Bir önceki yazımızda, hukuk açısından hangi ürünlerin ”ayıplı mal” olarak kabul edildiğini ele almıştık. Bu yazımızda ise ayıplı mal teslim alan tüketicilerin haklarını ve izlemeleri gereken adımları açıklayacağız.

Satıcının Teslim Yükümlülüğü ve Tüketicinin Seçimlik Hakları

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, tüketici ile satıcı
arasındaki hukuki ilişkiyi ayrıntılı şekilde düzenleyerek, tüketicinin
ayıplı mala karşı korunmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda, satıcının
en temel yükümlülüklerinden biri, satışı yapılan malı sözleşmeye uygun
şekilde teslim etmektir. Malın ayıplı, kusurlu veya sözleşmede
belirtilen özelliklerden farklı şekilde teslim edilmesi durumunda,
satıcının sorumluluğu doğmaktadır.

Satıcının Sözleşmeye Uygun Teslim Yükümlülüğü

Satıcı, tüketiciyle kurduğu sözleşmeye uygun nitelikte bir malı
zamanında ve eksiksiz şekilde teslim etmekle yükümlüdür. Bu
yükümlülüğe aykırı davranılması halinde, teslim edilen malın ayıplı
mal olarak kabul edilmesi gündeme gelir.

Ancak satıcının sorumluluktan kurtulma imkanı da vardır. “Kurtuluş
beyyinesi” olarak adlandırılan bu savunma, satıcının kusurunun
bulunmadığını ispatlamasıyla mümkün olur. Satıcının bu beyyineyi ileri
sürerek sorumluluktan kurtulabilmesi için:

Ayıba neden olan bilginin, kendisinden bağımsız şekilde örneğin reklam
yoluyla yayılmış olduğunu ve bu bilgiden haberdar olmasının
kendisinden beklenemeyeceğini,

Reklam veya açıklamanın içeriğini satış esnasında tüketiciye düzelttiğini,

Tüketicinin satın alma kararını söz konusu açıklamalardan etkilenmeden
verdiğini  ispat etmesi gerekir.

Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

Satıcı teslim yükümlülüğüne aykırı davranarak ayıplı mal teslim
etmişse, tüketici aşağıdaki dört seçimlik haktan birini kullanabilir:

Sözleşmeden Dönme Hakkı
Satın aldığı malı iade ederek, sözleşmeyi feshetme ve bedel iadesi
talep etme hakkı.

Bedel İndirimi Talebi
Malı elinde tutarak, ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme hakkı.

Ücretsiz Onarım Hakkı
Aşırı bir masraf gerektirmediği sürece, malın bütün onarım
masraflarının satıcıya ait olması koşuluyla tamirini talep etme hakkı.

Malın Değiştirilmesini Talep Etme Hakkı
İmkân varsa, ayıplı malın ayıpsız bir misli ile değiştirilmesini isteme hakkı.

Tüketici bu dört haktan dilediğini seçmekte serbesttir. Satıcı,
tüketicinin tercih ettiği hakkı yerine getirmekle hukuken yükümlüdür.

Sadece Onarıma Zorlanamazsınız!

Uygulamada birçok tüketici, yalnızca ücretsiz onarım hakkı varmış gibi
yönlendirilmekte ve diğer haklarından habersiz bırakılmaktadır. Oysaki
Kanun açıkça tüketiciye eşit öncelikte dört hak tanımıştır. Tüketici,
onarım hakkına mecbur değildir; isterse doğrudan değişim, iade veya
indirim haklarını da kullanabilir.

Ortak Sorumluluk: Satıcı, Üretici ve İthalatçının Durumu

Tüketici, yukarıda sayılan haklarını sadece satıcıya karşı değil; aynı
zamanda ürünün üreticisi ya da ithalatçısı hakkında da kullanabilir.
Bu üçlü arasında müşterek sorumluluk esastır. Ancak ayıp, yalnızca
satıcının hatası veya kusuru sonucu meydana gelmişse, bu durumda
üretici ve ithalatçı sorumlu tutulamaz.

Seçimlik Hakkın Masrafları Kim Tarafından Karşılanır?

Tüketicinin seçtiği hakkı yerine getiren taraf (örneğin değiştirme
talebinde satıcı, iade halinde bedel ödeyen üretici vs.) ortaya çıkan
tüm masraflardan sorumludur. Tüketiciden hiçbir surette ilave ücret
talep edilemez.

Hukuki Tavsiyelerimiz

Tüketici olarak, ayıplı bir ürünle karşılaştığınızda sadece tamir
seçeneği ile sınırlı olmadığınızı bilmeniz çok önemlidir. Kanun size
dört farklı seçimlik hak tanımakta ve bu haklar arasında seçim yapma
özgürlüğü sunmaktadır. Makalede detaylarından bahsettiğimiz
haklarınızı bilinçli şekilde kullanmanız, tüketici olarak yasal
güvencelerden tam anlamıyla yararlanmanızı sağlar.
Satıcı ile yaşadığınız bir uyuşmazlıkta seçimlik haklarınızı nasıl
kullanabileceğinizi bilmiyorsanız veya sürecin doğru şekilde
ilerlemesini istiyorsanız hukuk büromuzdan destek alabilirsiniz. Uzman
ekibimiz size her adımda rehberlik edecektir.

Geçmez Hukuk Bürosu