Trafik kuralları, sadece birer kural değil; hem sizin hem de başkalarının can ve mal güvenliğini korumak için hayati öneme sahiptir. Ancak zaman zaman, farkında olmadan trafik kurallarını ihlal edebilir veya idari para cezalarıyla karşılaşabilirsiniz. Peki bu cezalar nasıl uygulanıyor, hangi haklarınız var ve eksik uygulamalar durumunda ne yapabilirsiniz?

Bu yazıda, Türkiye’de trafik idari para cezaları ve sürücü belgesinin geri alınması uygulamalarını, hukuki dayanakları ve Yargıtay içtihatları ışığında anlatıyoruz. Böylece “Benim başıma böyle bir durum gelirse ne yapabilirim?” sorusuna cevap bulabilirsiniz.

Trafik İdari Para Cezalarının Hukuki Temeli

Karayolları Trafik Kanunu

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, sürücülerin uyması gereken kuralları ve kurallara uymadıkları takdirde uygulanacak yaptırımları belirler. Örneğin, alkol veya uyuşturucu testi sırasında cihaz kullanımını reddetmek, ciddi bir idari para cezası ve sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasına neden olabilir.

Karayolları Trafik Yönetmeliği

Yönetmelik, cezaların uygulanma sürecini detaylandırır. Tutanak düzenleyen polis memurunun isim, unvan ve imzası eksiksiz olmalı, ayrıca sürücüye tutanağın sonuçları hakkında bilgi verilmelidir. Bu, cezaların geçerliliği açısından kritik bir noktadır.

Kabahatler Kanunu

5326 sayılı Kabahatler Kanunu, idari para cezalarının yalnızca kanunda belirlenen tür, süre ve miktarlarda uygulanabileceğini vurgular. Bu kural, cezaların keyfi şekilde verilmesinin önüne geçer.

Alkol Testini Reddetme Durumu

Alkol testi ve sürücü belgesinin geri alınması, kazaları önlemek ve trafik güvenliğini sağlamak için önemli önlemlerdir. Eğer sürücü alkolmetreyi reddederse, bu durum mutlaka tutanak altına alınmalıdır ve sürücü imzalamayı reddederse imtina notu düşülür.

Kanuna göre, cihazı kullanmayı reddeden sürücüye 4.506 TL idari para cezası uygulanır ve sürücü belgesi iki yıl süreyle geri alınır. Bu yaptırımlar hem caydırıcıdır hem de sürücülerin yasal sorumluluklarını yerine getirmesini sağlar.

Uygulamada Karşılaşılan Problemler

Bazen ceza ve sürücü belgesi geri alma işlemleri sırasında usul hataları yaşanabilir. Örneğin:

• Tutanakta sürücünün bilgilendirilmediği veya imza atmadığı tespit edilebilir.
• Olayın tarafsız bir şekilde araştırılmadan ceza uygulanabilir, tanık beyanları alınmayabilir.
• Kanunda öngörülenden farklı sürelerde sürücü belgesi geri alınabilir.

Bu tür hatalar, adil yargılanma hakkınızı etkileyebilir ve cezanın hukuka uygunluğunu zedeleyebileceği gibi sürücünün lehine de sonuçlanabilir.

Ceza Tutanağındaki Usul Hataları Sürücünün Lehine Olabilir!

Yargıtay Kararı İncelemesi

Ankara 4. Sulh Ceza Hâkimliği’nin 2024/2130 sayılı kararına göre, sürücüye alkol testine üflemeyi reddetmek, araç kullanırken sürücü belgesini yanında bulundurmamak ve trafik görevlilerinin uyarı ve işaretlerine uymamak gerekçesiyle toplam 13.547 TL idari para cezası uygulanmış ve sürücü belgesi 731 gün süreyle geri alınmıştır.

Ancak incelemede, işlemlerde bazı usul hataları tespit edilmiştir. Alkolmetre ret tutanağında sürücünün bilgilendirildiğine dair kayıt yok, imza alınmamış, tanık beyanları tam alınmamış ve sürücü belgesi geri alma süresi kanunda öngörülen 2 yıl yerine 731 gün olarak uygulanmıştır.

Mahkeme itirazı reddetmiş, ancak Adalet Bakanlığı’na kanun yararına bozma başvurusu yapılması kararlaştırılmıştır. Bu durumda cezalar hâlen yürürlükte olsa da, usul eksiklikleri nedeniyle kanun yararına bozma kabul edilirse cezalar tamamen veya kısmen iptal edilebileceğini gözler önüne sermektedir.

Sonuç

Trafik kuralları, herkesin güvenliği için hayati önem taşır; ancak ihlallerin her zaman doğru ve eksiksiz bir şekilde cezalandırılması gerekir. Yukarıdaki Yargıtay kararı örneğinde görüldüğü gibi tutanaklarda ve işlemlerde yapılan usul hataları, sürücünün lehine sonuç doğurabilir ve cezaların tamamen veya kısmen iptal edilmesine yol açabilir.

Bu nedenle, trafik idari para cezalarıyla karşılaşan sürücüler, tutanakları dikkatle incelemeli, eksiklikleri tespit etmeli ve haklarını savunma yollarını bilmelidir. Adil yargılanma hakkınızı korumak ve hukuki süreçlerden en iyi şekilde yararlanmak, hem mevcut cezaların durumunu değerlendirmek hem de gelecekte benzer durumlarla karşılaşmamak için önemlidir.

Geçmez Hukuk Bürosu