Bölüm 1: Trafik Kazalarından Doğan Bedensel Zararlarda Tazminat Sorumluluğunun Hukuki Temelleri
Trafik kazaları sonucu meydana gelen bedensel zararların tazmini, Türk hukuk sisteminde hem genel hem de özel hükümlerle düzenlenmiş karmaşık bir sorumluluk alanıdır. Tazminat taleplerinin hukuki altyapısını anlamak, aktüerya hesaplamalarının hangi yasal zemin üzerine inşa edildiğini kavramak açısından esastır. Bu sorumluluk, temel olarak haksız fiil ve kusursuz sorumluluk ilkeleri etrafında şekillenmektedir.
1.1. Haksız Fiil Sorumluluğu: 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) Çerçevesinde Genel Esaslar
Tazminat hukukunun temelini ve en genel çerçevesini 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 49. maddesi oluşturur. Bu madde, “Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür” hükmünü amirdir.1 Bu hüküm, sorumluluğun doğması için dört temel unsurun bir arada bulunmasını şart koşar: kusur, hukuka aykırılık, zarar ve bu unsurlar arasında uygun illiyet (nedensellik) bağı.4 Trafik kazaları özelinde bu sorumluluk, en başta kazaya sebebiyet veren sürücünün kişisel kusuruna dayanır.5
TBK Madde 49, tazminat hukukunun adeta ana normu niteliğindedir. Karayolları Trafik Kanunu (KTK) gibi özel kanunlarda düzenlenen daha spesifik sorumluluk halleri, bu temel prensipten doğar veya bu prensibe istisnalar getirir. Özel hükümlerin yetersiz kaldığı veya uygulama alanı bulamadığı durumlarda, zarar görenin hakkını arayabileceği bir “güvenlik ağı” işlevi görerek her zaman bu genel hükme dönülebilir. Bu durum, özel düzenlemelerin varlığına rağmen TBK Madde 49’un merkezi önemini korumasını sağlar.
1.2. Kusursuz Sorumluluk Halleri: 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK) Kapsamında İşletenin Sorumluluğu
Trafik kazalarındaki sorumluluğun en belirgin özelliği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun (KTK) getirdiği “kusursuz sorumluluk” ilkesidir. KTK’nın 85. maddesi, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına… sebep olursa, motorlu aracın işleteni… doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar” demektedir.1 Bu hüküm, “tehlike sorumluluğu” olarak da bilinen bir sorumluluk türü yaratır. Bu ilkenin en önemli sonucu, zarar görenin (mağdurun), tazminat talep edebilmek için araç işleteninin kusurunu ispatlamak zorunda olmamasıdır.5 Motorlu bir aracı trafiğe çıkararak potansiyel bir tehlike yaratan işleten, bu tehlikenin gerçekleşmesi sonucu doğan zarardan, kusuru olmasa dahi sorumlu tutulur.
“İşleten” sıfatının kimleri kapsadığı KTK’nın 3. maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre araç sahibi, mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı, aracın uzun süreli kiracısı, ariyet veya rehin alan kişi işleten sayılır.1 Ancak, bir başkasının aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kişi işleten kabul edilir ve asıl araç sahibi sorumluluktan kurtulabilir.1
1.3. Tazminat Yükümlüleri ve Sorumlulukların Yarışması
Bir trafik kazası neticesinde birden fazla kişi sorumlu olabilir. Bu kişiler arasında;
- Araç Sürücüsü: TBK Madde 49 uyarınca haksız fiil sorumluluğu gereği kusuru oranında sorumludur.5
- Araç Sahibi/İşleten: KTK Madde 85 uyarınca kusursuz sorumluluk ilkesi gereği sorumludur.1
- Sigorta Şirketi: Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMMS) poliçesi kapsamında, poliçe limitleri dahilinde sorumludur.1
Bu sorumlular, mağdura karşı genellikle “müştereken ve müteselsilen” sorumludur. Bu, mağdurun zararının tamamını sorumlulardan herhangi birinden veya tamamından talep edebileceği anlamına gelir. Sigorta şirketinin sorumluluğu, kaza tarihindeki poliçe teminat limitleri ile sınırlıdır.6 Bu limitleri aşan zararlar için mağdur, doğrudan diğer sorumlulara (işleten, sürücü) başvurma hakkına sahiptir.8
Davaya bakmakla görevli mahkeme de sorumluların kim olduğuna göre değişebilmektedir. Eğer dava sadece sürücü ve işletene karşı açılırsa görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi iken, sigorta şirketinin de davaya dahil edilmesi durumunda, sigorta şirketinin sorumluluğu ticari bir işten kaynaklandığı için görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.5
1.4. Tazmini Gereken Bedensel Zarar Kalemleri: TBK Madde 54’ün Kapsamlı Analizi
TBK’nın 54. maddesi, bedensel bütünlüğün zedelenmesi halinde talep edilebilecek maddi zarar kalemlerini açıkça saymıştır. Bu kalemler, aktüerya hesabının temelini oluşturur ve her biri ayrı ayrı hesaplanmalıdır.7
- Tedavi Giderleri: Kazayla uygun illiyet bağı içinde olan tüm tıbbi müdahale, hastane, ilaç, fizik tedavi, protez ve diğer sağlık masraflarını kapsar.7 KTK Madde 98 uyarınca, trafik kazası geçirenlerin sağlık hizmet bedelleri öncelikle Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından karşılanır. SGK, yaptığı ödemeleri daha sonra kusurlu tarafa ve sigorta şirketine rücu eder.9
- Kazanç Kaybı: Bu kalem, genellikle “geçici iş göremezlik” döneminde, yani mağdurun tedavi sürecinde çalışamadığı için fiilen mahrum kaldığı ücret ve gelir kaybını ifade eder.7
- Çalışma Gücünün Azalmasından ya da Yitirilmesinden Doğan Kayıplar: Bu, “sürekli iş göremezlik” tazminatının temelini oluşturur. Mağdurun, kaza sonucu oluşan kalıcı sakatlık (maluliyet) nedeniyle gelecekteki çalışma hayatı boyunca uğrayacağı potansiyel gelir kaybını ifade eder. Aktüerya hesabının en teknik ve kapsamlı kısmı bu zararın hesaplanmasıdır.7
- Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıplar: Bu zarar kalemi, diğerlerinden daha soyut olup, kişinin kariyer olanaklarının azalması, mesleğinde ilerlemesinin engellenmesi, meslek değiştirmek zorunda kalması gibi standart gelir kaybı hesabına dahil edilemeyen ancak ekonomik değeri olan kayıpları kapsar.7 Bu konuya ilerleyen bölümlerde detaylı olarak değinilecektir.
Bölüm 2: Aktüerya Bilirkişi Hesabının Metodolojisi ve Temel Değişkenleri
Aktüerya hesabı, geleceğe yönelik varsayımlara dayalı bir projeksiyon olup, tazminat miktarının bilimsel ve objektif kriterlere göre belirlenmesini sağlar. Bu hesabın doğruluğu, kullanılan temel değişkenlerin (girdilerin) hukuka ve güncel verilere uygun olarak tespit edilmesine bağlıdır.
2.1. Hesaplamanın Belkemiği: Maluliyet Oranının Tespiti ve İlgili Yönetmelikler
Sürekli iş göremezlik tazminatının hesaplanabilmesi için ilk ve en önemli adım, mağdurun bedensel bütünlüğünde meydana gelen kalıcı fonksiyon kaybının oranının, yani maluliyet oranının, yetkili bir sağlık kurulundan alınacak raporla tespit edilmesidir.7 Bu oran, gelecekteki gelir kaybının hangi yüzde üzerinden hesaplanacağını belirler.
Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlardan biri, maluliyet oranının tespitinde hangi yasal düzenlemenin esas alınacağıdır. Bu konuda Yargıtay’ın yerleşik ve istikrar kazanmış içtihadı son derece nettir: Maluliyet oranı, raporun düzenlendiği tarihte değil, haksız fiilin, yani trafik kazasının meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yönetmeliğe göre belirlenmelidir.16 Bu ilke, sürekli değişen mevzuat karşısında hukuki güvenlik ve öngörülebilirlik sağlar. Tarafların, haksız fiilin gerçekleştiği andaki hukuk kurallarına tabi olması esastır. Sonradan yürürlüğe giren ve belki de taraflardan birinin lehine veya aleyhine hükümler içeren bir yönetmeliğin geriye dönük olarak uygulanması, adalet ve hukuka güven ilkesini zedeler. Yargıtay, bu potansiyel keyfiliğin ve hukuki belirsizliğin önüne geçmek amacıyla, kaza tarihini “hukuki durumun sabitlendiği an” olarak kabul etmiştir.
Tablo 1: Maluliyet Oranı Tespitinde Uygulanacak Yönetmelikler
| Kaza Tarihi Aralığı | Uygulanacak Yönetmeliğin Tam Adı | İlgili Yargıtay Kararı Örneği |
| 01.06.2015 – 19.02.2019 | Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik | Yargıtay 17. HD. 16/06/2020, 2018/3614 E. 2020/3544 K. 17 |
| 20.02.2019 sonrası | Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik | Yargıtay 17. HD. 28/01/2020, 2018/3470 E. 2020/153 K. 17 |
Not: Belirtilen tarihlerden önceki kazalar için de ilgili dönemde yürürlükte olan yönetmelikler esas alınır.
2.2. Mağdurun Gelirinin Belirlenmesi: Gerçek Ücret, Emsal Ücret ve Asgari Ücret Uygulamaları
Tazminat hesabında kullanılacak ikinci temel değişken, mağdurun geliridir. Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre temel kural, tazminat hesabına esas alınacak kazancın, kişinin ispatlanabilen gerçek kazancı olduğudur.10
Haksız fiil tazminatlarında amaç, mağdurun malvarlığında meydana gelen gerçek kaybı telafi etmektir. Bu nedenle, işçilik alacakları davalarında sıklıkla kullanılan “giydirilmiş brüt ücret” kavramından farklı olarak, bedensel zarar tazminatı hesaplamaları kural olarak net ücret üzerinden yapılır.19 Zira gelir vergisi ve SGK primi gibi yasal kesintiler, mağdurun uğradığı gerçek bir kayıp olarak kabul edilmez; bunlar devletin kamu gücüne dayanarak yaptığı kesintilerdir. Mağdurun eline net olarak geçecek olan tutardaki azalma, onun gerçek zararını oluşturur.
Mağdurun profiline göre gelir tespiti farklılık gösterir:
- Düzenli Çalışanlar: En son ücret bordrosu, banka kayıtları, vergi beyannameleri gibi resmi belgelerle ispatlanan net ücret esas alınır.22
- Ev Hanımları: Yargıtay, ev kadınlığını yaşam boyu süren bir meslek olarak kabul etmekte ve ev hizmetlerinin ekonomik bir değer taşıdığını vurgulamaktadır. Bu nedenle, herhangi bir resmi geliri olmasa dahi, yaralanan veya vefat eden ev hanımlarının tazminat hesabında net asgari ücretin esas alınması gerektiği yönünde istikrarlı bir içtihat geliştirmiştir.23
- Öğrenciler ve Çocuklar: Kaza anında bir gelirleri olmasa da, gelecekte elde edecekleri potansiyel gelir üzerinden bir hesaplama yapılır. Bu noktada “emsal ücret araştırması” yöntemi kullanılır. Mahkeme, mağdurun eğitim durumu, yetenekleri ve potansiyeli doğrultusunda, mezun olduğunda yapacağı varsayılan meslekteki bir kişinin alabileceği ücreti araştırır. Örneğin, bir tıp fakültesi öğrencisi için yeni mezun bir doktorun, bir mühendislik öğrencisi için yeni mezun bir mühendisin alabileceği ücret, ilgili meslek odalarından sorularak belirlenir ve bu varsayımsal gelir üzerinden hesaplama yapılır.22
- Geliri Belirlenemeyenler: Herhangi bir geliri ispatlanamayan, serbest çalışan veya çalışmayan kişiler için hesaplamanın temelini yine net asgari ücret oluşturur.22
2.3. Bakiye Ömür Tespiti: PMF 1931 Tablosundan TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosuna Geçiş
Tazminat hesabı, mağdurun gelecekteki potansiyel yaşam süresi boyunca uğrayacağı zararı kapsadığından, bu sürenin (bakiye ömür) bilimsel verilerle belirlenmesi zorunludur.8 Türk yargısı uzun yıllar, 1931 yılı Fransa nüfus verilerine dayanan, güncelliğini yitirmiş ve cinsiyet ayrımı gözetmeyen PMF 1931 yaşam tablosunu kullanmıştır.26
Ancak Yargıtay, tazminat hukukunda bir zihniyet devrimi niteliği taşıyan kararlarıyla bu uygulamaya son vermiştir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 14.01.2021 tarihli, E. 2020/2598, K. 2021/34 sayılı emsal kararı ve bu kararın daha sonra Yargıtay Hukuk Genel Kurulu tarafından da benimsenmesiyle 28, artık tüm bedensel zarar tazminatı hesaplamalarında TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu’nun kullanılması zorunlu hale gelmiştir.29
TRH 2010 tablosuna geçiş, Yargıtay’ın tazminat hukukunu “hukuki varsayımlar” alanından çıkarıp “istatistiksel ve bilimsel gerçeklik” alanına taşıma iradesinin en somut göstergesidir. Bu, basit bir tablo değişikliğinden öte, yargının adaleti sağlarken güncel, ulusal ve bilimsel verileri kullanma sorumluluğunu üstlendiğini gösteren köklü bir yaklaşımdır. Bu geçişin temel gerekçeleri şunlardır:
- Güncellik ve Ulusallık: TRH 2010 tablosu, 1931 Fransa’sının değil, modern Türkiye’nin demografik gerçeklerine ve TÜİK, SGK gibi kurumlardan alınan güncel verilere dayanmaktadır.30
- Bilimsellik ve Adalet: Kadın ve erkeklerin ortalama yaşam sürelerindeki istatistiksel farklılığı dikkate alarak cinsiyete özel hesaplama yapılmasını sağlar. Bu durum, özellikle ortalama yaşam beklentisi daha uzun olan kadın mağdurlar lehine daha adil ve yüksek tazminat miktarlarının ortaya çıkmasına neden olmaktadır.26
- Uygulama Birliği: SGK ve Hazine gibi diğer kamu kurumlarının da bu tabloyu esas alması, yargı kararları ile idari uygulamalar arasında bir standartlaşma ve uyum sağlamıştır.27
2.4. Kusur Oranının Tazminata Etkisi
Aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplanan toplam zarar miktarı, mağdurun alacağı nihai tazminat değildir. Bu brüt zarardan, mağdurun kazanın meydana gelmesindeki kendi kusuruna (müterafik kusur) isabet eden oranda indirim yapılır.22 Örneğin, yapılan hesaplama sonucu 1.000.000 TL zarar tespit edilen bir mağdurun, kazada %25 oranında kusurlu olduğu belirlenmişse, alabileceği tazminat miktarı $1.000.000 \times (1 – 0.25) = 750.000$ TL olacaktır.31
Bölüm 3: Tazminat Miktarının Hesaplanması: Aşamalı ve Detaylı Analiz
Önceki bölümde belirlenen temel değişkenler (maluliyet oranı, gelir, bakiye ömür, kusur), bu bölümde aktüeryal hesaplama metodolojisi içinde bir araya getirilerek nihai tazminat miktarına ulaşılır. Hesaplama, zararın niteliğine ve gerçekleştiği döneme göre farklı aşamalardan oluşur.
3.1. Geçici ve Sürekli İş Göremezlik Tazminatı Ayrımı
Bedensel zarar tazminatı, zararın niteliğine göre iki ana başlıkta incelenir:
- Geçici İş Göremezlik Tazminatı: Mağdurun kaza tarihinden itibaren tedavi gördüğü ve kalıcı maluliyet durumunun henüz kesinleşmediği “iyileşme süreci”ni kapsar.9 Bu dönemde mağdurun çalışma gücünü %100 oranında kaybettiği varsayılır ve zarar, çalışamadığı süre boyunca mahrum kaldığı net gelirin tamamı üzerinden hesaplanır.19 Bu tazminat, hekim raporuyla belirlenen istirahat süresi ile sınırlıdır.
- Sürekli İş Göremezlik Tazminatı: İyileşme sürecinin tamamlanmasının ardından, yetkili sağlık kurulu raporuyla tespit edilen kalıcı maluliyet oranına dayalı olarak hesaplanır.7 Bu tazminat, geçici iş göremezlik döneminin bittiği tarihten başlayarak mağdurun muhtemel yaşam süresinin sonuna kadar uğrayacağı varsayımsal gelir kaybını telafi etmeyi amaçlar. Bu iki zarar kalemi birbirini takip eder ve ayrı ayrı hesaplanmaları gerekir.11
3.2. Aktif ve Pasif Dönem Zararı Hesaplaması: “Efor Kaybı” Doktrini
Sürekli iş göremezlik tazminatı, mağdurun kalan yaşam süresi iki döneme ayrılarak hesaplanır:
- Aktif Dönem: Mağdurun kaza olmasaydı çalışarak gelir elde edeceği kabul edilen dönemdir. Türk hukuk uygulamasında bu dönem genellikle 60 veya 65 yaşına kadar olan süreyi kapsar.33 Bu dönemdeki yıllık zarar,
Yıllık Net Gelir x Maluliyet Oranıformülüyle bulunur. - Pasif Dönem: Mağdurun emeklilik yaşı sonrası, TRH 2010 tablosuna göre belirlenen bakiye ömrünün sonuna kadar olan dönemdir.33
Pasif dönemde kişi aktif olarak çalışıp gelir elde etmese de, Yargıtay bu dönem için de bir zarar hesaplanması gerektiğini kabul etmektedir. Bunun hukuki gerekçesi, “efor kaybı” doktrinidir. Bu doktrine göre, kalıcı maluliyeti bulunan bir kişi, emekli olduktan sonra dahi günlük yaşam faaliyetlerini (giyinme, beslenme, kişisel bakım vb.) sağlıklı bir insana göre daha fazla çaba (efor) harcayarak yerine getirmek zorundadır.33 İşte bu “fazla efor”, tazmini gereken manevi nitelikli olmayan, ancak ekonomik olarak ölçülebilen bir zarardır. “Pasif dönem zararı” ve “efor kaybı” doktrini, Türk tazminat hukukunun, zararı sadece “malvarlığındaki matematiksel eksilme” olarak gören dar yorumdan, “insanın bedensel bütünlüğünün ve yaşam kalitesinin ekonomik değeri”ni tanıyan daha insancıl ve geniş bir yoruma geçtiğini göstermektedir. Bu dönemde kişinin aktif bir geliri olmadığından, Yargıtay’ın istikrarlı uygulamasına göre pasif dönem zararı, yıllık net asgari ücret temel alınarak Yıllık Net Asgari Ücret x Maluliyet Oranı formülüyle hesaplanır.33
3.3. İşleyecek Devre Zararlarının İskontolanması: Progresif Rant ve Teknik Faiz Çatışması
Gelecekteki yıllara ait zararların tamamının bugün “peşin” olarak ödenmesi, mağdurun bu parayı nemalandırarak ek gelir elde etmesine imkan tanıyacağından, bir sebepsiz zenginleşmeye yol açabilir. Bunu önlemek amacıyla, geleceğe yönelik hesaplanan zararlar, belirli bir oran üzerinden bugünkü değerine indirgenir; bu işleme “iskonto” veya “kapitalizasyon” denir.38
Bu noktada, yargı ile sigorta sektörü arasında uzun yıllar devam eden bir yöntem farklılığı yaşanmıştır.
- Yargıtay’ın Yöntemi (Progresif Rant): Yargıtay, 1990’lı yıllardan beri istikrarlı bir şekilde “progresif rant” yöntemini uygulamaktadır. Bu yöntemde, gelecekteki ücret artışları ve enflasyonist etkiyi dengelemek amacıyla, yıllık gelirin her yıl için varsayımsal olarak %10 artırılacağı, peşin ödeme nedeniyle de aynı oranda %10 iskonto edileceği kabul edilir.18 Pratikte bu iki oran birbirini nötrlediği için, hesaplama bilinen son net gelir üzerinden sabit bir şekilde yapılır ve bu da hesaplamayı basitleştirir.
- Sigorta Genel Şartlarındaki Yöntem (Teknik Faiz): KTK ZMMS Genel Şartları ise çok daha düşük “teknik faiz” oranları (örneğin %1.8, %1.65 gibi) ile iskonto yapılmasını öngörmekteydi.42 Bu düşük iskonto oranı, sigorta şirketlerinin daha az tazminat ödemesi sonucunu doğuruyordu.
Bu çatışma, Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli E.2019/40, K.2020/40 sayılı kararıyla büyük ölçüde çözülmüştür. AYM, KTK’nın tazminat hesabını doğrudan idari bir metin olan Genel Şartlara havale eden hükümlerini “yasama yetkisinin devredilmezliği” ve “hukuk devleti” ilkelerine aykırı bularak iptal etmiştir.42 Bu iptal kararı, sigorta şirketlerinin dayattığı düşük teknik faiz oranlarının yasal dayanağını ortadan kaldırmıştır. Bu gelişme, yargı ile yürütme/idare arasında “gerçek zararın tanımını kim yapar?” sorusu üzerinden yaşanan bir yetki ve hukuk felsefesi çatışmasının yargı lehine sonuçlandığını göstermektedir. Yargı, “gerçek zarar”ın kanun ve hakkaniyet ilkelerine göre mahkemelerce belirlenecek adli bir kavram olduğunu ve idari düzenlemelerle daraltılamayacağını ilan etmiştir. Bu kararın ardından Yargıtay, kendi içtihadı olan “progresif rant” yönteminin adli yargı ve sigorta tahkimi de dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıklarda standart olarak uygulanması gerektiğini kesinleştirmiştir.
3.4. Örnek Hesaplama Senaryosu
Yukarıda açıklanan tüm ilkelerin somutlaştırılması amacıyla, varsayımsal bir senaryo üzerinden basitleştirilmiş bir aktüerya hesabı aşağıda sunulmuştur.
Tablo 2: Örnek Aktüerya Tazminat Hesabı
| A. Mağdurun Verileri | |
| Yaş | 30 |
| Kaza Tarihi | 2023 |
| Aylık Net Gelir | 20.000 TL |
| Maluliyet Oranı | %40 |
| Kusur Oranı | %10 |
| Aktif Çalışma Bitiş Yaşı | 65 |
| Bakiye Ömür (TRH 2010’a göre varsayımsal) | 48 yıl |
| B. Aktif Dönem Zararı Hesabı | |
| Yıllık Net Gelir | $20.000 \text{ TL} \times 12 = 240.000$ TL |
| Yıllık Zarar (Gelir x Maluliyet Oranı) | $240.000 \text{ TL} \times 0.40 = 96.000$ TL |
| Aktif Dönem Süresi (65 – 30) | 35 yıl |
| Toplam Aktif Dönem Zararı (Yıllık Zarar x Süre) | $96.000 \text{ TL} \times 35 = 3.360.000$ TL |
| C. Pasif Dönem Zararı Hesabı | |
| Yıllık Net Asgari Ücret (2023 için yaklaşık) | 136.008 TL |
| Yıllık Pasif Dönem Zararı (Asgari Ücret x Maluliyet Oranı) | $136.008 \text{ TL} \times 0.40 \approx 54.403$ TL |
| Pasif Dönem Süresi ((Yaş + Bakiye Ömür) – Aktif Dönem Sonu) | $(30+48) – 65 = 13$ yıl |
| Toplam Pasif Dönem Zararı (Yıllık Zarar x Süre) | $54.403 \text{ TL} \times 13 \approx 707.239$ TL |
| D. Toplam Zarar ve Kusur İndirimi | |
| Toplam Brüt Maddi Zarar (Aktif + Pasif) | $3.360.000 \text{ TL} + 707.239 \text{ TL} = 4.067.239$ TL |
| Kusur İndirimi (%10) | $4.067.239 \text{ TL} \times 0.10 = 406.723,90$ TL |
| Ödenecek Nihai Tazminat (Toplam Zarar – Kusur İndirimi) | $4.067.239 \text{ TL} – 406.723,90 \text{ TL} = \textbf{3.660.515,10 TL}$ |
Not: Bu hesaplama, progresif rant yönteminin basitleştirilmiş bir uygulamasıdır. Gerçek bir bilirkişi raporunda, işlemiş ve işleyecek devre ayrımı yapılarak daha detaylı bir tablo sunulabilir.
Bölüm 4: Özel Durumlar ve Güncel Yargıtay Kararları Işığında Değerlendirmeler
Aktüerya hesabının genel metodolojisi dışında, tazminat hukukunun dinamik yapısını yansıtan ve mağdurun durumuna özgü kayıpları telafi etmeyi amaçlayan özel hükümler ve yargısal içtihatlar da bulunmaktadır.
4.1. Ekonomik Geleceğin Sarsılmasından Doğan Kayıpların Tazmini (TBK m. 54/d)
TBK Madde 54/d’de düzenlenen “ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar”, standart iş gücü kaybı (efor kaybı) hesabının kapsamadığı özel zararlar için bir nevi “torba hüküm” işlevi görür.10 Bu zarar kalemi, kişinin gelirinde doğrudan bir azalma olmasa bile, kariyer ve kazanç potansiyelindeki kayıpları telafi etmeyi amaçlar. Yargıtay kararlarına göre bu kapsamda değerlendirilebilecek bazı durumlar şunlardır:
- Kaza nedeniyle okuluna bir süre devam edemeyen ve bu yüzden bir eğitim-öğretim yılı kaybeden bir öğrencinin, çalışma hayatına bir yıl geç başlayacak olmasından kaynaklanan bir yıllık “emsal gelir” kaybı, bu madde kapsamında talep edilebilir.36
- Mesleğini icra etmesi (örneğin bir cerrahın el hassasiyeti, bir piyanistin parmak yeteneği gibi) özel bedensel yeteneklere bağlı olan bir kişinin bu yeteneğini kaybetmesi durumunda, maaşı düşmese bile kariyerindeki ilerlemenin durması veya meslek değiştirmek zorunda kalmasının yarattığı ekonomik kayıplar bu kapsamda tazmin edilir.
4.2. Manevi Tazminat (TBK m. 56)
Maddi tazminat, malvarlığındaki eksilmeyi telafi ederken, manevi tazminat, maddi zarardan tamamen bağımsız olarak, kişinin kaza nedeniyle çektiği fiziksel acı, elem, keder ve yaşama sevincindeki azalmayı gidermeyi amaçlar.1 Hakim, olayın özelliklerini, tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını ve yaralanmanın ağırlığını göz önünde tutarak hakkaniyete uygun bir miktar manevi tazminata hükmeder.
TBK Madde 56/2, “ağır bedensel zarar” hallerinde, bizzat zarar görenin yanı sıra, onun yakınlarının da (anne, baba, eş, çocuklar gibi) manevi tazminat talep edebileceğine imkan tanır.1 Yargıtay, “ağır bedensel zarar” kavramını, uzuv kaybı, hayati tehlikeye neden olan yaralanmalar, kişinin sürekli başkasının bakımına muhtaç kalması gibi durumları kapsayacak şekilde geniş yorumlamaktadır.44
4.3. Zamanaşımı ve “Gelişen Zarar” Kavramı
Trafik kazalarından doğan tazminat talepleri, KTK Madde 109 uyarınca, mağdurun zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde kaza gününden itibaren 10 yıllık zamanaşımına tabidir.1 Ancak, kaza aynı zamanda ceza kanunları uyarınca bir suç teşkil ediyorsa (taksirle yaralama gibi) ve ceza kanununda öngörülen dava zamanaşımı süresi daha uzunsa, bu uzun süre tazminat davası için de geçerli olur.1
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun yerleşik içtihatlarıyla geliştirilen “gelişen zarar” kavramı, zamanaşımı konusunda mağdur lehine önemli bir güvence sağlamaktadır.46 Buna göre, kaza sonrası alınan ilk maluliyet raporundan sonra mağdurun durumunda bir kötüleşme olur ve maluliyet oranı artarsa, bu artışın kesin olarak öğrenildiği tarihten itibaren yeni bir 2 yıllık zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Bu ilke, zararın zamanla ağırlaşabildiği bedensel yaralanmalarda mağdurun hak kaybına uğramasını önlemektedir.
Sonuç
Trafik kazası sonucu yaralanan kişilerin maddi tazminatlarının aktüerya yöntemiyle hesaplanması, hukuki ilkeler ile bilimsel metodolojinin iç içe geçtiği çok katmanlı bir süreçtir. Bu süreç, TBK ve KTK’da düzenlenen haksız fiil ve kusursuz sorumluluk esaslarına dayanmakta; maluliyet oranı, net gelir, bakiye ömür ve kusur oranı gibi temel değişkenlerin doğru tespitiyle şekillenmektedir.
Yargıtay’ın son yıllardaki içtihatları, tazminat hukukunda önemli bir paradigma değişimine işaret etmektedir. Özellikle, güncelliğini yitirmiş PMF 1931 yaşam tablosunun terk edilerek, Türkiye’nin güncel demografik verilerine dayanan ve cinsiyet ayrımını gözeten TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu’nun zorunlu kılınması, hesaplamaları bilimsel bir zemine oturtmuş ve “gerçek zarar” ilkesine daha uygun hale getirmiştir. Benzer şekilde, Anayasa Mahkemesi’nin KTK’daki ilgili hükümleri iptal etmesiyle, sigorta sektörünün idari düzenlemelerle dayattığı düşük iskonto oranları yerine, Yargıtay’ın “progresif rant” yönteminin standartlaşması, yargının tazminat miktarını belirlemedeki asli rolünü pekiştirmiştir.
“Efor kaybı” doktriniyle pasif dönem zararlarının ve “ekonomik geleceğin sarsılması” ile potansiyel kariyer kayıplarının tazminat kapsamına alınması, hukukun zararı sadece matematiksel bir kayıp olarak görmediğini, yaşam kalitesindeki düşüşü ve gelecekteki fırsat kayıplarını da telafi etme amacını taşıdığını göstermektedir. Bu bütüncül yaklaşım, aktüerya hesaplamasını salt bir teknik işlem olmaktan çıkarıp, adaletin ve hakkaniyetin sağlanmasında merkezi bir araç haline getirmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Trafik kazası sonrası bedensel zararlar için kimler tazminat ödemekle yükümlüdür?
Sürücü, işleten (araç sahibi) ve zorunlu trafik sigortası (ZMMS) kapsamında sigorta şirketi sorumludur. Bu kişiler genellikle müştereken ve müteselsilen sorumluluk taşır. Sigorta şirketi sadece poliçe limiti kadar sorumlu olur; limiti aşan zararlar işleten veya sürücüye yöneltilir.
2. Tazminat hesabı hangi hukuki temellere dayanır?
Hukuki temel, 6098 sayılı TBK m.49 (haksız fiil sorumluluğu) ve 2918 sayılı KTK m.85 (kusursuz sorumluluk) hükümlerine dayanır. Haksız fiil için kusur, hukuka aykırılık, zarar ve uygun illiyet bağı aranır. Kusursuz sorumlulukta ise işleten, kusuru olmasa da zarardan sorumludur.
3. Tazminata esas maluliyet oranı hangi yönetmeliğe göre belirlenir?
Maluliyet oranı, kazanın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yönetmeliğe göre belirlenir.
- 01.06.2015–19.02.2019: Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği
- 20.02.2019 sonrası: Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Yönetmeliği
Yargıtay 17. HD kararları bu ilkeyi istikrarlı biçimde uygulamaktadır.
4. Tazminat hesabında mağdurun geliri nasıl belirlenir?
Kural, gerçek ve ispatlanabilir net gelirin esas alınmasıdır.
- Resmî çalışanlarda: Bordro veya banka kayıtları
- Ev hanımları: Net asgari ücret
- Öğrenciler/çocuklar: Emsal meslek ücreti
- Geliri ispatlanamayanlar: Net asgari ücret
5. Bakiye ömür hesabında hangi tablo kullanılır?
2021 sonrası tüm hesaplamalarda TRH 2010 Ulusal Mortalite Tablosu zorunludur. Bu tablo, Türkiye’nin demografik yapısına ve cinsiyet farklılıklarına dayalıdır.
Önceki PMF 1931 tablosu güncelliğini yitirdiği için Yargıtay tarafından terk edilmiştir.
6. Kusur oranı tazminatı nasıl etkiler?
Belirlenen toplam zarar, mağdurun kusur oranı kadar indirilir.
Örneğin, %25 kusuru bulunan mağdur 1.000.000 TL zarar için yalnızca 750.000 TL tazminat alabilir.
7. Aktif ve pasif dönem zararları nedir?
- Aktif dönem: Kişinin fiilen çalışabileceği yaş (genellikle 65’e kadar).
- Pasif dönem: Emeklilik sonrası dönem. “Efor kaybı” ilkesi gereği, günlük yaşam faaliyetlerinde zorlanma ekonomik değer taşır ve tazmin edilir.
8. Tazminat hesabında hangi iskonto yöntemi uygulanır?
Yargıtay, progresif rant yöntemini benimser.
Bu yöntemde yıllık gelir %10 artar, aynı oranda %10 iskonto uygulanır ve bu iki oran birbirini nötrler.
Sigorta şirketlerinin kullandığı düşük “teknik faiz” yöntemi, Anayasa Mahkemesi’nin 17.07.2020 tarihli kararıyla geçersiz hale gelmiştir.
9. Ekonomik geleceğin sarsılması neyi ifade eder?
TBK m.54/d’ye göre, kişinin doğrudan gelir kaybı olmasa bile, kariyerinde ilerleyememesi, meslek değiştirmesi veya eğitimine ara vermesi nedeniyle uğradığı potansiyel gelir kaybıdır.
Örneğin, bir cerrahın el yeteneğini kaybetmesi veya öğrencinin mezuniyetinin gecikmesi bu kapsamdadır.
10. Manevi tazminat hangi durumlarda verilir?
TBK m.56’ya göre, mağdurun yaşadığı acı, elem ve yaşam sevinci kaybı için manevi tazminat ödenebilir.
Ağır bedensel zararlarda yakınlar (anne, baba, eş, çocuk) da bu tazminatı talep edebilir.
11. Tazminat davalarında zamanaşımı süresi nedir?
KTK m.109’a göre:
- Öğrenme tarihinden itibaren 2 yıl,
- Kaza tarihinden itibaren 10 yıl.
Kaza bir suç teşkil ediyorsa, ceza davasındaki daha uzun zamanaşımı süresi uygulanır.
“Gelişen zarar” ilkesi uyarınca, maluliyet oranı sonradan artarsa, artışın öğrenildiği tarihten itibaren yeni 2 yıllık süre başlar.
12. Yargıtay’ın güncel içtihatları hangi yönlerde standartlaşma sağlamıştır?
- TRH 2010 tablosunun zorunlu hale getirilmesi
- Progresif rant yönteminin genel kabul görmesi
- “Efor kaybı” ve “ekonomik geleceğin sarsılması” zararlarının tazminata dahil edilmesi
- Maluliyet yönetmeliğinde “kaza tarihinin esas alınması” kuralının sabitlenmesi
Alıntılanan çalışmalar
- Trafik Kazası Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat Davası 2025 …, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.delilavukatlik.com/post/trafik-kazasi-nedeniyle-maddi-ve-manevi-tazminat-davasi
- Madde 49 – Prof. Dr. İlhan Helvacı Dersleri, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.ilhanhelvacidersleri.com/turk-borclar-kanunu/turk-borclar-kanunu-madde-49
- Haksız Fiilde Hukuka Aykırılık Unsuru – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/332003
- Haksız Fiil ve Zarar – SCH-Legal Law&Consultancy, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.sch-legal.com/sch-legal-akademi/haksiz-fiil-ve-zarar/
- Trafik Kazası Tazminat Davaları – Demirbaş Hukuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://demirbas.av.tr/trafik-kazasi-tazminat-davalari/
- Trafik Kazası Tazminat Davası 2025 | Av. Muhammet Ali BEYHAN, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://beyhanhukukburosu.com/trafik-kazasi-tazminat-davasi/
- Bedensel Zararlar Nedeniyle Tazminat ve Sigorta Hukuku, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://slchukuk.com.tr/bedensel-zararlar-nedeniyle-tazminat/
- Bakiye Ömür Ne Kadar? TRH 2010 Ulusal Mortalite Yaşam Tablosu – Minval Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://minvalhukuk.com/sigorta-hukuku/bakiye-omur-ne-kadar-trh-2010-ulusal-mortalite-yasam-tablosu/
- TRAFİK SİGORTASI GENEL ŞARTLARINA GÖRE ÖLÜM DIŞINDAKİ BEDENSEL ZARARLARDAN DOLAYI TALEP EDİLEBİLECEK TEMİNATLAR – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4495781
- yargıtayın yerleşik uygulamalarına göre tazminat hesabına esas alınacak kazanç kural olarak kişinin belirlenebilen gerçek kazancıdır. – Karamercan Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/yargitayin-yerlesik-uygulamalarina-gore-tazminat-hesabina-esas-alinacak-kazanc-kural-olarak-kisinin-belirlenebilen-gercek-kazancidir
- Sürekli İş Göremezlik – Maddi Tazminat Hesabı, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.bilirkisiyiz.biz/?pnum=10&pt=
- Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi » Makale » KARAYOLLARI TRAFİK KANUNU KAPSAMINDA GEÇİCİ İŞ GÖREMEZLİK TAZMİNATI – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/pub/yuhfd/issue/66299/1030807
- Efor ve İşgücü Tazminatı – Koç & Gündoğan Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.kocgundoganhukuk.com/efor-isgucu-tazminati/
- Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/9671 Esas 2021/2136 Karar Sayılı İlamı, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.ictihatlar.com.tr/ictihatdetay-2049-4hukukdairesi-Yargitay-4-Hukuk-Dairesi-2021-9671-Esas-2021-2136-Karar-Sayili-Ilami.html
- Madde 54 – Türk Borçlar Kanunu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.ilhanhelvaciturkborclarkanunu.com/turk-borclar-kanunu/turk-borclar-kanunu-madde-54
- Trafik Kazalarında Maluliyet Raporu Nedir? – Minval Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://minvalhukuk.com/sigorta-hukuku/trafik-kazalarinda-maluliyet-raporu-nedir/
- Maluliyet Tespitine Uygulanacak Yönetmelik – Demirbaş Hukuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://demirbas.av.tr/maluliyet-tespitine-uygulanacak-yonetmelik/
- DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATINA ESAS ALINACAK GELİRİN TESPİTİNDE İZLENEN YÖNTEMLER İLE GÖZETİLEN İLKELER THE METHO, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergi.danistay.gov.tr/documents/erkan%20y%C4%B1lmaz.pdf
- Vücut Bütünlüğünün İhlalinde/Yaralanmada Oluşan Zararlar Ve Tazmini, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.birisik.av.tr/blog-detay/vucut-butunlugunun-ihlalinde-yaralanmada-olusan-zararlar-ve-tazmini.html
- TÜRK HUKUKUNDA ÖLÜM VE BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE MADDİ TAZMİNAT HESAPLARI, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/arastirma-yazilari/turk-hukukunda-olum-ve-bedensel-zararlar-nedeniyle-maddi-tazminat-hesaplari.htm
- CAN ZARARLARININ TAZMİNATA DÖNÜŞTÜRÜLMESİNDE SORUNLAR VE YÖNTEM ARAYIŞLARI – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/333899
- Trafik Kazası Tazminatı: Hesaplama, Dava Süreci ve Şartlar – AHD Hukuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.ahddurakhukuk.com/tazminat-hukuku/trafik-kazasi-tazminat-davasi/
- ÖLÜM VE YARALANMA NEDENİYLE TAZMİNAT DAVALARINDA …, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/arastirma-yazilari/olum-ve-yaralanma-nedeniyle-tazminat-davalarinda-ev-hizmetlerinin-degerlendirilmesi.htm
- Yargıtay kazada hayatını kaybeden ev kadınını asgari ücretli saydı – Anadolu Ajansı, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/yargitay-kazada-hayatini-kaybeden-ev-kadinini-asgari-ucretli-saydi/1549038
- ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN TAZMİNAT HESABINA ESAS KAZANÇLARI HAKKINDA YARGITAY KARARLARI, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/yargitay-kararlari/universite-ogrencilerinin-tazminat-hesabina-esas-kazanclari-hakkinda-yargitay-kararlari.htm
- MADDİ TAZMİNATIN HESABINDA KULLANILAN TRH 2010 YAŞAM TABLOSUNUN DEĞERLENDİRİLMESİ – Legal Yayıncılık, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://legal.com.tr/blog/is-hukuku/maddi-tazminatin-hesabinda-kullanilan-trh-2010-yasam-tablosunun-degerlendirilmesi/
- İstanbul Barosu Baro Dergisi Eylül Ekim Sayısı, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/yayinlar/dergi/ibd20215/450/
- iş kazası nedeniyle gerçek zarar hesabı yapılırken muhtemel yaşam süresi trh 2010 yaşam tablosuna göre hesaplanmalıdır. – Karamercan Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/is-kazasi-nedeniyle-gercek-zarar-hesabi-yapilirken-muhtemel-yasam-suresi-trh-2010-yasam-tablosuna-gore-hesaplanmalidir
- Artık Destekten Yoksun Kalma Tazminatında Bakiye Ömür Hesabı, “TRH-2010 Ulusal Mortalite Tablosu” Dikkate Alınarak Yapılacaktır. – Göçük Hukuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://gocuk.com.tr/destekten-yoksun-kalma-tazminati-bakiye-omur-trh-2020-mortalite-tablosu/
- Tazminat Hesaplarında TRH 2010 Yaşam Tablosunun Kullanılması, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://demirbas.av.tr/tazminat-hesaplarinda-trh-2010-yasam-tablosunun-kullanilmasi/
- Trafik Kazası Tazminat Hesaplama Nasıl Yapılır, Ne Kadar? – Sigortam.net, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.sigortam.net/trafik-kazasi-tazminat-hesaplama
- Trafik Kazasından Kaynaklanan Sürekli İşgöremezlik Tazminatı – Kayı Hukuk Danışmanlık Arabuluculuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.kayihukuk.com.tr/trafik-kazasindan-kaynaklanan-surekli-isgoremezlik-tazminati/
- Türk Borçlar Kanunu Kapsamında Sürekli İş göremezlik … – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4787677
- TC DANI Ş TAY SEKİZİNCİ DAİRE Esas No : 2020/6493 – Türkiye Barolar Birliği, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://d.barobirlik.org.tr/2021/20210921_danistaykarar.pdf
- PASİF DÖNEM BEDENSEL ZARARLARDA – Tazminat Hukuku : Çelik Ahmet ÇELİK, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/yargitay-kararlari/pasif-donem-bedensel-zararlarda.htm
- BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE TAZMİNAT – Tazminat …, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/arastirma-yazilari/bedensel-zararlar-nedeniyle-tazminat.htm
- BEDENSEL ZARARLAR NEDENİYLE TAZMİNAT – KY Hukuk Bürosu, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.kyhukuk.com.tr/wp-content/uploads/2019/10/Bedensel-zararlar-nedeniyle-tazminat-d%C3%B6n%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr%C3%BCld%C3%BC.pdf
- TAZMİNAT HESAPLARINDA YÖNTEM ARAYIŞLARI VE HESAP UNSURLARININ HUKUKSAL DEĞERLENDİRMESİ, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/arastirma-yazilari/tazminat-hesaplarinda-yontem-arayislari-ve-hesap-unsurlarinin-hukuksal-degerlendirmesi.htm
- www.TazminatHukuku.com, erişim tarihi Ekim 17, 2025, http://www.tazminathukuku.com/dosyalar/384_gecmisten-bugune-tazminat-hesaplari.pdf
- Karar İncelemesi – Sigorta Tazminat Hesaplaması – TRH Hesap Tablosu Kullanılması – Teknik Faiz İşletilmesi Hususu – Lexpera Blog, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://blog.lexpera.com.tr/karar-incelemesi-sigorta-tazminat-hesaplamasi-trh-hesap-tablosu-kullanilmasi-teknik-faiz-isletilmesi-hususu/
- SİGORTA HAKEM KARARLARINDA BEDENSEL ZARAR VE DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATININ HESAPLANMASINDA YÖNTEMSEL SORUNLAR(*) – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4939717
- yargıtay 17. hukuk dairesi’nin 2019/3292 e., 2021/1848 – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3117074
- Kaza nedeniyle derslerinden geri kalan öğrenciye geçici iş göremezlik tazminatı, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kaza-nedeniyle-derslerinden-geri-kalan-ogrenciye-gecici-is-goremezlik-tazminati/3077822
- 6098 SAYILI TÜRK BORÇLAR KANUNU’NA GÖRE AĞIR BEDENSEL ZARARLARDA YAKINLARIN MANEVİ TAZMİNAT TALEBİ The Moral Compensa – DergiPark, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/179448
- Güncel Yargı Kararları Işığında İşçi Yakınlarının İş Kazası Nedeniyle Manevi Tazminat Talepleri – Jurix, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://www.jurix.com.tr/article/22430?u=0&c=0
somut olayda bedensel zararda değişen ve gelişen bir durum olmadığından tazminat istemi zamanaşımına uğramıştır. – Karamercan Hukuk, erişim tarihi Ekim 17, 2025, https://karamercanhukuk.com/yargitay-karari/somut-olayda-bedensel-zararda-degisen-ve-gelisen-bir-durum-olmadigindan-tazminat-istemi-zamanasimina-ugramistir