçler, bir uzmanın rehberliğini en çok gerektiren teknik detaylarla doludur ve atılacak en küçük yanlış adım, özgürlüğünüzü doğrudan etkileyebilir.
Benzer nitelikte diğer makalelerimize de göz atabilirsiniz.
ANAYASA MAHKEMESİNE BİREYSEL BAŞVURU KAPSAMLI REHBERİ
Örgüte Yardım Suçlarında (TCK 220/7 & 314/3) Şüpheliler İçin Kapsamlı Savunma Rehberi
Uyuşturucu ve Uyarıcı Madde Suçlarında Şüpheli Savunma Rehberi