Hukuk uygulamasında sıkça sorulan sorular arasında; “Temerrüt nedir?”, “Borçlu temerrüdü ve alacaklı temerrüdü nasıl ortaya çıkar?”, “Temerrüt halinde hangi haklar doğar?” yer almaktadır. Bu yazımızda, temerrüt kavramını, türlerini ve sonuçlarını detaylı şekilde ele alıyoruz.

Temerrüt Kavramı ve Genel Tanım

Temerrüt, borç ilişkisinde tarafların kendilerinden beklenen edimleri yerine getirmemeleri sonucunda ortaya çıkan hukuki durum olarak tanımlanır. Temerrüt iki ana başlıkta incelenir:

1. Alacaklı temerrüdü
2. Borçlu temerrüdü

Alacaklı Temerrüdü

Alacaklı temerrüdü, borçlunun edimini gereği gibi sunmasına rağmen alacaklının haklı bir sebep olmaksızın kabul etmemesi veya borcun ifası için gerekli hazırlıkları yapmaması durumunda ortaya çıkar.

Şartlar

• Borçlu, edimini gereği gibi ifa etmeli.
• Alacaklı, ifa önerisini haklı bir sebep olmadan reddetmeli.

Sonuçları

• Borç sona ermez.
• Borçlu, borcunu teslim veya sözleşmeyi fesih yoluyla yerine getirme hakkına sahiptir.

Borçlu Temerrüdü

Borçlu temerrüdü, borçlunun borcunu vadesinde ifa etmemesiyle ortaya çıkar.

Şartlar

• Borcun vadesi gelmiş olmalı.
• Alacaklı, borçluya ihtarda bulunmalı (ihtar gerekmeyen haller: taraflarca ifa günü belirlenmiş veya sözleşmede hak saklı tutulmuş ise).
• Borcun ifası imkansız olmamalı.
• Borçlu kusurlu olmalı.

Sonuçları

• Para borçlarında temerrüt faizi uygulanır.
• Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde alacaklının üç seçeneği vardır:
  1. Aynen ifa ve gecikme tazminatı talep etmek
  2. Üçüncü kişinin ifasını ve müspet zararları talep etmek
  3. Sözleşmeden dönme hakkını menfi zararlarla birlikte kullanmak

Sonuç

Temerrüt, borç ilişkilerinde tarafların edimlerini yerine getirmemesi durumunda doğan hukuki sonuçları kapsar. Alacaklı temerrüdü borçlunun ifasını engellerken, borçlu temerrüdü alacaklıya seçimlik haklar tanır ve finansal sonuçlar doğurur. Tarafların hak ve yükümlülükleri, temerrüt halinde kanun ve sözleşmeye uygun şekilde korunur.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Temerrüt

1. Temerrüt nedir?
Temerrüt, borç ilişkisinde tarafların edimlerini yerine getirmemesi sonucu doğan hukuki durumdur.

2. Alacaklı temerrüdü ne demektir?
Alacaklı temerrüdü, borçlunun edimini sunduğu halde alacaklının haklı sebep olmadan kabul etmemesi veya gerekli hazırlıkları yapmamasıdır.

3. Borçlu temerrüdü hangi durumlarda oluşur?
Borçlunun vadesi gelmiş borcunu ifa etmemesi, alacaklının ihtarı (gerekli hallerde) ve borçlunun kusurlu olması durumunda borçlu temerrüdü gerçekleşir.

4. Borçlu temerrüdünde alacaklının hakları nelerdir?
Alacaklı, aynen ifa ve gecikme tazminatı talep edebilir, üçüncü kişinin ifasını ve müspet zararlarını talep edebilir veya sözleşmeden dönme hakkını kullanabilir.

Geçmez Hukuk Bürosu