Hayvanların Hukuki Statüsü: TCK Kapsamındaki Durum
Türk Ceza Kanunu’nda (“TCK”) hayvanlar özel bir kategori olarak tanımlanmamış, genel anlamda eşya kapsamında değerlendirilmiştir. Mala zarar verme suçu çerçevesinde yer alan TCK m.151/2 hükmü şöyledir: “Haklı bir sebep olmadan sahipli bir hayvanı öldüren, işe yaramaz hale getiren veya değerini azaltan kişi hakkında birinci fıkra hükmü uygulanır.” Bu hükümle bağlantılı olarak TCK m.157/1’de ise “Bir başkasının taşınır ya da taşınmaz malını kısmen veya tamamen yok eden, tahrip eden, kullanılamaz hale getiren, bozan veya kirleten kimse, mağdurun şikâyeti üzerine dört aydan üç yıla kadar hapis ya da adli para cezası ile cezalandırılır.” denilmektedir.
Korunan Hukuki Değer: Yaşama Hakkı Değil, Mülkiyet Hakkı
İlgili düzenlemeler incelendiğinde, hayvanlara yönelik bir fiilin cezai yaptırımı olsa dahi, bu ceza hayvanın “canlı” olmasından değil, sahibinin mülkiyet hakkının zedelenmesinden kaynaklanmaktadır. Çünkü bu hüküm yalnızca sahipli hayvanları kapsamaktadır. Sahipsiz bir hayvana yönelik aynı eylem gerçekleştiğinde, hukuki açıdan suç sayılmamaktadır. Bu durum, hayvanların “can” taşıyan varlıklar olarak değil, mülkiyet konusu birer nesne olarak görüldüğünü ortaya koymaktadır.
Şikâyete Bağlılık ve Yetkili Merciler
Mala zarar verme suçu, şikâyete tabi suçlardan biridir. Yani failin cezalandırılması, yalnızca mağdurun – yani hayvanın sahibinin şikâyeti ile mümkündür. Bu yönüyle suç, hırsızlıktan ayrılır. Hırsızlık suçunda hem zilyetlik hem de mülkiyet hakkı korunurken, mala zarar verme suçunda yalnızca mülkiyet hakkı esas alınmaktadır. Söz konusu fiilin işlendiği yerdeki Cumhuriyet Savcılığı ise bu suç bakımından görevli ve yetkilidir.
Daha Etkili ve Kapsayıcı Düzenlemelere İhtiyaç Var
Sonuç olarak, Türk hukuk sisteminde hayvanlar hâlâ “mal” statüsünde değerlendirilmekte; canlı oldukları, acı çektikleri gerçeği göz ardı edilmektedir. Ayrıca sadece sahipli hayvanlara ilişkin koruma öngörülmüş; sahipsiz hayvanlar ise tamamen hukuk dışı bırakılmıştır. Oysa ki hayvanlar, doğanın ayrılmaz birer parçası ve yaşamın vazgeçilmez zenginliklerindendir. Bu bilinçle, onları yalnızca “mal” değil, “can” olarak kabul eden, daha etkili, caydırıcı ve kapsamlı hukuki düzenlemelerin yapılması bir gerekliliktir.
Geçmez Hukuk Bürosu
Comment (1)
Başkalarına Ait Kimlik Bilgilerinin Kullanılması ve Cezai Sonuçları - Geçmez Hukuk Bürosu | Avukatlık Ve Danışmanlık | İzmir
says Ağustos 22, 2025 at 20.16[…] uygulamalarında, TCK m. 268’in unsurları titizlikle yorumlanmaktadır. Örneğin, Yargıtay 11. Ceza Dairesi’nin […]