Evlilik, hukuk düzeni içinde yalnızca iki kişinin bir araya gelmesi değil, aynı zamanda iki taraf arasında karşılıklı hak ve yükümlülüklerin doğduğu ve hayatlarını ortaklaştırdığı bir sosyal kurumdur. Türk Medeni Kanunu (“TMK”) eşler arasındaki bu birlikteliğin nasıl şekilleneceği, hakların ve yükümlülüklerin ne şekilde dağıtılacağı hususunda ayrıntılı düzenlemeler getirmiştir. Evlilik birliği, taraflar arasında kurulan sürekli bir hukuk ilişkisi niteliğinde olup, bu ilişkinin temel unsurları, tarafların karşılıklı sorumlulukları ve yükümlülükleri ile şekillenir.

Bu yazımızda, TMK’nın 185 ve 186. maddeleri temel alınarak, eşlerin evlilik birliği süresince sahip oldukları hak ve yükümlülüklerin kapsamı, hukuki niteliği, uygulamadaki yansımaları ve hukuki sonuçları detaylı biçimde incelenecektir.

Evlilik Birliğinin Hukuki Niteliği ve Kuruluşu

Türk Medeni Kanunu’nun 185. maddesi, evlilik birliğinin kurulma anını ve bu birliğin taraflarına yüklediği genel görevleri düzenlemiştir. Buna göre, evlenme işlemi yetkili resmi memur huzurunda tarafların evlenme iradelerini açıklamaları ile gerçekleşir ve bu an itibarıyla evlilik birliği hukuken kurulmuş olur.

Evlilik birliği, salt kişisel bir bağ olmayıp, eşler arasında hukuki anlamda bir ortaklık ve dayanışma ilişkisidir. Bu ilişki sadece tarafların birbirlerine karşı sorumluluklarını değil, aynı zamanda çocukların bakım, eğitim ve gelişim sürecinde de birlikte hareket etmelerini gerektirir. TMK’nın belirttiği üzere, eşler evlilik birliğinin mutluluğunu birlikte sağlamak, çocukların bakımına ve eğitimine beraberce özen göstermekle yükümlüdürler. Bu hüküm, evliliğin temelinde karşılıklı sorumluluk ve iş birliği olduğunu açık şekilde ortaya koymaktadır.

Eşlerin Birlikte Yaşama, Sadakat ve Yardımlaşma Yükümlülüğü

Evlilik birliği içinde eşlerin uymakla yükümlü oldukları en temel borçlardan biri birlikte yaşama borcudur. Bu borç, sadece aynı konutta yaşamayı değil, aynı zamanda eşler arasında dayanışma, destek ve iş birliği ruhunu ifade eder. TMK madde 185’te belirtilen “birlikte yaşamak, birbirine sadık kalmak ve yardımcı olmak” şeklindeki ifadeler, bu üçlü sorumluluğun hukuki çerçevesini çizer.

• Birlikte yaşama borcu: Eşlerin aynı aile ortamını kurmaları, aile birliğini devam ettirmeleri anlamına gelir. Aksi hallerde, örneğin eşlerden birinin evden uzaklaşması veya evi terk etmesi, TMK’da kusurlu davranış olarak değerlendirilir.
• Sadakat borcu: Evlilik birliğinin temel dayanağıdır. Eşler birbirlerine karşı sadık davranmak zorundadır. Bu yükümlülüğün ihlali, özellikle boşanma davalarında önemli bir kusur sebebi olarak dikkate alınır.
• Yardımlaşma ve dayanışma borcu: Eşler, karşılıklı destek ve yardımlaşma içerisinde olmalıdır. Bu borç, ekonomik, sosyal ve duygusal alanlarda kendisini gösterir.

Bu borçların tümü, evlilik birliğinin devamı için gerekli koşullardır ve TMK’da evlilik birliğinin korunmasına yönelik düzenlemelerin temelini oluşturur.

Çocukların Bakımı, Eğitimi ve Gözetimi Yükümlülüğü

Evlilik birliği taraflarının ortak sorumluluğu, TMK’nın vurguladığı bir diğer önemli yükümlülük ise çocukların bakımı, eğitimi ve gözetimidir. Eşler, çocuklarının bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişimini sağlamak için elbirliğiyle çalışmak ve özen göstermekle yükümlüdürler.

Bu husus, sadece çocukların maddi ihtiyaçlarının karşılanmasıyla sınırlı kalmayıp, aynı zamanda çocukların ruhsal gelişimine katkıda bulunma, eğitim hayatını destekleme ve sosyal çevreyle ilişkilerinin sağlıklı yürütülmesini temin etmeyi de kapsar.

Eşlerin bu konuda birlikte hareket etmemesi veya birbirleriyle uyumsuzluk yaşamaları, hem aile huzurunu hem de çocukların sağlıklı gelişimini olumsuz etkileyebilir; bu durum boşanma süreçlerinde de değerlendirilir.

Aile Konutunun Seçimi ve Yönetimi

TMK’nın 186. maddesinde açıklandığı üzere, eşler aile konutunu birlikte seçmek zorundadırlar. Bu hüküm, evlilik birliğinin bir diğer somut ifadesi olarak, ortak karar alma ve müşterek yönetim ilkesini ortaya koyar.

• Konut seçimi: Eşler, evlilik hayatını sürdürecekleri yeri müştereken kararlaştırmak zorundadırlar. Bu karar, ailenin huzurunu doğrudan etkileyen bir husustur.
• Birliğin yönetimi: Eşler evlilik birliğini birlikte yönetmekle yükümlüdür. Bu, ekonomik ve sosyal kararların ortak alınması anlamına gelir.
• Giderlere katılım: Evlilik birliğinin giderlerine eşlerin güçleri oranında katkı sağlamaları gerekmektedir. Burada güç ve imkân ölçütü ekonomik durum, gelir ve malvarlığı gibi unsurları içerir.

Eşler, bu yükümlülükleri yerine getirirken karşılıklı saygı ve iş birliği içinde hareket etmelidirler.

Eşlerin Yükümlülüklerine Aykırılığın Hukuki Sonuçları

Her ne kadar TMK’da eşlerin yükümlülüklerine aykırı davranışlarına doğrudan uygulanacak özel yaptırımlar yer almıyor olsa da, bu durumun boşanma davalarında önemli sonuçları bulunmaktadır.

• Evlilik birliğinin korunması: TMK, evlilik birliğinin devamı için çeşitli tedbirler öngörür. Eşlerin yükümlülüklere uyumu, evliliğin sürdürülmesi bakımından temel kriterdir.
• Boşanma sebebi ve kusur tespiti: Yükümlülüklere aykırı davranan eşin kusurlu sayılması ve boşanma davasındaki sorumluluğu tespit edilir. Bu durum, manevi tazminat, nafaka gibi hukuki sonuçları doğurabilir.
• Ortak velayet ve çocuk hakkı: Yükümlülüklere aykırı davranış, çocukların velayetinin belirlenmesinde ve kişisel ilişki hakkının düzenlenmesinde de dikkate alınır.
• Maddi ve manevi tazminat talepleri: Kusurlu davranışlar, maddi ve manevi tazminat taleplerinin temelini oluşturabilir.

Bu sebeple, eşlerin evlilik süresince hukuki ve ahlaki yükümlülüklerine riayet etmeleri, aile içi barış ve huzurun korunması bakımından hayati öneme sahiptir.

Sonuç ve Hukuki Öneriler

Türk Medeni Kanunu’nun eşlere yüklediği hak ve yükümlülükler, evlilik birliğinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için temel çerçeveyi oluşturur. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi, evliliğin uzun ömürlü olmasını, aile fertlerinin huzur ve mutluluğunu sağlamaktadır.

Ancak, yükümlülüklerin ihlali halinde hukuki sorunlar kaçınılmazdır. Eşler arasındaki uyuşmazlıklar çoğunlukla boşanma, tazminat, velayet ve mal rejimi gibi alanlarda kendisini gösterir. Bu gibi durumlarda, hukuki destek almak ve hakların doğru şekilde korunmasını sağlamak için alanında uzman hukukçularla çalışmak önemlidir.

Hukuk büromuz, evlilik birliği içindeki hak ve yükümlülükleriniz, olası uyuşmazlıklar ve boşanma süreçleri konusunda size profesyonel danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır. Her aşamada haklarınızın korunması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Geçmez Hukuk Bürosu