Geçmez Akademi / Sağlık Hukuku

Aydınlatılmış Onam Kaynak Merkezi — Hekimler ve diş hekimleri için branş rehberleri, düzenlenebilir form taslakları ve hastaya özgü bilgilendirme esasları.

Branşınızı seçin ve Word taslağını indirin

Aydınlatılmış Onam Ne Demektir?

Aydınlatılmış onam, hastanın önerilen tıbbi müdahaleyi anlayabileceği biçimde bilgilendirilmesinden sonra, serbest iradesiyle karar vermesi sürecidir. Tanı ve hastalığın seyri, işlemin amacı ve uygulanma biçimi, beklenen yararlar, riskler, alternatifler ve işlemin yapılmamasının sonuçları bu görüşmenin konusudur. İmzalı belge bu sürecin kaydına yardımcı olur; görüşmenin kendisinin yerine geçmez.

Bu form taslakları nasıl kullanılmalı?

Dosyalar, değiştirilmeden imzaya sunulacak matbu onam belgeleri değildir. Her branş sayfasındaki Word dosyası, somut hastaya ve seçilen işleme göre metin hazırlanması için açıklamalı bir başlangıç sunar. Köşeli parantezli alanlar doldurulmalı, hazırlık notları son metinden çıkarılmalı ve içerik işlemi uygulayacak hekim tarafından kontrol edilmelidir.

Standart bir şablondan yararlanılması tek başına onamı geçersiz kılmaz. Ancak yalnızca hastanın adını yazmak ve imzasını almak, kişisel koşullara uygun aydınlatmayı göstermez. Örneğin gözde katarakt ile lazer, dişte implant ile kanal tedavisi veya genel cerrahide fıtık ile bağırsak ameliyatı aynı açıklamalarla ele alınamaz.

1. Somut işlemi seçin: Tanı, bölge, taraf, diş numarası veya seviye; yöntem, uygulayıcı, yer ve tahmini süreyi belirtin. Her farklı işlem için ayrı bir kopya hazırlayın.
2. Kişiselleştirin: Ek hastalık, ilaç, alerji, önceki tedavi, hastanın öncelikleri ve ilgili diğer koşulları değerlendirin. İşleme özgü riskleri güncel klinik kaynaklarla tamamlayın; bu taslaklar eksiksiz risk listesi içermez.
3. Görüşmeyi kaydedin: Uygun alternatifleri, erteleme veya reddin sonuçlarını açıklayın. Hastanın sorularını, yanıtları, kullanılan dili ve gerekiyorsa tercümanı kaydedin. Acil durumlar dışında makul düşünme süresi tanıyın.
4. Kararı ve nüshaları tamamlayın: Hastanın kararını önceden seçmeyin. İlgili imzalar, tarih ve saat ile iki nüsha düzenleyin; bir nüshayı hastaya veya kanuni temsilcisine verin.

Branşlara göre onam rehberleri ve form taslakları

Aşağıda 42 branş ve branş grubu için ayrı rehber ve düzenlenebilir Word taslağı yer alır. Liste uygulama odaklıdır; resmî uzmanlık sınıflandırmasının veya bütün tıbbi işlemlerin eksiksiz kataloğu değildir. İç hastalıkları ve çocuk sağlığı gibi ana dalların yan dallarında, ilgili ana dal sayfasından başlanarak somut işlem için ayrı açıklama eki hazırlanır.

Klinik branşlar

• Acil Tıp — rehber ve Word taslağı
• Aile Hekimliği — rehber ve Word taslağı
• Anesteziyoloji ve Reanimasyon — rehber ve Word taslağı
• Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı — rehber ve Word taslağı
• Deri ve Zührevi Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji — rehber ve Word taslağı
• Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon — rehber ve Word taslağı
• Göğüs Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• Kardiyoloji — rehber ve Word taslağı
• Nöroloji — rehber ve Word taslağı
• Ruh Sağlığı ve Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• İç Hastalıkları ve Yan Dalları — rehber ve Word taslağı

Cerrahi branşlar

• Beyin ve Sinir Cerrahisi — rehber ve Word taslağı
• Çocuk Cerrahisi — rehber ve Word taslağı
• Genel Cerrahi — rehber ve Word taslağı
• Göğüs Cerrahisi — rehber ve Word taslağı
• Göz Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• Kadın Hastalıkları ve Doğum — rehber ve Word taslağı
• Kalp ve Damar Cerrahisi — rehber ve Word taslağı
• Kulak Burun Boğaz Hastalıkları — rehber ve Word taslağı
• Ortopedi ve Travmatoloji — rehber ve Word taslağı
• Plastik Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi — rehber ve Word taslağı
• Üroloji — rehber ve Word taslağı

Diş hekimliği

• Ağız Diş ve Çene Cerrahisi — rehber ve Word taslağı
• Ağız Diş ve Çene Radyolojisi — rehber ve Word taslağı
• Endodonti — rehber ve Word taslağı
• Ortodonti — rehber ve Word taslağı
• Pedodonti — rehber ve Word taslağı
• Periodontoloji — rehber ve Word taslağı
• Protetik Diş Tedavisi — rehber ve Word taslağı
• Restoratif Diş Tedavisi — rehber ve Word taslağı

Tanı ve özel uygulamalar

• Nükleer Tıp — rehber ve Word taslağı
• Radyasyon Onkolojisi — rehber ve Word taslağı
• Radyoloji — rehber ve Word taslağı
• Tıbbi Genetik — rehber ve Word taslağı
• Spor Hekimliği — rehber ve Word taslağı
• Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp — rehber ve Word taslağı
• Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji — rehber ve Word taslağı
• Hava ve Uzay Hekimliği — rehber ve Word taslağı
• Adli Tıp — rehber ve Word taslağı
• Halk Sağlığı — rehber ve Word taslağı

Temel tıp ve laboratuvar alanlarında yaklaşım

Anatomi, fizyoloji, histoloji ve embriyoloji, tıbbi biyokimya, tıbbi mikrobiyoloji, tıbbi patoloji ve tıbbi farmakoloji gibi alanlarda ihtiyacın klinik örnek alma, tanısal inceleme, araştırma, eğitim veya biyolojik materyalin sonraki kullanımı olup olmadığı önce belirlenmelidir. Her alan için genel bir ameliyat onamı oluşturmak uygun bir çözüm değildir. Klinik girişim için ilgili işlem rehberi; araştırma ve materyal kullanımı için özel mevzuata uygun ayrı bilgilendirme ve izin süreci gerekir. Bu sayfadaki klinik taslaklar araştırma gönüllü olur formu yerine kullanılamaz.

Aydınlatmanın kapsamı ve işlemin sınırları

Bilgilendirme hastanın anlayacağı dilde ve mahremiyet korunarak yapılmalıdır. İşleme özgü risklerin yanı sıra, kişinin ek hastalıkları veya kullandığı ilaçlar nedeniyle değişen riskler de değerlendirilir. Risk sıklığı verilecekse güvenilir kaynağı ve belirsizlikleri açıklanmalıdır. Kesin sonuç garantisi veya “bütün riskleri kabul ediyorum” biçimindeki genel bir cümle, ayrıntılı açıklamanın yerini tutmaz.

Onam, “gereken her türlü işlemin yapılması” için sınırsız yetki sağlamaz. Öngörülebilen yöntem değişiklikleri ve ek girişimler açıklanmalı; anestezi, kan ürünü ve diğer işlemler bakımından gereken ek bilgilendirme kayıtları ilişkilendirilmelidir. Tıbbi zorunluluk ve acil durum istisnaları, somut gerekçeleriyle ayrıca değerlendirilir.

Çocuklar, temsilci, ret ve geri alma

Hastanın karar verme yeterliği somut olayda değerlendirilir; yaşlılık veya bir hastalık tanısı tek başına yakınının hasta yerine karar vermesini sağlamaz. Kanuni temsilci gereken hallerde temsil yetkisi doğrulanmalı; çocuk veya kısıtlı hasta, anlayabildiği ölçüde sürece katılmalıdır. Tercüman, yalnızca tercüman sıfatıyla hastanın yerine karar vermez.

Kanuni istisnalar saklı kalmak üzere hasta tedaviyi reddedebilir veya durdurulmasını isteyebilir. Bunun sonuçları açıklanıp kayıt altına alınır; ret hakkının kullanılması sonraki başvurularda hasta aleyhine kullanılamaz. Rızanın geri alınması ve başlamış işlemin durdurulması somut tıbbi ve hukuki koşullarıyla değerlendirilir.

Hukuki dayanaklar ve yazılı rıza

Hasta Hakları Yönetmeliği m. 15 ve 18 bilgilendirmenin içeriği ve usulünü; m. 24–26 hasta rızası, ret ve rıza formunu; m. 28 şekil ve geçerliliği; m. 31 ise rızanın kapsamını düzenler. Yönetmeliğin 26. maddesi uyarınca mevzuatta öngörülen veya uyuşmazlığa yol açması tıbben muhtemel görülen müdahaleler için rıza formu hazırlanır. Form sözlü açıklamayla birlikte kullanılır; bilgilendiren ve müdahaleyi gerçekleştirecek sağlık meslek mensuplarınca imzalanır ve iki nüsha düzenlenir.

1219 sayılı Kanun m. 70, büyük cerrahi ameliyatlarda yazılı muvafakati düzenler. Aynı maddeye 7557 sayılı Kanun ile elektronik muvafakat hükümleri eklenmiştir. Bu düzenleme herhangi bir çevrim içi kutucuğun veya mesajın kendiliğinden yeterli olduğu anlamına gelmez; kimlik doğrulama, kayıt ve ilgili uygulama kuralları ayrıca değerlendirilmelidir. Organ ve doku işlemleri, gebeliğin sonlandırılması, sterilizasyon, yardımcı üreme, araştırma ve adli işlemler gibi alanlarda özel hükümler ayrıca kontrol edilir.

• Hasta Hakları Yönetmeliği — Sağlık Bakanlığı kurumsal yayını
• 7557 sayılı Kanun m. 3 — elektronik muvafakat düzenlemesi

Onam, KVKK ve fotoğraf paylaşımı aynı şey mi?

Hayır. Tıbbi müdahaleye verilen onam; kişisel verilerin işlenmesine ilişkin aydınlatmanın, uygun veri işleme şartının belirlenmesinin veya gerektiğinde alınacak açık rızanın yerine geçmez. Tedavi fotoğraflarının eğitim, yayın ya da tanıtım amacıyla kullanılması da ayrıca değerlendirilmelidir. Hasta belgelerini bu sitenin yorum veya iletişim alanlarına yüklemeyin.

Hekimler için KVKK kontrol listesi

Aydınlatma eksikliği ve hukuki sorumluluk

Onamın bulunmaması veya aydınlatmanın yetersizliği; müdahalenin niteliği, hukuka uygunluk nedenleri, kusur, zarar ve nedensellik gibi unsurlarla birlikte değerlendirilir. Her eksiklik otomatik olarak aynı suçu veya aynı tazminat sonucunu doğurmaz. İmzalı form da hekimin özen yükümlülüğünü kaldırmaz ve hastanın haklarından genel feragat anlamına gelmez.

Uyuşmazlıkta tıbbi kayıtlar, onam belgeleri, görüşme tarihleri ve uygulanan işlemin kapsamı birlikte incelenmelidir. Hekim sorumluluğuna ilişkin onam rehberi ve malpraktis rehberi de incelenebilir.

Sıkça sorulan sorular

Word dosyasını indirip hemen imzalatabilir miyim?
Hayır. Köşeli parantezler, hastaya ve işleme özgü bilgiyle değiştirilmelidir. Sorumlu hekim klinik içeriği tamamlamalı ve hasta ile görüşmelidir.

Aynı branşın bütün işlemlerinde tek form kullanılabilir mi?
Açıklamalı iskelet tekrar kullanılabilir; ancak işlem adı, alternatifler, riskler ve takip bilgileri her uygulama için yeniden düzenlenir.

Matbu form kullanmak tek başına hukuka aykırı mı?
Standart taslak kullanılması ile bireyselleştirme yapılmadan genel imza alınması farklıdır. Değerlendirmede belgenin başlığından çok aydınlatmanın içeriği ve gerçek görüşmeyle uyumu önem taşır.

Bu dosyalar hastane tarafından onaylanmış klinik formlar mı?
Hayır. Geçmez Akademi tarafından sunulan açıklamalı hazırlama taslaklarıdır; kurumun ve sorumlu hekimin işlem özelindeki kontrolünden geçirilmelidir.

Hukuki değerlendirme ve iletişim

Onam sürecinin, kurum belgelerinin veya somut uyuşmazlığa ait kayıtların hukuki değerlendirmesi için Geçmez Hukuk ile iletişime geçebilirsiniz.

Onam belgelerinin incelenmesi ve kurum süreçlerinin değerlendirilmesi hakkında hekimler ve klinikler için hukuki danışmanlık kapsamını inceleyebilirsiniz.

Son içerik kontrolü: 1 Ekim 2026 · Taslak sürümü 1.0. Kaynaklar ve klinik bilgiler uygulama tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.