Türk hukuk sisteminde evlenme, yalnızca sosyal bir birliktelik değil; nişanlılık ilişkisinin sona erdirilerek evlilik birliğinin kurulmasını amaçlayan özel bir aile hukuku sözleşmesi niteliğindedir. Bu yönüyle evlenme, tarafların karşılıklı ve uyumlu irade açıklamalarına dayanan, şekle bağlı bir hukuki işlemdir. Peki, evlenmek isteyen kişiler nereye başvurmalıdır, başvuru kimler tarafından ve hangi usulle yapılmalıdır?
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu uyarınca, evlilik birliği kurmak isteyen kadın ve erkek, içlerinden herhangi birinin yerleşim yerindeki evlendirme memurluğuna birlikte başvurmak zorundadır. Taraflardan yalnızca birinin tek başına yaptığı başvurunun hukuki sonuç doğurmayacağını özellikle vurgulamak gerekir.
Evlendirme Yetkisi Kime Aittir?
Evlendirme memuru kavramı, kanunla belirlenmiş kamu görevlilerini ifade eder. Buna göre;
- Belediye teşkilatı bulunan yerlerde evlendirme yetkisi belediye başkanına veya yetkilendirdiği memura,
- Köylerde ise muhtara aittir.
Ancak evlenecek kişilerden birinin yabancı uyruklu olması hâlinde, evlendirme yetkisi bakımından özel bir düzenleme söz konusudur. Bu durumda evlenme işlemi yalnızca belediye evlendirme memurlukları veya nüfus müdürleri tarafından gerçekleştirilebilir.
Evlenme Başvurusu Nasıl Yapılır?
Evlenme başvurusu, evlenecek kişiler tarafından yazılı veya sözlü olarak yapılabilir. Ancak başvurunun geçerli kabul edilebilmesi, yalnızca irade açıklamasıyla değil, aynı zamanda kanunda öngörülen belgelerin eksiksiz şekilde sunulmasına bağlıdır.
Bu noktada evlendirme memurluğuna sunulacak belgeler, evlenme işleminin gerçekleşmesi bakımından belirleyici niteliktedir.
Evlenme İçin Gerekli Belgeler Nelerdir?
Evlenme başvurusu sırasında evlenecek kişiler tarafından ibraz edilmesi gereken belgeler şunlardır:
- Kadın ve erkeğe ait nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği,
- Taraflardan birinin daha önce evlenmiş olması hâlinde, önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belge,
- Evlenmek isteyenlerden birinin küçük veya kısıtlı olması durumunda, yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi,
- Tarafların evlenmeye engel bir hastalığının bulunmadığını gösterir sağlık raporu.
Bu belgelerden herhangi birinin eksik olması hâlinde, evlenme başvurusu reddedilebilir ve evlenme işlemi gerçekleştirilemez.
Başvurunun İncelenmesi ve Ret Kararı
Evlendirme memuru, kendisine sunulan belgeleri incelemekle yükümlüdür. İnceleme sonucunda;
- Belgelerde eksiklik tespit edilirse bu eksikliklerin tamamlanması istenir,
- Başvurunun usule uygun yapılmadığı,
- Evlenecek kişilerin evlenmeye ehil olmadığı,
- Evlenmeye yasal bir engelin bulunduğu
kanaatine varılırsa, başvuru reddedilir.
Ancak evlenme başvurusu reddedilen kişiler bakımından hukuki süreç burada sona ermez.
Ret Kararına İtiraz Hakkı
Evlenmek isteyen kişilerden herhangi biri, evlendirme memurunun ret kararına karşı mahkemeye başvurarak itiraz etme hakkına sahiptir. Bu itiraz, görevli ve yetkili Aile Mahkemesi nezdinde yapılır.
Aile Mahkemesi, itirazı dosya üzerinden inceleyerek kesin bir karara bağlar. Mahkeme tarafından ret kararının kaldırılması hâlinde, evlenme işleminin gerçekleştirilmesi mümkün hâle gelir.
Evlenme İzni Belgesi ve Geçerlilik Süresi
Evlendirme memurunun evlenme koşullarının mevcut olduğu kanaatine varması veya ret kararının mahkemece kaldırılması durumunda, evlenecek kişilere;
- Evlenme gün ve saati bildirilir veya
- Talep edilmesi hâlinde evlenme izin belgesi düzenlenir.
Evlenme izin belgesi, düzenlendiği tarihten itibaren 6 ay süreyle geçerlidir. Bu süre içinde evlenecek kişiler, Türkiye’nin herhangi bir yerindeki evlendirme memuru önünde evlenme hakkına sahip olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlenme başvurusu tek kişi tarafından yapılabilir mi?
Hayır. Evlenme başvurusu kadın ve erkek tarafından birlikte yapılmalıdır.
Evlenme başvurusu sözlü olarak yapılabilir mi?
Evet. Kanun, evlenme başvurusunun yazılı veya sözlü yapılmasına imkân tanımaktadır.
Evlendirme memurunun ret kararına karşı nereye başvurulur?
Ret kararına karşı görevli mahkeme Aile Mahkemesidir.
Evlenme izin belgesi ne kadar süre geçerlidir?
Evlenme izin belgesi, verildiği tarihten itibaren 6 ay boyunca geçerlidir.
Geçmez Hukuk Bürosu