Türk Medeni Kanunu (“TMK”) uyarınca, eşler arasında özel bir mal rejimi sözleşmesi yapılmadığı sürece, evlilik birliği kapsamında yasal mal rejimi olarak edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanmaktadır. Bu rejim, eşlerin evlilik süresince birlikte edinmiş oldukları malların paylaşımını düzenlemektedir.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi Nedir?
Edinilmiş mallara katılma rejimi, eşlerin kişisel malları ile evlilik birliği süresince edinilen malları ayıran bir rejimdir. Eşlerin kişisel malları, kendi kişisel edinimleri olup, bu mallar mal rejimi kapsamına girmezken, evlilik süresince kazanılan malvarlığı değerleri “edinilmiş mallar” olarak kabul edilir.
Mal Ayrılığı Rejimi ve Şartları
Eşlerin tercih edebileceği diğer bir mal rejimi türü ise mal ayrılığı rejimidir. Mal ayrılığı rejiminde, eşler malvarlıkları üzerinde bağımsız ve münhasır hak sahibi olup, her bir eş kendi malvarlığını dilediği gibi yönetir, tasarruf eder ve kullanır.
Mal Ayrılığı Rejiminin Geçerlilik Şartları
Türk Medeni Kanunu’nun 203. maddesine göre:
“Mal rejimi sözleşmesi, evlenmeden önce veya sonra yapılabilir. Taraflar, istedikleri mal rejimini ancak kanunda yazılı sınırlar içinde seçebilir, kaldırabilir veya değiştirebilirler.”
Bu düzenlemeye göre, mal ayrılığı rejimine geçiş için mutlaka mal rejimi sözleşmesi yapılması zorunludur. Bu sözleşme;
- Evlilik öncesinde ya da sonrasında akdedilebilir,
- Ancak yalnızca ayırt etme gücüne sahip kişiler tarafından yapılabilir,
- Eşlerden biri ayırt etme gücüne sahip değilse, sözleşmenin geçerliliği için yasal temsilcinin imzası aranır.
Ayrıca, evlenme başvurusu sırasında taraflar yazılı olarak mal ayrılığı rejimini seçtiklerini beyan edebilirler; bu da sözleşmenin geçerliliğini sağlar.
Haklı Sebep Halinde Mal Ayrılığına Dönüş
TMK’nın 206. maddesi uyarınca, haklı bir sebebin varlığı halinde mahkeme kararıyla mevcut mal rejimi mal ayrılığına dönüştürülebilir. Bu hususta hakim, eşlerden birinin talebi üzerine değerlendirme yapar.
Haklı Sebep Sayılan Durumlar
Kanun maddesi aşağıdaki durumları haklı sebep olarak kabul etmektedir:
- Diğer eşe ait malvarlığının borca batık olması veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması,
- Diğer eşin, istemde bulunan eşin veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmesi,
- Diğer eşin, ortaklığın malları üzerinde yapılacak tasarruf işlemleri için gereken rızayı haklı bir sebep olmadan vermemesi,
- Diğer eşin, istemde bulunan eşe malvarlığı, gelir, borç veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması,
- Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması; bu durumda yasal temsilcisi de mal ayrılığına karar verilmesini talep edebilir.
Sonuç ve Hukuki Tavsiye
Mal rejimi seçimi, evlilik birliği içinde ve sona erdiğinde tarafların ekonomik haklarını doğrudan etkileyen hayati bir konudur. Mal ayrılığı rejimi seçilmeden önce hukuki ve mali durumların doğru değerlendirilmesi önem taşır.
Bu nedenle, mal rejimi sözleşmesi yapılması, mevcut rejimin değiştirilmesi veya haklı sebeplerle mal ayrılığına geçiş taleplerinizde deneyimli hukuk danışmanlarımızdan destek almanız menfaatinize olacaktır.
Bu yazımızla ilgili
Mal Rejimi Sözleşmesi (Evlilik Sözleşmesi) Nasıl Hazırlanır?
yazımızı da inceleyebilirsiniz.
Geçmez Hukuk Bürosu