Limited şirketlerde müdürlük görevi, yalnızca yönetim yetkisi değil; aynı zamanda yüksek özen, sadakat ve hukuka uygunluk yükümlülüğü de doğurmaktadır. Peki, limited şirket müdürleri hangi durumlarda şirkete, ortaklara veya üçüncü kişilere karşı şahsen sorumlu hale gelir? Müdürlerin sorumluluğu, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde nasıl belirlenmektedir?
Bu yazıda, limited şirket müdürlerinin atanması, görev ve yükümlülükleri ile hukuki sorumluluk rejimi, ilgili kanun hükümleri ve öğretide kabul edilen ilkeler doğrultusunda ayrıntılı biçimde incelenmektedir.
Limited Şirketlerde Müdürlük Kurumu
Müdürün Hukuki Statüsü ve Atanması
Türk Ticaret Kanunu’nun (“TTK”) 623 ila 630. maddeleri, limited şirketlerde şirketin yönetim ve temsiline ilişkin hükümleri düzenlemektedir. Bu kapsamda limited şirket, bir veya birden fazla müdür tarafından yönetilebilir ve temsil edilebilir.
Müdürlük sıfatı;
- Şirketin kuruluşu sırasında, esas sözleşme ile,
- Kuruluştan sonra, ortaklar genel kurulunun alacağı bir karar ile
kazanılabilmektedir. Müdür, ortaklardan biri olabileceği gibi, üçüncü bir kişi de müdür olarak atanabilir.
Limited Şirket Müdürlerinin Görev ve Yükümlülükleri
Özen ve Sadakat Yükümlülüğü
Limited şirket müdürleri, görevlerini yerine getirirken;
- Gerekli tüm özeni göstermek,
- Dürüstlük kurallarına uygun hareket etmek,
- Şirketin menfaatlerini her şeyin üzerinde tutmak
zorundadır. Bu yükümlülükler, müdürün hem şirkete hem de dolaylı olarak ortaklara karşı sorumluluğunun temelini oluşturmaktadır.
Borca Batıklık ve Sermaye Kaybı Halindeki Yükümlülükler
Müdürlere, şirketin;
- Sermaye kaybı,
- Borca batık olma
durumlarının ortaya çıkması halinde, anonim şirket yöneticilerine benzer şekilde ihbar ve iflasın bildirilmesi yükümlülüğü de yüklenmiştir. Bu yükümlülüklerin ihlali, müdürlerin hukuki sorumluluğunu doğurabileceği gibi, belirli koşullarda cezai sorumluluğa da yol açabilmektedir.
Limited Şirket Müdürlerinin Hukuki Sorumluluğunun Dayanağı
Anonim Şirket Hükümlerine Yapılan Atıf
Türk Ticaret Kanunu’nda, limited şirket müdürlerinin hukuki sorumluluğu ayrıca ve açıkça düzenlenmemiştir. Ancak Kanun’da yapılan atıflar sebebiyle, anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğuna ilişkin hükümler, kıyasen limited şirket müdürleri hakkında da uygulanmaktadır.
Bu doğrultuda, limited şirket müdürlerinin hukuki sorumluluğu;
- Genel sorumluluk
- Özel sorumluluk
olmak üzere ikili bir ayrıma tabi tutulmaktadır.
Müdürlerin Genel Hukuki Sorumluluğu (TTK m. 553)
Sorumluluğun Şartları
TTK’nın 553. maddesi uyarınca limited şirket müdürleri;
- Kanundan,
- Esas sözleşmeden
doğan yükümlülüklerini kusurlu davranışlarıyla ihlal etmeleri halinde;
- Şirkete,
- Pay sahiplerine,
- Şirket alacaklılarına
karşı verdikleri zarardan şahsen sorumlu olurlar.
Sorumluluğun doğabilmesi için;
- Hukuka aykırı bir fiil,
- Kusur,
- Zarar,
- İlliyet bağı
unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Dava Hakkı ve Yetkili Kişiler
Genel sorumluluk kapsamında sorumluluk davası açma hakkı;
- Şirket tüzel kişiliğine,
- Şirket ortaklarına,
- Şirket alacaklılarına
tanınmıştır.
Bu davaların açılabilmesi için genel kurulun karar alması veya konunun genel kurulda görüşülmesi zorunlu değildir. Ortaklar, doğrudan doğruya müdürlere karşı sorumluluk davası açabilmektedir.
İspat Yükü ve Kurtuluş İmkânı
Müdürler, üzerlerine atfedilen hukuka aykırı fiiller bakımından kusurlu olmadıklarını ispatladıkları takdirde sorumluluktan kurtulabilirler. Bu durum, TTK m. 553’te açıkça kabul edilmiştir.
TTK m. 553 Hükmünün Değerlendirilmesi
TTK m. 553 hükmüne göre;
“Kurucular, yönetim kurulu üyeleri, yöneticiler ve tasfiye memurları, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlâl ettikleri takdirde, hem şirkete hem pay sahiplerine hem de şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludurlar.”
Aynı maddede, görev ve yetkilerin devri halinde, devreden kişilerin sorumluluğunun seçimde gerekli özenin gösterilmemesi durumuyla sınırlı olduğu; ayrıca hiç kimsenin kontrolü dışında kalan aykırılıklar nedeniyle sorumlu tutulamayacağı açıkça düzenlenmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Limited şirket müdürü şirket borçlarından şahsen sorumlu mudur?
Kural olarak hayır. Ancak müdür, kanundan veya esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlu biçimde ihlal etmişse, doğan zararlardan şahsen sorumlu tutulabilir.
2. Müdür hakkında sorumluluk davası açmak için genel kurul kararı gerekir mi?
Hayır. Ortaklar ve şirket alacaklıları, genel kurul kararı olmaksızın doğrudan sorumluluk davası açabilir.
3. Müdür kusursuz olduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulur mu?
Evet. Müdür, kusurunun bulunmadığını ispat ettiği takdirde TTK m. 553 kapsamında sorumluluktan kurtulabilir.
4. Müdürlük görevini devreden kişi yine de sorumlu olur mu?
Görev ve yetkilerin devrinde, devreden kişinin sorumluluğu ancak devralan kişinin seçiminde gerekli özenin gösterilmediğinin ispatı halinde gündeme gelir.
Sonuç
Limited şirket müdürleri, şirketin yönetim ve temsil yetkisini kullanırken yüksek bir özen ve sadakat yükümlülüğü altındadır. Bu yükümlülüklerin ihlali, müdürlerin hem şirkete hem ortaklara hem de alacaklılara karşı geniş kapsamlı bir hukuki sorumlulukla karşılaşmasına neden olabilmektedir. Bu nedenle müdürlük görevini üstlenen kişilerin, kanuni yükümlülüklerini titizlikle yerine getirmeleri büyük önem taşımaktadır.
Geçmez Hukuk Bürosu