Üniversite hastanelerinde başhekim seçimi, görev süresinin değerlendirilmesi ve mali yönetim, 14 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe giren 11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeni bir koordinasyon mekanizmasına bağlandı. Düzenlemenin hukuki açıdan merkezinde, Üniversite Hastaneleri Koordinasyon Komitesinin hangi konuda öneri sunduğu, hangi konuda uygulamayı denetlediği ve bu süreçlerin bireysel işlemlere nasıl yansıyacağı bulunuyor.
Bir başhekimin performansının olumsuz değerlendirilmesi, bir öğretim üyesinin görevlendirmesinin değiştirilmesi veya hastanenin mali iyileştirme programına alınması aynı hukuki işlem değildir. İlgilinin başvuru yolunu belirlemek için her aşamanın ayrıca incelenmesi gerekir. Bu makalede yeni düzenleme, sağlık hukuku ile idare hukukunun kesişiminde, özellikle yetki, usul, gerekçe ve yargısal denetim yönlerinden ele alınmaktadır.
İnceleme tarihi: 14 Kasım 2026. Temel düzenleme: 13 Kasım 2026 tarihli ve 11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı; 14 Kasım 2026 tarihli, 33430 sayılı Resmî Gazete.
1. Düzenlemenin hukuki niteliği ve kapsamı
İncelenen metin, Üniversite Hastaneleri Koordinasyon Komitesinin kuruluşunu, oluşumunu, görevlerini ve çalışma çerçevesini belirleyen bir Cumhurbaşkanı Kararıdır. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile aynı işlem türü olarak değerlendirilmemelidir. Bu ayrım, özellikle düzenleyici işlemin yargısal denetiminde görevli merci bakımından önemlidir.
Kararın kapsamına devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarına ait sağlık uygulama ve araştırma merkezleri ile ağız ve diş sağlığı uygulama ve araştırma merkezleri girer. Üniversiteye ait olma niteliği esas alındığından, her özel hastanenin veya Sağlık Bakanlığı hastanesinin bu metinle kendiliğinden kapsama alındığı söylenemez. Birlikte kullanım ve iş birliği modellerinde ise kuruluşun statüsü ve ilgili düzenlemeler ayrıca incelenmelidir. [1]
Komite, YÖK Başkanı başkanlığında; Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, SGK, devlet üniversitesi rektörleri ve üniversite hastanesi başhekimlerini temsil eden üyelerden oluşur. Sekretarya ve kararların takibi YÖK’e aittir. Bu çok kurumlu yapı, üniversite yönetimiyle mali ve sağlık hizmeti planlamasını aynı çalışma düzeninde buluşturmaktadır.
2. Öneri, değerlendirme ve zorunlu program aynı yetkiyi ifade etmez
Kararın 4. maddesi tek tip bir yetki düzenlememektedir. Başhekim seçimi ve görev süresinin devamı hakkında rektöre öneri sunulması; personel ve yatırım taleplerinin değerlendirilip planlama için YÖK Yürütme Kuruluna gönderilmesi; mali sürdürülebilirlik sorunu bulunan merkezler için ise zorunlu mali iyileştirme programı hazırlanması ve uygulanmasının denetlenmesi öngörülmektedir. [1]
Hukuki değerlendirmemize göre bu ayrım iki yönden belirleyicidir. Öncelikle, görev tanımı doğrudan atama veya görevden alma yetkisi gibi genişletilmemelidir. İkinci olarak, bir metnin yalnızca “öneri” olarak adlandırılması onun somut süreçteki hukuki etkisini incelemeyi gereksiz kılmaz. İşlemin içeriği, nihai kararı ne ölçüde belirlediği ve ilgilinin hukuki durumuna etkisi birlikte değerlendirilmelidir.
3. Başhekim adaylarının belirlenmesi ve Komitenin rolü
Yeni modelde rektör, üniversitenin tıp veya diş hekimliği fakültesi kadrosundaki tam zamanlı öğretim üyeleri arasından üç aday seçecektir. Komite, bu üç adaydan birini devlet veya vakıf üniversitesi uygulama ve araştırma merkezinin müdürü, yani başhekimi olarak rektöre önerecektir. Karar m.4/1-ç, bu aşamayı düzenlemektedir.
Başhekim seçimine ilişkin olası bir uyuşmazlıkta yalnızca sonuçta kimin seçildiğine bakılması yeterli değildir. Adayların belirtilen fakülte kadrosunda bulunup bulunmadığı, tam zamanlılık koşulu, rektörün üç aday belirleme işlemi, Komitenin oluşumu ve karar usulü ile nihai işlemin yetkili makam tarafından kurulup kurulmadığı incelenmelidir.
Önerinin rektör bakımından etkisini, metinde açıkça yazmayan bir serbestlik veya mutlak bağlılık varsayımıyla açıklamak doğru olmaz. Kararın bütünü, üniversitenin tabi olduğu yükseköğretim mevzuatı ve somut işlem dosyası birlikte ele alınmalıdır. Üç aday arasında bulunmak da tek başına başhekimliğe atanma hakkı doğurduğu şeklinde yorumlanamaz.
Komite kararlarında usul ayrıca önem taşır. Karar m.3’e göre toplantı için üye tam sayısının en az üçte ikisi, karar için üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Aday önerisi sürecindeki bir usul eksikliğinin nihai işleme etkisi, eksikliğin niteliğine göre değerlendirilir. [1]
4. Yıllık performans değerlendirmesi görevden alma anlamına gelir mi?
Komite, görevdeki başhekimlerin performansını değerlendirecek ve her yıl sonunda görev sürelerinin devamı hakkında rektöre öneride bulunacaktır. Bu hüküm, başhekimlik görev süresini genel olarak bir yıla indiren veya mevcut görevlendirmeleri yayım günü sona erdiren bir düzenleme değildir. Kararda otomatik görev sona ermesi öngörülmemiştir. [1]
Performans değerlendirmesine dayanılarak bir işlem tesis edilirse, işlemin dayandığı olguların doğruluğu ve değerlendirme ölçütlerinin görevle ilişkisi önem kazanır. Hastanenin hasta profili, hizmet kapasitesi, mevcut personeli, eğitim yükü ve mali koşulları gibi unsurların sonuca etkisi somut olarak ortaya konulmalıdır. Bunlar, bu yazıdaki hukuki değerlendirme ölçütleridir; Kararda ayrıntıları önceden belirlenmiş bir puanlama sistemi bulunduğu anlamına gelmez.
Performans incelemesi ile disiplin soruşturması da farklı süreçlerdir. Bir işlem gerçekte disiplin niteliği taşıyorsa, yalnızca “performans” başlığı kullanılması ilgili disiplin usulünü ortadan kaldırmaz. Buna karşılık her performans değerlendirmesi için disiplin soruşturmasının bütün kurallarının kendiliğinden uygulanacağı da söylenemez. İşlemin gerçek niteliği belirlenmelidir.
5. Zorunlu mali iyileştirme programlarının sınırları
Karar m.4/1-a, üniversite hastanelerinin mali durumunun ve döner sermaye gelir-giderlerinin izlenmesini öngörür. Mali sürdürülebilirliğinde olumsuzluk görülen merkezler için hazırlanacak zorunlu mali iyileştirme programı, gereği için rektöre bildirilecek ve uygulama Komite tarafından denetlenecektir. Yıllık ilerleme raporunda bu programların uygulanma durumu ayrıca gösterilecektir. [1]
Programın “zorunlu” niteliği, içeriğindeki her tedbirin başka bir hukuki inceleme yapılmadan uygulanabileceği anlamına gelmez. Personel ödemelerine, hizmet alımlarına, yatırım tercihlerine veya çalışma düzenine yansıyan tedbirler, kendi kanuni dayanakları ve yetki kurallarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Mali iyileştirme hedefi, farklı alanlardaki mevzuatı kendiliğinden değiştiren genel bir yetki olarak kullanılamaz.
Örneğin program sonrasında bir öğretim üyesinin ödemesinde kesinti yapılması hâlinde; programın ilgili hükmü, kesintiyi uygulayan makamın işlemi, hesap yöntemi ve ödeme mevzuatı birlikte incelenir. Bu örnek, Kararın belirli bir kesinti getirdiği anlamına gelmez. Kararda bütün üniversite hastaneleri için uygulanacak belirli bir ücret indirimi, borç silme veya ek ödenek tutarı düzenlenmemiştir.
6. Üniversite özerkliği bakımından değerlendirme
Üniversite hastanelerinin işlevi sağlık hizmeti sunumundan ibaret değildir; eğitim ve araştırma görevleri de vardır. Bu nedenle idari ve mali koordinasyon tedbirleri değerlendirilirken Anayasa’nın 130. maddesindeki bilimsel özerklik ve kanunla düzenleme çerçevesi dikkate alınmalıdır.
Anayasa Mahkemesi, 17.10.2024 tarihli, E.2023/67, K.2024/175 sayılı kararının 131-132. paragraflarında bilimsel özerkliği, üniversitelerin eğitim ve araştırma faaliyetleriyle ilgili yönetim ve kaynak kullanım kararlarıyla birlikte ele almıştır. Mahkeme, bilimsel, idari ve mali özerkliğin birbirini etkileyen yönlerine işaret etmektedir. [4]
Bu içtihat, 11971 sayılı Karar hakkında verilmiş bir iptal kararı değildir. Yeni düzenlemenin yorumlanmasında yararlanılabilecek genel anayasal çerçeveyi gösterir. Kanaatimizce uygulamada, kurumlar arası koordinasyonun üniversitenin yetkili organlarının kanuni görevlerine etkisi; eğitim, araştırma ve mali sürdürülebilirlik arasında kurulan denge üzerinden incelenmelidir. Somut bir tedbirin hukuka uygunluğu, yalnızca “koordinasyon” veya “özerklik” sözcüğüne dayanılarak sonuçlandırılamaz.
7. Hangi işlem yargı denetimine konu olabilir?
İdari yargıda dava konusu işlemin belirlenmesi ilk adımdır. 2577 sayılı Kanun m.14/3-d, kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem bulunup bulunmadığının incelenmesini öngörür. Hazırlık yazısı, görüş veya rapor ile hukuki sonuç doğuran nihai işlem bu nedenle ayrılmalıdır. İptal davasında menfaat ihlali ve işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğu da önem taşır. [5]
| İncelenecek işlem | Temel hukuki soru | Dosyada aranacak belgeler |
|---|---|---|
| 11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı | Düzenleyici işlemin üst normlarla ilişkisi ve davacının menfaat bağı nedir? | Resmî Gazete metni, uyuşmazlık konusu hükümler, ilgilinin hukuki durumunu gösteren belgeler. |
| Komitenin başhekim önerisi veya performans değerlendirmesi | İşlem hazırlık aşamasında mı kalıyor, bağımsız ve icrai bir sonuç doğuruyor mu? | Aday listesi, değerlendirme ölçütleri, rapor, toplantı ve karar kayıtları, rektöre bildirim. |
| Atama, görevlendirme veya görevin sona erdirilmesi | Nihai kararı hangi makam, hangi gerekçeyle aldı? | Atama veya görevlendirme onayı, önceki görev süresi, yeni işlem, tebliğ belgesi. |
| Mali program ve uygulama işlemleri | Program doğrudan sonuç mu doğuruyor; zarar hangi uygulama işleminden kaynaklanıyor? | Program, uygulama yazısı, ödeme kayıtları, hesap çizelgesi ve ilgili mali düzenleme. |
Tablodaki sınıflandırma, her Komite yazısının dava edilemeyeceği veya her programın mutlaka tek başına dava konusu olacağı yönünde kesin bir sonuç içermez. Belgenin adı kadar içeriği ve etkisi de incelenmelidir.
8. Danıştay mı, idare mahkemesi mi?
11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararına doğrudan yöneltilecek iptal talebi bakımından, 2575 sayılı Danıştay Kanunu m.24/1-a ve b’deki ilk derece görev kuralları esas alınır. Bu hükümler, Cumhurbaşkanı kararları ile Cumhurbaşkanlığı kararnameleri dışındaki Cumhurbaşkanı düzenleyici işlemlerine ilişkin davaları Danıştayın ilk derece görevleri arasında sayar. [3]
Üniversitenin daha sonra tesis edeceği bireysel işlem için görev ve yetki ayrıca belirlenir. Karara dayanan her işlem, sırf bu bağlantı nedeniyle doğrudan Danıştayda dava edilecek işlem hâline gelmez. İşlemi yapan makam, uyuşmazlığın niteliği ve uygulanacak özel hükümler değerlendirilmelidir.
Vakıf üniversitelerinde ise yükseköğretim faaliyetiyle ilgili idari nitelikteki işlemler ile iş sözleşmesinden doğan özel hukuk uyuşmazlıkları ayrıştırılmalıdır. Hastanenin Karar kapsamında bulunması, her personel uyuşmazlığının aynı yargı kolunda çözüleceğini göstermez. Davalı taraf da bu hukuki nitelendirmeye göre belirlenmelidir.
9. Dava süresi ve idari başvuru nasıl değerlendirilir?
2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca, özel bir süre öngörülmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde süre ilanı izleyen günden; bireysel idari uyuşmazlıklarda kural olarak yazılı bildirimi izleyen günden başlar. Kanunun 8. maddesindeki süre hesaplama kuralları da uygulanır. [2]
Düzenleyici işlemin uygulanması üzerine, m.7/4 çerçevesinde düzenleyici işleme, uygulama işlemine veya her ikisine birlikte dava açılması değerlendirilebilir. Bunun için gerçek bir uygulama işlemi, menfaat bağı ve süre koşulları incelenmelidir. Düzenlemenin doğrudan dava süresi geçtikten sonra yalnızca genel bir itiraz dilekçesi verilmesi, süreyi her durumda yeniden başlatmaz. [6]
Mevcut bir işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için m.11 kapsamında, süresi içinde yetkili makama yapılan başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün cevap verilmezse ret oluşur; açık veya zımni ret üzerine kalan süre işlemeye devam eder. Başvurudan önce geçen günler hesaba katılır. Genel şikâyet, bilgi edinme talebi veya Komiteye gönderilen her yazışma otomatik olarak bu sonucu doğurmaz. [2]
Tebligat ve süre konularına ilişkin tamamlayıcı açıklamalar için hekimlerin mazeret talepleri, bildirim ve dava süresi hakkındaki incelememize de bakılabilir.
10. Dava açılması işlemi durdurur mu?
İptal davası açılması, dava konusu idari işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. 2577 sayılı Kanun m.27 kapsamında yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte gösterilmesi gerekir. [7]
Bu nedenle başhekimlik, görevlendirme veya mali uygulama uyuşmazlığında yalnızca “mağduriyet oluştuğu” belirtilmesiyle yetinilmemelidir. İleri sürülen yetki veya usul eksikliği, dayanak verilerdeki hata, hizmete ya da ilgilinin hukuki durumuna etki somut belgelerle açıklanmalıdır. Bu başlıklar, yürütmenin durdurulması kararı verileceği yönünde bir garanti oluşturmaz.
11. Uyuşmazlık doğarsa hangi belgeler birlikte incelenmeli?
Değerlendirme için, ilgili kişinin hukuken erişebildiği belgeler üzerinden işlem sırasının kurulması yararlıdır:
- Başhekimlik veya görevlendirme onayı, görev süresi ve varsa sözleşme.
- Rektörün aday belirleme yazısı ile adaylık koşullarını gösteren kayıtlar.
- Komite önerisi, performans raporu ve değerlendirmede kullanılan ölçütler.
- Nihai işlem, gerekçesi ve tebligatın tarihi ile usulünü gösteren belgeler.
- Mali program, uygulama talimatı, ödeme veya kesinti kayıtları.
- İdari başvuru dilekçeleri, teslim kayıtları ve verilen cevaplar.
Performans veya hizmet kalitesi dosyalarında hasta bilgileri bulunması hâlinde, gerekli delilin temini ile sağlık verilerinin korunması birlikte gözetilmelidir. Gereksiz hasta verilerinin dosyaya veya üçüncü kişilere aktarılmasından kaçınılmalıdır. Konuya ilişkin ayrıntılar sağlık kurumlarında KVKK yükümlülükleri rehberimizde ele alınmaktadır.
Sık sorulan hukuki sorular
Komitenin olumsuz önerisi üzerine başhekimlik kendiliğinden sona erer mi?
Karar böyle bir otomatik sonuç öngörmüyor. Öneri, nihai işlem ve ilgili görev süresi düzenlemeleri birlikte incelenmelidir.
Komite mali gerekçeyle doğrudan bütün ek ödemeleri azaltabilir mi?
Karar, belirli bir ek ödeme kesintisi hükmü içermiyor. Programın içeriği ve varsa kesinti işlemi, ilgili ödeme mevzuatı ve yetki kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Komite kararlarının tamamı yalnızca tavsiye niteliğinde midir?
Bu genelleme doğru değildir. Başhekimlikle ilgili öneriler yanında zorunlu mali iyileştirme programı hazırlama ve uygulamasını denetleme görevleri de vardır. Her işlemin niteliği ayrıca belirlenmelidir.
Yeni Komite, Mesleki Sorumluluk Kurulunun yerine mi geçiyor?
Kararda böyle bir düzenleme yoktur. Üniversite hastanelerinin koordinasyonu ile sağlık meslek mensuplarına ilişkin soruşturma izni süreçleri farklı konulardır. İkinci konu için Mesleki Sorumluluk Kurulu rehberimiz incelenebilir.
Karar yayımlandığı için tüm uygulamalar hemen dava konusu yapılabilir mi?
Dava konusu düzenleme veya uygulama işlemi açıkça belirlenmeli; ehliyet, menfaat, kesinlik, görev ve süre koşulları ayrı ayrı incelenmelidir. Henüz oluşmamış bir bireysel işlemin sonuçları gerçekleşmiş gibi kabul edilemez.
Geçmez Hukuk değerlendirmesi
11971 sayılı Kararın uygulamasında belirleyici olacak husus, merkezî koordinasyonun somut işlem düzeyinde nasıl yürütüleceğidir. Başhekim önerisi, yıllık performans değerlendirmesi, mali program ve bunlara dayalı üniversite işlemleri için ayrı yetki ve gerekçe incelemesi yapılmalıdır. Sağlık hizmetinin sürekliliği, eğitim ve araştırma işlevi, personelin hukuki durumu ve üniversite özerkliği birlikte ele alındığında düzenlemenin etkileri daha sağlıklı değerlendirilebilir.
Başhekimler, öğretim üyeleri ve üniversite yönetimleri bakımından erken aşamada düzenli bir işlem dosyası oluşturulması; bildirimlerin ve başvuru tarihlerinin kaydedilmesi, olası bir uyuşmazlıkta hukuki değerlendirmeyi doğrudan kolaylaştırır.
Mevzuat ve içtihat kaynakları
- 11971 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve ekindeki Üniversite Hastaneleri Koordinasyon Komitesi Kurulması Hakkında Karar, Resmî Gazete, 14.11.2026, sayı 33430; özellikle m.1-4 ve 6-8.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.7, 8 ve 11; Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat yayını.
- 2575 sayılı Danıştay Kanunu, m.24/1-a ve b. Bu hükümlerin aktarımı için ayrıca Danıştayın resmî karar metni.
- Anayasa Mahkemesi, E.2023/67, K.2024/175, 17.10.2024, §§131-132. Üniversite özerkliğine ilişkin genel ilkeler için yararlanılmıştır; 11971 sayılı Kararın yargısal denetimine ilişkin değildir.
- Danıştay resmî karar metninde 2577 sayılı Kanun m.2, 14 ve 15 hükümleri: iptal davası ve ilk inceleme koşulları.
- Danıştayın 09.12.2025 tarihli resmî karar metni: düzenleyici işlem, uygulama işlemi ve dava süresine ilişkin m.7, 8 ve 11 değerlendirmesi. Farklı bir uyuşmazlığa ilişkindir.
- 2577 sayılı Kanun m.27, yürütmenin durdurulması; Gelir İdaresi Başkanlığı mevzuat yayını.
Bu makale, 14 Kasım 2026 tarihindeki düzenleme esas alınarak Geçmez Hukuk için hazırlanmıştır. Metindeki uygulama örnekleri hukuki açıklama amacı taşır. Somut bir atama, görevin sona erdirilmesi veya mali uygulama işlemi, kendi belgeleri ve ilgili mevzuatla birlikte değerlendirilmelidir.