Bu rapor, T.C. Ticaret Bakanlığı’nın Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerine, sağlık turizmi hizmeti ihracatçıları için hazırlanmış uzman düzeyinde bir yasal ve prosedürel kılavuz niteliğindedir. Rapor, devlet tarafından sunulan kapsamlı hibe ve teşvik paketlerine erişim sağlamayı hedefleyen, yetki belgesine sahip sağlık kuruluşları ve aracı kurumlar için özel olarak tasarlanmıştır. Türkiye hükümeti, hizmet ihracatını ve özellikle sağlık turizmi gibi yüksek katma değerli sektörleri stratejik bir öncelik olarak belirlemiştir. DYS, ilgili tüm destek başvuruları için zorunlu, merkezi dijital geçiş kapısıdır.1 Bu doküman, DYS çerçevesini titizlikle analiz ederek, mevzuata uyumu sağlamak, prosedürel hata riskini en aza indirmek ve başarılı fon temini potansiyelini en üst düzeye çıkarmak amacıyla tasarlanmış, adım adım uygulanabilir talimatlar sunmaktadır.
Bölüm 1: Destek Yönetim Sistemi (DYS) Ekosistemi: Temel Bir Bakış
Bu ilk bölüm, DYS’nin stratejik ve operasyonel bağlamını kurmayı amaçlamaktadır. DYS’nin yalnızca bir yazılım uygulaması değil, aynı zamanda Ticaret Bakanlığı’nın destek politikasının dijital bir yansıması olduğu ve ihracat teşvikleriyle ilgili tüm etkileşimleri merkezileştirmek, kolaylaştırmak ve dijitalleştirmek üzere tasarlandığı anlaşılmalıdır.
1.1. DYS’nin Tanımı: Amaç ve Stratejik Yetki
Destek Yönetim Sistemi (DYS), T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından ihracat desteklerine ilişkin tüm süreçlerin tek ve birleşik bir sistem üzerinden yönetilmesi amacıyla geliştirilmiş kapsamlı bir uygulamadır.1 Temel hedefi, ihracatçılar için bir “Tek Durak Hizmet Noktası” işlevi görmektir.3
Sistemin oluşturulması, kağıt tabanlı ve dağınık süreçlerden tamamen dijital ve entegre bir ortama geçişi simgeleyen stratejik bir değişimi ifade etmektedir. Bu dönüşüm, idari yükleri ve kağıt israfını azaltırken verimliliği, şeffaflığı ve hesap verebilirliği artırmayı hedeflemektedir.4 DYS’nin yasal ve operasyonel olarak zorunlu hale gelmesi 1 Ocak 2021 tarihinde başlamış olup, bu tarihten itibaren tüm yeni destek başvuruları yalnızca bu platform üzerinden kabul edilmektedir.2
1.2. DYS’nin Kapsamı: Tüm İhracat Destekleri İçin Birleşik Bir Platform
DYS, 6 ana modül ve 100’den fazla alt modülden oluşan geniş kapsamlı bir sistemdir; bu da onun bütüncül yapısını göstermektedir.3 Kapsamı tek bir sektörle sınırlı olmayıp, aşağıdakiler de dahil olmak üzere geniş bir destek mekanizması yelpazesini içermektedir:
- Mal Ticareti İhracat Destekleri.1
- Hizmet Ticareti İhracat Destekleri; bu modül, sağlık turizmi kuruluşları için birincil öneme sahiptir.1
- Dahilde İşleme Rejimi (DİR).1
- Vergi Resim Harç İstisna Belgesi (VRHİB).1
Bu birleşik yapı, yararlanıcıların farklı destek türlerini tek ve tutarlı bir arayüz üzerinden yönetmelerine olanak tanıyarak, tüm devlet teşviki faaliyetlerine ilişkin konsolide bir görünüm sunar.3
1.3. Kilit Kurumsal Aktörler: Ticaret Bakanlığı ve İhracatçı Birlikleri
- T.C. Ticaret Bakanlığı: Politikaları belirleyen, DYS’yi geliştiren ve finansmanı sağlayan nihai otoritedir. Bakanlık bünyesindeki İhracat Genel Müdürlüğü, sistemi denetleyen ana birimdir.3
- İhracatçı Birlikleri: Bu birlikler, yararlanıcı firmalar ile Bakanlık arasında idari ve operasyonel bir arayüz görevi görür. İlk DYS kaydı ve kullanıcı yetkilendirme süreçleri için belirlenmiş “Başvuru Merkezleri”dir.1
- Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB): Sağlık turizmi kuruluşları için HİB, en kritik birliktir. Hizmet ihracatı desteklerinin çoğuna erişim için üyelik zorunlu bir ön koşuldur.12 HİB, ilk DYS kayıt belgelerini işleme alır ve sektöre özgü rehberlik sağlar.13
Sistemin tüm ihracat desteklerini (mal, hizmet, DİR, VRHİB) tek bir platformda birleştiren tasarımı 1, yalnızca kullanıcı kolaylığı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda Ticaret Bakanlığı’na dağıtılan tüm teşvikler, bunları alan şirketler ve çeşitli destek programlarının performansı hakkında bütünsel ve gerçek zamanlı bir görünüm sunar. Bu merkezi veri yapısı, politika oluşturma, bütçe tahsisi ve denetim için paha biçilmezdir. Bu durum, destek sürecini bir dizi münferit işlem olmaktan çıkarıp, sürekli izlenen bir ekonomik veri akışına dönüştürür. Yararlanıcılar için bunun anlamı, Bakanlık destek programlarıyla olan tüm etkileşim geçmişlerinin tek bir sistemde görünür ve çapraz referanslı olmasıdır. Bir alandaki (örneğin DİR) bir uyum sorunu, potansiyel olarak başka bir alandaki (örneğin sağlık turizmi pazarlama desteği) bir başvurunun değerlendirmesini etkileyebilir. Bu nedenle, tüm faaliyetlerde yüksek düzeyde titizlik esastır.
İhracatçı Birlikleri’nin DYS’ye katılım için zorunlu “Başvuru Merkezleri” olarak belirlenmesi 1, onların işlevini temelden değiştirir. Artık sadece üye dernekleri değil, aynı zamanda kritik bir hükümet sürecinde ilk inceleme ve doğrulama merciidirler. İlk belge kontrollerini yapar ve bir şirketin DYS platformuna erişimini onaylama veya reddetme sorumluluğunu taşırlar.1 Bu nedenle, sağlık turizmi kuruluşları HİB ile olan ilişkilerini sadece bir üyelik olarak değil, resmi bir düzenleyici etkileşim olarak görmelidir. DYS kaydı için HİB’e sunulan belgelerin kalitesi ve doğruluğu, desteğin kendisi için sunulanlar kadar kritiktir. HİB’in onayı, aşılması gereken ilk ve pazarlıksız kapıdır.
Bölüm 2: DYS Etkileşimi İçin Temel Ön Koşullar
Bir kuruluşun DYS kayıt sürecine başlayabilmesinden önce, bir dizi yasal, kurumsal ve dijital ön koşulun yerine getirilmesi gerekmektedir. Bu temel unsurların ele alınmaması, DYS ile etkileşim kurma girişimlerini sonuçsuz bırakacaktır. Bu bölüm, bu pazarlık edilemez gereklilikleri detaylandırmaktadır.
2.1. Temel Gereklilik: Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesi
T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından verilen bu belge, herhangi bir sağlık hizmeti sunucusunun veya aracı kurumun uluslararası hastalara yasal olarak hizmet sunabilmesi ve dolayısıyla ilgili Ticaret Bakanlığı desteklerine başvurabilmesi için mutlak temel gerekliliktir.12
Bu belgeyi alma süreci DYS’den ayrıdır ve kalite standartları, fiziki altyapı ve çok dilli hizmet kapasitesi ile ilgili belirli kriterlerin karşılanmasını içerir.16 Önemli bir nokta olarak, bu belge başvurusu da genellikle e-Devlet entegrasyonu gerektiren ve Sağlık Bakanlığı’nın kendi sistemleri üzerinden yönetilen dijital bir süreçtir.19
2.2. Zorunlu Üyelik: Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) Üyeliği
Sağlık turizmine yönelik olanlar da dahil olmak üzere hizmet ihracatı desteklerinin büyük çoğunluğu için HİB’e aktif üyelik zorunludur.12 Bu üyelik, DYS kayıt sürecini başlatmak için bir ön koşuldur, çünkü HİB çoğu sağlık turizmi kuruluşu için birincil “Başvuru Merkezi” olacaktır.13 HİB üyelik belgesinin kendisi de destek başvuruları için sunulan ilk dosyada gerekli bir belgedir.15
2.3. Temel Dijital Altyapı: KEP ve E-İmza
- KEP (Kayıtlı Elektronik Posta): İlk DYS kayıt başvurusunun İhracatçı Birliği’ne sunulması için bir KEP adresi yasal olarak zorunludur.1 KEP, iletim ve alım için yasal olarak bağlayıcı, zaman damgalı kanıtlar sunarak dijital alanda taahhütlü mektuba eşdeğer bir nitelik taşır.22
- E-İmza (Elektronik İmza): E-imza, sisteme erişim ve DYS portalı içinde dijital belgeleri ve başvuruları yasal olarak imzalamak için gereklidir.3 Islak imza ile aynı hukuki geçerliliğe sahiptir.22 Sisteme giriş için e-Devlet kimlik bilgileri de kullanılabilse de, e-imza sistem içinde resmi işlemleri yürütmek için temel bir araçtır.
2.4. Veri Bütünlüğü Prensibi: MERSİS Kayıt Senkronizasyonu
MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi), Türkiye’deki tüm kurumsal sicil bilgileri için resmi, merkezi veri tabanıdır. DYS sistemi, doğrudan MERSİS ile entegre olup, bir şirketin yasal bilgileri (örneğin resmi unvan, adres, yetkili imza sahipleri, NACE kodları) için kesin doğru kaynak olarak bu sistemi kullanır.3
DYS başvuru formlarında (EK B gibi) sağlanan tüm bilgilerin, şirketin güncel MERSİS kayıtlarıyla birebir eşleşmesi gerektiğine dair katı ve pazarlıksız bir zorunluluk bulunmaktadır. Herhangi bir tutarsızlık, kayıt başvurusunun derhal reddedilmesine yol açacaktır.3 Yararlanıcılar, MERSİS’ten türetilen verileri DYS içinde değiştiremezler; öncelikle ilgili Ticaret Sicil Müdürlüğü aracılığıyla kayıtlarını güncellemeleri gerekmektedir.24
Sağlık turizmi kuruluşları için süreç, diğer hizmet ihracatçılarına kıyasla benzersiz bir karmaşıklık içermektedir. Destek başvurusuna başlamadan önce iki ayrı bakanlığın katı düzenleyici taleplerini karşılamaları gerekmektedir. İlk olarak, Sağlık Bakanlığı’nın Yetki Belgesi için belirlediği kriterleri yerine getirmelidirler.16 Ancak bundan sonra Ticaret Bakanlığı’nın ekosistemine, HİB üyeliği 12 ve DYS kaydı ile başlayarak yaklaşabilirler. Bu durum, sıralı ve iki aşamalı bir uyum yolu oluşturur. Bu ikili gereklilik, önemli bir kalite filtresi işlevi görür. Yalnızca yasal olarak uyumlu, kalite denetiminden geçmiş sağlık hizmeti sunucularının ihracat teşviklerine uygun olmasını sağlar. İşletmeler için bu, operasyonel ve tıbbi uyumun (Sağlık Bakanlığı) finansal ve ihracat stratejisiyle (Ticaret Bakanlığı) ayrılmaz bir şekilde bağlantılı olduğu anlamına gelir. Birincisindeki bir başarısızlık, ikincisine erişimi tamamen engeller.
Sistemin MERSİS’e olan katı bağımlılığı 3, temel bir mimari prensibini ortaya koyar: DYS, takdire bağlı kontrolleri en aza indirmek ve otomatik doğrulamayı en üst düzeye çıkarmak için tasarlanmıştır. MERSİS’i kurumsal kimliğin değişmez kaynağı olarak kabul ederek sistem, bir şirketin yasal durumunu, yetkili temsilcilerini ve beyan edilen faaliyet alanını (NACE kodu) doğrulama işlemini otomatikleştirir. Bu, her başvuru için sunulan kurumsal belgeleri manuel olarak incelemekten çok daha verimli ve hataya daha az açıktır. Bu durum, kurumsal sekreterlik titizliğinin önemini artırmaktadır. Bir adres değişikliğinin veya yönetim kurulu güncellemesinin MERSİS’e kaydedilmemesi gibi basit bir ihmal, şirketin milyonlarca liralık devlet desteğine erişim kabiliyeti üzerinde doğrudan ve anında olumsuz bir etkiye sahip olacaktır. Bir sağlık turizmi kuruluşunun hukuk ve idari departmanları, MERSİS’i statik bir kayıt olarak değil, her zaman gerçeklikle mükemmel bir şekilde senkronize olması gereken dinamik bir uyum aracı olarak görmelidir.
Bölüm 3: İki Aşamalı DYS Kayıt Protokolü: Adım Adım Yasal Kılavuz
DYS’ye kayıt, yararlanıcı kuruluş, yetkili kullanıcıları ve Ticaret Bakanlığı sistemi arasındaki yasal ve operasyonel ilişkiyi kuran resmi, tek seferlik bir süreçtir. Bu süreç, birbirinden farklı ancak sıralı iki aşamaya ayrılmıştır.
3.1. Aşama I: Yararlanıcı Tanımlama – Tüzel Kişiliğin Kaydedilmesi
Bu, şirketin veya kuruluşun kendisinin DYS’de potansiyel bir yararlanıcı olarak kaydedilmesinin temel adımıdır.7
- Başvuru Prosedürü: Eksiksiz belge paketi, şirketin KEP adresi üzerinden ilgili İhracatçı Birliği’nin KEP adresine (örneğin, HİB’in KEP adresi: hib@hs01.kep.tr) gönderilmeli veya şahsen teslim edilmelidir.1
- Yararlanıcı Tanımlama İçin Gerekli Belgeler:
- DYS Kayıt Başvuru Dilekçesi: DYS kaydı için talepte bulunan resmi bir üst yazı.10
- EK A (Sistem Kullanım Taahhütnamesi): Şirketin DYS kullanım koşullarını kabul ettiğine dair yasal olarak bağlayıcı bir taahhütname. Bu, tek seferlik bir sunumdur.1 Diğer formları imzalayan (imza sirkülerine göre) aynı yetkili temsilciler tarafından imzalanmalıdır.3
- EK B (Yararlanıcı Bilgi Formu): Şirketin MERSİS numarası, vergi kimlik numarası, iletişim bilgileri ve en önemlisi sektörüyle ilgili NACE kodları gibi temel bilgilerini içeren detaylı bir form.1 Hataları önlemek için bu form elektronik ortamda doldurulmalıdır.21
- İmza Sirküleri: Şirketin mevcut yetkili imza sahiplerini ve yetkilerini (münferit/müşterek) gösteren noter onaylı bir belge.21
- Ticaret Sicil Gazetesi: Şirketin ortaklık yapısını ve sermayesini gösteren en güncel yayın.21
- Kapasite Raporu: Varsa, özellikle üretimle ilgili faaliyetler için gereklidir, ancak kuruluşun elinde bulunuyorsa dahil edilmelidir.1
3.2. Aşama II: Kullanıcı Yetkilendirme – Bireylerin Yetkilendirilmesi
Kuruluş tanımlandıktan sonraki adım, DYS içinde şirket adına işlem yapacak belirli kişileri (kullanıcıları) yetkilendirmektir.1
- Başvuru Prosedürü: Aşama I’e benzer şekilde, yetkilendirme belgeleri KEP aracılığıyla veya şahsen aynı İhracatçı Birliği’ne sunulur.
- Kullanıcı Yetkilendirme İçin Gerekli Belgeler:
- EK C (Kullanıcı Yetkilendirme Formu): Bu aşamanın merkezi belgesidir. Yetkilendirilen her bir birey için ayrı bir EK C formu doldurulmalıdır.7 Form, kullanıcının erişebileceği modülleri (örneğin, Hizmet Ticareti) ve 3 yılı veya imza sirkülerindeki imza sahibinin yetkisinin sona erme tarihini geçemeyecek şekilde açık bir yetki başlangıç/bitiş tarihi belirtmelidir.3
- Yetkili Kullanıcının Kimlik Fotokopisi: Kullanıcının T.C. Kimlik Kartı’nın net bir kopyası.21
- Yararlanıcı ile İlişkinin Kanıtı (Önemli Ayrım):
- Şirket Çalışanları İçin: Bireyin yararlanıcı şirketin bir çalışanı olduğunu kanıtlayan en son aya ait SGK belgesi (örneğin, SGK Hizmet Dökümü).3
- Harici Danışmanlar/Çalışan Olmayanlar İçin: EK C formunun kendisi noter tarafından onaylanmalıdır (noterde onaylatılarak). Bu, dış taraflar için bir yasal resmiyet ve hesap verebilirlik katmanı ekler.7
- Azil (Yetkinin İptali): Yetki, aynı kanallar aracılığıyla sunulan EK D (Yetkilendirilmiş Kullanıcı Azil Formu) kullanılarak iptal edilebilir.11
EK A, B ve C formlarının İmza Sirküleri‘nde listelenen aynı yetkili kişiler tarafından imzalanması gerektiğine dair tekrarlanan şart 3, kesintisiz bir yasal yetki zinciri oluşturur. Bu, sistem kurallarına bağlılığın (EK A), kurumsal gerçeklerin beyanının (EK B) ve operasyonel yetki devrinin (EK C) tamamının şirket içindeki en yüksek yasal otoriteden kaynaklandığını garanti eder. Bu, sahtekarlığa karşı ve hesap verebilirliği sağlayan güçlü bir önlemdir. Yetkisiz personelin şirketi kaydetmesini veya kendilerini kullanıcı olarak atamasını engeller. Başvuru sahibi için bu, DYS kayıt sürecinin, yönetim kurulu düzeyindeki temsilcilerinin doğrudan katılımını ve yasal onayını gerektiren resmi bir kurumsal eylem olduğu anlamına gelir.
Çalışan olmayanlar için noter onaylı bir EK C talep edilmesi 7, bilinçli bir yasal ayrımdır. Bir SGK kaydı, kendi yasal sorumluluk çerçevesi olan açık bir işveren-çalışan ilişkisi kurar. Harici bir danışman için bu ilişki mevcut değildir. EK C formunun noter onayı, şirketin yasal temsilcilerinin bir devlet sistemi içinde kendi adlarına hareket etme yetkisini bir üçüncü tarafa açıkça verdiği resmi, yasal olarak tanık olunan bir eylem olarak hizmet eder. Bu durum, hem şirkete hem de harici danışmana önemli bir yasal yük getirir. Şirket için, bu tür bir erişim vermenin ciddiyetini vurgular. Danışman için ise, kötüye kullanım veya hata durumunda sorumluluk için açık ve belgelenmiş bir temel oluşturur. DYS yönetimi için harici danışmanlık firmaları kullanan sağlık turizmi şirketleri, bu noter onaylı belgenin bu ilişkiyi tanımlayan kritik bir yasal araç olduğunu anlamalıdır.
Tablo 1: DYS Kayıt Belgesi Kontrol Listesi
| Aşama | Form/Belge | Form Kodu | Temel Yasal ve Prosedürel Gereklilikler | Amaç |
| Aşama I: Yararlanıcı Tanımlama | DYS Kayıt Başvuru Dilekçesi | Yok | Tüm paketin üst yazısı olmalıdır. | Kayıt için resmi talep. |
| Sistem Kullanım Taahhütnamesi | EK A | İmza Sirküleri’ndeki yetkililerce imzalanmalıdır. Tek seferlik sunumdur. | Şirketi DYS kurallarına yasal olarak bağlar. | |
| Yararlanıcı Bilgi Formu | EK B | Elektronik ortamda doldurulmalıdır. Tüm veriler MERSİS kayıtlarıyla tam olarak eşleşmelidir. | Sistem kaydı için temel kurumsal verileri sağlar. | |
| İmza Sirküleri | Yok | Güncel ve noter onaylı olmalıdır. | Şirket adına imza atma yetkisine kimin sahip olduğunu kanıtlar. | |
| Ticaret Sicil Gazetesi | Yok | Ortaklık yapısını gösteren en son versiyon olmalıdır. | Sahiplik ve sermaye yapısını doğrular. | |
| Kapasite Raporu | Yok | Mevcut ise sunulmalıdır. | Şirketin operasyonel kapasitesi hakkında veri sağlar. | |
| Aşama II: Kullanıcı Yetkilendirme | Kullanıcı Yetkilendirme Formu | EK C | Her kullanıcı için ayrı form. Modülleri ve en fazla 3 yıllık geçerlilik süresini belirtmelidir. Şirket yetkililerince imzalanmalıdır. | Belirli bir bireye DYS’de hareket etme yetkisi verir. |
| Yetkilendirilecek Kişinin Kimlik Sureti | Yok | Net, okunaklı T.C. Kimlik Kartı kopyası. | Yetkili kullanıcıyı tanımlar. | |
| SGK Belgesi (Çalışanlar için) | Yok | En son aya ait kayıt. | Kullanıcının doğrudan çalışan olduğunu kanıtlar. | |
| Noter Onaylı EK C (Çalışan Olmayanlar için) | EK C | Formun kendisi noter onaylı olmalıdır. | Üçüncü bir taraf için yasal olarak bağlayıcı bir yetkilendirme oluşturur. | |
| Yetki İptali | Yetkilendirilmiş Kullanıcı Azil Formu | EK D | Bir kullanıcının erişim haklarını resmi olarak iptal etmek için kullanılır. | Kullanıcı yaşam döngüsünü ve güvenliği yönetir. |
Bölüm 4: DYS Portalı İçinde Bir Destek Başvurusunun Yürütülmesi
Tek seferlik kayıt işlemi tamamlandıktan sonra, sağlık turizmi kuruluşu belirli finansal destekler için başvuruda bulunmaya başlayabilir. Bu bölüm, DYS portalı içindeki pratik iş akışını detaylandırmaktadır.
4.1. Sisteme Erişim Protokolleri
Kullanıcılar DYS portalına iki ana yöntemle erişebilirler 1:
- e-Devlet Kapısı: Tavsiye edilen yöntemdir. Yetkili kullanıcı, kişisel e-Devlet hesabına giriş yapar ve ardından Ticaret Bakanlığı hizmetlerine giderek DYS uygulamasını başlatır.9 Bu, güvenli ve önceden kimliği doğrulanmış bir giriş noktası sağlar.
- Doğrudan Erişim: Bakanlığın uygulama sayfasına (örneğin, eortak.dtm.gov.tr) erişip E-İmza ile giriş yapmak.27
Başarılı bir girişin ardından, kullanıcıya kullanma yetkisi olan uygulamaların bir listesi sunulur. Kullanıcı, “Destek Yönetim Sistemi”ni seçmelidir.23
4.2. DYS Arayüzünde Gezinme: Ana Menüler ve Panolar
DYS ana sayfası, farklı modüllere, bildirimlere ve iş akışlarına erişim sağlayan merkezi bir pano olarak hizmet verir.27 Sağlık turizmi için birincil modül **”İhracat Destekleri (Hizmet Ticareti) Uygulaması”**dır.9
Ana menü öğeleri şunları içerir:
- Yeni Başvuru: Yeni bir destek talebi başlatmak için.27
- Başvuru Listeleri: Sunulan başvuruların durumunu takip etmek için.27
- Künye Bilgileri: Şirketin kayıtlı bilgilerini görüntülemek için.30
4.3. Yeni Bir Destek Başvurusu Başlatma Adım Adım Kılavuzu
- Adım 1: Doğru Modülü Seçin. Ana menüden “Yeni Başvuru”ya gidin ve hizmet ticareti modülünü seçin.9
- Adım 2: Belirli Destek Türünü Seçin. Sistem, mevcut desteklerin hiyerarşik bir listesini sunacaktır. Kullanıcı, doğru olanı seçmelidir, örneğin: “Reklam, Tanıtım ve Pazarlama Desteği”.28 Bakanlık, mevcut destek türlerinin ve bunlara karşılık gelen EK formlarının ayrıntılı listelerini sunar.31
- Adım 3: Çok Aşamalı Başvuru Formunu Doldurun. Çoğu başvuru birkaç aşama/sekmeden oluşur 28:
- Künye Bilgileri: Şirketin kimliğini doğrulamak ve başvuru için ilgili NACE kodunu seçmek.28
- Başvuru Bilgileri: Destek talep edilen faaliyetle ilgili özel ayrıntıları girmek (örneğin, bir fuarın adı, bir pazarlama kampanyasının tarihleri).
- Harcama Bilgileri: Bu, en kritik veri giriş bölümüdür.
- Başvuru Evrakları: Gerekli tüm kanıtlayıcı belgeleri yüklemek.
4.4. Detaylı İnceleme: “Harcama Bilgileri” ve Belge Yükleme Süreci
Bu bölüm, her bir harcama kalemi için titiz bir veri girişi gerektirir.28 Her fatura için kullanıcı “Ekle” düğmesine tıklamalı ve tüm alanları doldurmalıdır: fatura numarası, tarih, hizmet sağlayıcının bilgileri, tutar, para birimi vb..28
- İkili Veri Girişi Gerekliliği: Kullanıcı hem verileri sistemin alanlarına manuel olarak girmeli hem de ilgili belgenin (fatura, banka dekontu, sözleşme) dijital bir kopyasını (örneğin, PDF) yüklemelidir.28
- e-Fatura/e-Arşiv Fatura İçin: Sistem, hem PDF’nin hem de .xml veri dosyasının yüklenmesini gerektirir. Sistem, belirli alanları otomatik olarak doldurmak için XML’i kullanarak manuel giriş hatalarını azaltır.28
- Bir faturaya karşılık yapılan her ödeme, ilgili banka onaylı ödeme belgesinin (ödeme belgesi) yüklenmesiyle belgelenmelidir.28
- Son olarak, “Başvuru Evrakları” bölümünde, diğer tüm gerekli destekleyici belgeler (örneğin, sözleşmeler, bir etkinliğin fotoğrafları, web sitesi ekran görüntüleri) yüklenmelidir. “Zorunlu” olarak işaretlenmiş belgeler pazarlıksızdır.28
Sistemin her bir harcamayı kalem kalem ayırma, belirli bir faturayla ilişkilendirme ve ardından her faturayı belirli ödeme belgelerine bağlama zorunluluğu 28, son derece ayrıntılı ve denetlenebilir bir finansal iz bırakır. Sistem, tek bir “toplam maliyet” rakamını kabul etmek üzere tasarlanmamıştır. Yararlanıcıyı, proje maliyetlerini oluşturan finansal işlemlere ayırmaya zorlar. Bu durum, bir şirketin iç muhasebe ve kayıt tutma uygulamalarının son derece düzenli olması gerektiği anlamına gelir. Bir DYS başvurusuna başlamadan önce bile, finans departmanının tüm faturaları, sözleşmeleri ve bunlara karşılık gelen banka havale dekontlarını dijitalleştirmiş ve açıkça kategorize etmiş olması gerekir. Düzensiz veya birleştirilmiş bir muhasebe yaklaşımı, DYS’nin veri giriş gereksinimleriyle uyumsuz olacak ve muhtemelen başvurunun başarısız olmasına yol açacaktır.
Bölüm 5: Başvuru Sonrası Yönetim: Takip, Revizyon ve Ödeme Döngüleri
Bir başvurunun sunulması, inceleme sürecinin sonu değil, başlangıcıdır. Yararlanıcının proaktif yönetimi ve izlemesi yasal olarak zorunlu ve operasyonel olarak kritiktir.
5.1. Başvuru Durumunu İzleme: “Başvuru Listem”
Takip için birincil araç, ana menüden erişilebilen “Başvuru Listem” ekranıdır.27 Bu ekran, sunulan tüm başvuruların ve mevcut durumlarının gerçek zamanlı bir özetini sunar. Bu ekranı düzenli olarak kontrol etme sorumluluğu tamamen yararlanıcıya aittir.24
- Temel Durumlar ve Anlamları 26:
- TASLAK: Başvuru başlatılmış ancak henüz gönderilmemiştir. Otomatik olarak kaydedilir.24
- YENİ: Başvuru başarıyla gönderilmiş ve ilgili inceleme biriminin (örneğin, HİB) sırasındadır.29
- İNCELEMEDE: Bir memur dosyayı devralmış ve resmi inceleme sürecini başlatmıştır.29
- EKSİK BEKLEYEN: İnceleme memuru bir eksiklik (eksik belge, yanlış bilgi) bulmuş ve başvuruyu düzeltme için kullanıcıya iade etmiştir. Bu, acil eylem gerektiren kritik bir durumdur.29
5.2. “EKSİK BEKLEYEN” Protokolü: Revizyon ve Yeniden Sunum Kılavuzu
Bir başvuru “EKSİK BEKLEYEN” olarak işaretlendiğinde, dosya resmi olarak iş akışına iade edilene kadar kullanıcı değişiklik yapamaz.33 Eksikliğin özel nedenleri, başvuruyla ilişkili “Yazışmalar” sekmesinde ayrıntılı olarak belirtilir.29 Kullanıcı, neyin düzeltilmesi gerektiğini anlamak için memurun notlarını dikkatlice okumalıdır.
Kullanıcı, yasal olarak tanımlanmış süre içinde gerekli düzeltmeleri yapmalıdır (örneğin, doğru belgeyi yüklemek, bir veri alanını değiştirmek). Düzeltmeleri yaptıktan sonra, “Gönder” düğmesine tekrar basmak zorunludur. Sadece bir belge yükleyip başvuruyu resmi olarak yeniden göndermemek yetersizdir ve son tarihin kaçırılmasına neden olur.29
5.3. Finansal Ödeme Döngüsü: Onaydan Ödemeye
Bir başvuru tamamen onaylandıktan sonra ödeme süreci başlatılır. Ödemenin durumu, genellikle “DFİF Tahakkuklarım” olarak adlandırılan ayrı bir modül üzerinden takip edilebilir.26
Ödeme süreci, net bir durum sıralamasını takip eder 26:
- TAHAKKUK PAKETİNDE
- TAHAKKUK ŞUBESİNDE
- YETKİLİ ONAYINDA
- ÖDEME BEKLİYOR
- ÖDENDİ
Sistem, takip yükünü açıkça kullanıcıya yükler 24 ve kaçırılan bildirimler için sorumluluk kabul etmez.24 Bu, bilinçli bir yasal tasarımdır. Kullanıcının kendi başvurularını aktif olarak izleme konusunda bir özen yükümlülüğü olduğunu belirler. “EKSİK BEKLEYEN” durumu, bu özenin bir testidir; zamanında yanıt verilmemesi, bir sistem hatası olarak değil, kullanıcının ihmali olarak kabul edilir. Bu nedenle, şirketlerin DYS yönetimi için titiz bir iç süreç uygulaması gerekir. Belirli bir kişi veya ekip, bekleyen tüm başvuruların durumunu kontrol etmek için DYS portalına günlük veya en az 48 saatte bir giriş yapmakla görevlendirilmelidir. Yalnızca e-posta bildirimlerine güvenmek, son tarihlerin kaçırılmasına ve önemli finansal desteklerin kaybedilmesine yol açabilecek yüksek riskli bir stratejidir.
Tablo 2: DYS Başvuru Durumu ve Gerekli Eylemler
| Durum | Anlamı | Kullanıcı Eylemi Gerekli mi? | Eylem Detayları ve Yasal Hususlar |
| TASLAK | Taslak | Evet | Başvuru eksiktir. Kullanıcı tüm bölümleri tamamlamalı ve resmi olarak göndermelidir. Sistem ilerlemeyi otomatik olarak kaydeder. |
| YENİ | Yeni / Gönderilmiş | Hayır | Başvuru başarıyla gönderilmiş ve bir incelemeciye atanmayı beklemektedir. Bu aşamada herhangi bir işlem yapılamaz. |
| İNCELEMEDE | İncelemede | Hayır | Bir incelemeci başvuruyu ve belgelerini aktif olarak incelemektedir. Durum değişiklikleri için izlenmelidir. |
| EKSİK BEKLEYEN | Düzeltme Bekliyor | Evet (Acil) | Başvuru eksikliklerle iade edilmiştir. Bu, zamana duyarlı bir durumdur. |
| ONAYLANDI | Onaylandı | Hayır | Destek başvurusu onaylanmıştır. Süreç şimdi finansal ödeme aşamasına geçer. |
| REDDEDİLDİ | Reddedildi | Yok | Başvuru resmi olarak reddedilmiştir. İtiraz veya izin verilirse yeniden başvuru gerekçelerini anlamak için “Yazışmalar” bölümündeki ret nedenlerini inceleyin. |
Bölüm 6: Stratejik Öneriler ve Uyum Kontrol Listesi
Bu son bölüm, üst düzey stratejik tavsiyeler, sık karşılaşılan sorunlar için sorun giderme yöntemleri ve sorunsuz ve başarılı bir DYS etkileşimi sağlamak için nihai bir birleşik kontrol listesi sunmaktadır.
6.1. Proaktif Risk Azaltma: Yaygın Başvuru Hatalarından Kaçınma
Bu bölüm, araştırmada belirlenen yaygın başarısızlık noktalarını önleyici bir rehberde sentezleyecektir.
- Veri Uyuşmazlığı: DYS’nin en büyük hatası, MERSİS kayıtları, formlara girilen veriler ve yüklenen belgelerdeki veriler arasındaki tutarsızlıktır.7
- Eksik Belgelendirme: Tüm “Zorunlu” belgeleri yüklememek veya düşük kaliteli, okunaksız taramalar sunmak.34
- Yanlış Yetkilendirme: Mevcut İmza Sirküleri’nde doğru yetkiye sahip olmayan kişiler tarafından imzalanmış formlar.7
- Son Tarihleri Kaçırma: “EKSİK BEKLEYEN” talebine ayrılan süre içinde yanıt vermemek.29
- Uygun Olmayan Harcamalar: Belirli destek mevzuatı kapsamına girmeyen faaliyetler veya harcama türleri için destek başvurusunda bulunmak.34
6.2. Teknik Sorun Giderme Kılavuzu
- “BAD REQUEST” Hatası: Bu yaygın giriş hatası genellikle web tarayıcısının önbelleğini ve çerezlerini temizleyerek çözülür.33
- Tarayıcı Uyumluluğu: Sistem belirli tarayıcılarla en iyi performansı gösterir. Bazı kaynaklar belirli işlevler için Internet Explorer’ı önerse de, genel kanı optimum performans için Google Chrome veya Mozilla Firefox’un güncel sürümlerini kullanmaktır.24
- Dosya Yükleme Sorunları: Dosya boyutunu (genellikle PDF başına 5 MB sınırı) ve formatını kontrol edin. Tüm belgelerin gerekli formatta (örneğin, e-faturalar için PDF, XML) olduğundan emin olun.34
- Sistem Yavaşlamaları: Yoğun dönemlerde sistem yavaşlayabilir. Başvuruları yoğun olmayan saatlerde denemek tavsiye edilir.34
- Destek ile İletişim: Sürekli teknik sorunlar için Bakanlık belirli e-posta adresleri sağlar. Belirli bir destek başvurusunun içeriği veya durumuyla ilgili sorunlar için ilgili İhracatçı Birliği doğru iletişim noktasıdır.13
6.3. Sağlık Turizmi İhracatçıları İçin Kapsamlı Uyum Kontrol Listesi
Bu, kullanıcıyı ön kayıttan nihai sunuma kadar yönlendiren son, ana bir kontrol listesi olacaktır.
- Aşama 0: Temel Hazırlık
- Sağlık Turizmi Yetki Belgemiz geçerli ve güncel mi?
- HİB üyeliğimiz aktif ve ödenmiş mi?
- MERSİS kayıtlarımız %100 doğru ve güncel mi?
- Yetkili kullanıcılar için aktif bir şirket KEP adresimiz ve geçerli E-İmzamız var mı?
- Aşama 1: DYS Kaydı
- Tablo 1’de listelenen tüm belgeleri hazırladık mı?
- EK A, B ve C formları İmza Sirkülerimize göre doğru, yetkili kişiler tarafından imzalandı mı?
- Her kullanıcı için doğru ilişki kanıtını hazırladık mı (SGK’ya karşı Noter Onaylı EK C)?
- Eksiksiz paket KEP aracılığıyla HİB’e gönderildi mi?
- Aşama 2: Başvuru Sunumu
- Faaliyet için tüm faturaları, ödeme dekontlarını ve sözleşmeleri toplayıp dijitalleştirdik mi?
- “Harcama Bilgileri” alanlarına girilen veriler, yüklenen belgelerle birebir eşleşiyor mu?
- Tüm “Zorunlu” belgeler doğru formatta ve boyutta yüklendi mi?
- Aşama 3: Başvuru Sonrası İzleme
- DYS’deki “Başvuru Listem”i en az 48 saatte bir kontrol etmek üzere belirli bir kişi atandı mı?
- “EKSİK BEKLEYEN” durumuna anında müdahale etmek için net bir iç prosedürümüz var mı?
Destek Yönetim Sistemi (DYS) – Sağlık Turizmi Hizmet İhracatçıları İçin Sık Sorulan Sorular (SSS)
1. DYS nedir?
DYS, T.C. Ticaret Bakanlığı’nın tüm ihracat destek süreçlerini dijital ortamda yürüten merkezi başvuru sistemidir.
1 Ocak 2021’den itibaren tüm yeni destek başvuruları yalnızca bu platform üzerinden yapılır.
2. Sağlık turizmi kuruluşları için DYS neden zorunludur?
Sağlık turizmi destekleri (tanıtım, reklam, fuar, danışmanlık vb.) yalnızca DYS üzerinden alınabilir.
Başvuru, değerlendirme, eksiklik bildirimi ve ödeme takibi tümü sistem içinde yürütülür.
3. DYS’ye kimler kayıt olabilir?
- Uluslararası Sağlık Turizmi Yetki Belgesine sahip sağlık kuruluşları veya aracı kurumlar
- Hizmet İhracatçıları Birliği’ne (HİB) üye olan kuruluşlar
4. DYS kaydı öncesi hangi şartlar tamamlanmalıdır?
- Geçerli Sağlık Turizmi Yetki Belgesi
- Aktif HİB üyeliği
- MERSİS kaydının güncel olması
- KEP adresi ve E-imza sahibi olunması
5. DYS’ye ilk kayıt nasıl yapılır?
İki aşamalı süreçtir:
- Yararlanıcı Tanımlama (Aşama I): Şirketin DYS’ye kaydı yapılır.
- Kullanıcı Yetkilendirme (Aşama II): Şirket adına işlem yapacak kişiler tanımlanır.
Başvuru, HİB’in KEP adresine tüm belgelerin eksiksiz gönderilmesiyle tamamlanır.
6. Kayıt için hangi belgeler gereklidir?
- DYS Kayıt Başvuru Dilekçesi
- EK A (Sistem Kullanım Taahhütnamesi)
- EK B (Yararlanıcı Bilgi Formu)
- Güncel İmza Sirküleri
- Ticaret Sicil Gazetesi
- (Varsa) Kapasite Raporu
7. DYS’de kimler işlem yapabilir?
Sadece şirket tarafından yetkilendirilmiş kullanıcılar.
Çalışanlar için SGK kaydı, dış danışmanlar için noter onaylı EK C formu zorunludur.
8. Hangi destek türleri DYS üzerinden alınabilir?
- Reklam, Tanıtım ve Pazarlama Desteği
- Danışmanlık Desteği
- Fuar Katılım Desteği
- Sertifikasyon ve Akreditasyon Desteği
- Eğitim ve Dijital Dönüşüm Desteği
Tüm destekler Hizmet Ticareti Modülü altında listelenir.
9. Başvuru sonrası hangi durumlar görülebilir?
| Durum | Anlamı | Gerekli Eylem |
|---|---|---|
| TASLAK | Henüz gönderilmemiş başvuru | Eksikleri tamamlayın ve gönderin |
| YENİ | Başvuru gönderildi | Bekleyin |
| İNCELEMEDE | İnceleme memuru değerlendirmede | İzleyin |
| EKSİK BEKLEYEN | Eksik belge veya hata bulundu | Acil düzeltme yapın |
| ONAYLANDI | Başvuru kabul edildi | Ödeme sürecini takip edin |
| REDDEDİLDİ | Başvuru uygun görülmedi | Gerekçeyi inceleyin |
10. “EKSİK BEKLEYEN” durumu ne anlama gelir?
Başvurunuzda eksik veya hatalı bilgi tespit edilmiştir.
DYS’deki “Yazışmalar” sekmesinde belirtilen açıklamayı okuyup gerekli düzeltmeleri yapın ve yeniden gönderin.
11. Ödeme süreci nasıl işler?
Başvuru onaylandıktan sonra dosya “DFİF Tahakkuklarım” modülüne geçer.
Durum sırası:
TAHAKKUK PAKETİNDE → YETKİLİ ONAYINDA → ÖDEME BEKLİYOR → ÖDENDİ.
12. Başvurular hangi sıklıkla kontrol edilmelidir?
En az 48 saatte bir DYS’ye giriş yaparak “Başvuru Listem” sekmesini kontrol edin.
Bildirimlerin kaçırılması kullanıcı sorumluluğundadır.
13. Teknik hata durumunda ne yapılmalı?
- Tarayıcı önbelleğini ve çerezleri temizleyin.
- Güncel Google Chrome veya Firefox kullanın.
- Dosya boyutu sınırını (5 MB) aşmadığından emin olun.
- Sürekli sorun halinde destekyonetimsistemi@ticaret.gov.tr adresine yazın.
14. HİB’in rolü nedir?
HİB, DYS kayıtlarının ilk doğrulama ve onay merciidir.
Belgelerin eksiksizliği ve yetkilerin uygunluğu HİB tarafından kontrol edilir.
15. En sık yapılan hatalar nelerdir?
- MERSİS verileri ile formlardaki bilgilerin uyuşmaması
- Eksik belge yüklemek
- Yetkisiz kişi imzası
- “EKSİK BEKLEYEN” durumuna zamanında yanıt vermemek
- Uygun olmayan harcama türleriyle başvuru yapmak
Alıntılanan çalışmalar
- DYS – Destek Yönetim Sistemi | Makro Danışmanlık, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.makrodanismanlik.com/dys
- Destek Yönetim Sistemi – YouTube, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.youtube.com/watch?v=k3_TPKNrG1I
- Destek Yönetim Sistemi (DYS) – Ticaret Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/data/6015230f13b876581ceee3a0/DYS_Kayit_Sunum_04.01.2021.pdf
- DYS (Döküman Yönetim Sistemi) Nedir? DYS Kayıt Nasıl Yapılır? – IdeaSoft, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.ideasoft.com.tr/dokuman-yonetim-sistemi-dys/
- Dijital Doküman Yönetim Sistemleri – Enfo Bilişim, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.enfobilisim.com/blog/dokuman-yonetim-sistemleri-belgelerinizi-daha-etkili-bir-sekilde-yonetmenin-yollari
- Sirküler No: 2020/48 – Destek Yönetim Sistemi (DYS) Hk. – Denizli İhracatçılar Birliği, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://denib.gov.tr/tr/duyuru-2020-48.html
- Destek Yönetim Sistemi (DYS), erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://tim.org.tr/files/downloads/ihracat/Destek_Yonetim_Sistemi/DYS-Kay%C4%B1t%20Sunumu.pdf
- İhracat Destekleri (Mal Ticareti) Uygulaması (DYS) – e-Devlet Kapısı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.turkiye.gov.tr/ticaret-ihracat-destekleri-mal-ticareti-uygulamasi-dys-4645
- İhracat Destekleri (Hizmet Ticareti) Uygulaması (DYS) – e-Devlet Kapısı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.turkiye.gov.tr/ticaret-ihracat-destekleri-hizmet-ticareti-uygulamasi-dys-4646
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ (DYS) – EİB Devlet Yardımları, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://devletyardimlari.eib.org.tr/Sayfa.Asp?SID_Id=A19B40155E
- Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi (DYS), erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/destekler/destek-yonetim-sistemi-dys
- Sağlık Turizmi Teşvik Danışmanlığı (2025 Güncel Rehber), erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.plusglobal.com.tr/saglik-turizmi-tesvik-danismanligi
- Destek Yönetim Sistemi (DYS) | H İ B – Hizmet İhracatçıları Birliği, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://hib.org.tr/tr/ihracat-destekleri/destek-yonetim-sistemi-dys/
- 2025’te Sağlık Turizmi Yatırımlarına Vergi Avantajları ve Devlet Teşvikleri, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://vergimerkezi.com.tr/2025te-saglik-turizmi-yatirimlarina-vergi-avantajlari-ve-devlet-tesvikleri/
- Sağlık Turizmi Teşvik Danışmanlığı – ERT Global, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ertglobal.com.tr/sagli-turizmi-tesvik-danismanligi/
- 2025 Sağlık Turizmi Yetki Belgesi: Başvuru ve Şartlar – Vergi Merkezi, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://vergimerkezi.com.tr/saglik-turizmi-yetki-belgesi-alma-rehberi-2025-guncel-bilgiler/
- Sağlık Turizmi Yetki Belgesi – Teşvik Merkezi, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.tesvikmerkezi.net/saglik-turizmi-yetki-belgesi
- 2025 Yılında Sağlık Turizmi Yatırımlarında Vergi Avantajları ve Devlet Destekleri – İstanbul Mali Müşavir | Umut AKPINAR/CPA, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://umutakpinar.com/2025-yilinda-saglik-turizmi-yatirimlarinda-vergi-avantajlari-ve-devlet-destekleri/
- Yetki Belgesi Başvurusu İçin Gerekli Evraklar ve Onay Süreci – Atlantis Yönetim, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://atlantisyonetim.com/yetki-belgesi-basvurusu-icin-gerekli-evraklar-ve-onay-sureci/
- plusglobal.com.tr, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://plusglobal.com.tr/destek-yonetim-sistemi-dys-ihracat-destekleri-ticaret-bakanligi#:~:text=Destek%20Y%C3%B6netim%20Sistemine%20Nas%C4%B1l%20Ba%C5%9Fvurulur,Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1na%20ula%C5%9Ft%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1%20ile%20yap%C4%B1l%C4%B1r.
- Destek Yönetim Sistemine Kayıt İçin Gerekli Belgeler ve … – İTKİB, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.itkib.org.tr/tr/gundem-html-destek-yonetim-sistemine-kayit-icin-gerekli-belgeler-ve-dikkat-edilecek-hususlar.html
- DOKÜMAN YÖNETİM SİSTEMİ (DYS) – Erzincan İl Milli Eğitim Müdürlüğü – MEB, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://erzincan.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_09/16152643_6-_Mobil_DYS_dysweb_KlavuzlarY.pdf
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ – Ticaret Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/data/6011341b13b876b090bd5416/DYS%20Kullan%C4%B1m%C4%B1na%20%C4%B0li%C5%9Fkin%20S%C4%B1k%C3%A7a%20Sorulan%20Sorular.pdf
- DYS Kullanımına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular | PDF – Scribd, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.scribd.com/document/679699175/02-DYS-Kullan%C4%B1m%C4%B1na-I-lis-kin-S%C4%B1kc-a-Sorulan-Sorular
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİNE KAYIT İÇİN GEREKLİ BELGELER VE DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR A. Yararlanıcı (Firma) Tanımlama B, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.denib.gov.tr/files/downloads/mevzuat/diib/dys_kayiticingereklibelgevedikkatedilecekhususlar.pdf
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ (DYS) destekyonetimsistemi@ticaret …, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://fka.gov.tr/sharepoint/userfiles/Icerik_Dosya_Ekleri/Sunumlar_/1-%20DYS%20Firmalara%20G%C3%B6nderilecek%20Versiyon%202024_compressed.pdf
- Sistem Erişim ve DYS Arayüzleri Kılavuzu – DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/data/6015230f13b876581ceee3a0/DYS_KILAVUZ_K1V1_ERISIM_ve_DYS_ARAYUZU_OCAK_2021.pdf
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ – İTKİB, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://www.itkib.org.tr/files/downloads/dis_ticaret/devlet-yardimlari/2021/1%202014_8%20Pazara%20Giri%C5%9F%20Belge%20Dete%C4%9Fi_KILAVUZ.pdf
- DYS Kılavuzları ve Dikkat Edilecek Hususlar – Ticaret Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/destekler/destek-yonetim-sistemi-dys/dys-kilavuzlari-ve-dikkat-edilecek-hususlar
- DESTEK YÖNETİM SİSTEMİ – EIB, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://upload.eib.org.tr/ZZFAF3F52D/272EF55CCE724B272EF55CCE724B272EF55CCE724B272EF55C.pdf
- Sağlık ve Spor Turizmi Hizmetleri Sektörü – Ticaret Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/destekler/hizmet-sektoru-destekleri/hizmet-ihracatinin-tanimlanmasi-siniflandirilmasi-ve-desteklenmesi-hakkinda-karar/saglik-ve-spor-turizmi-hizmetleri-sektoru
- Destekler – Reklam, Tanıtım ve Pazarlama Desteği – Kolay Destek, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://kolaydestek.gov.tr/destekler/17/77
- SIKÇA SORULAN SORULAR, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/data/6015230f13b876581ceee3a0/DYS_SSS_24102022.pdf
- Destek Yönetim Sistemi (DYS): İhracatçılar İçin Kapsamlı Rehber – İhracat Eğitimi, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ihracategitimi.com/destek-yonetim-sistemi-ihracatcilar-icin-rehber/
- Destek Yönetim Sistemi Giriş | DYS Kullanım Kılavuzu 2025, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://kotadanismanlik.com/destek-yonetim-sistemi.html
- DYS Hatalar, Çözüm Yolları ve Dokümanlar – Harran İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://harran.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=1045
- Desteklere Yönelik Soru ve Sorunlarınız İçin İletişim Adresleri – Ticaret Bakanlığı, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://ticaret.gov.tr/destekler/destek-yonetim-sistemi-dys/desteklere-yonelik-soru-ve-sorunlariniz-icin-iletisim-adresleri
- DYS Tanımlama İşlemleri – Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri, erişim tarihi Kasım 2, 2025, https://oaib.org.tr/devlet-yardimlari/dys-tanimlama-islemleri