Anonim şirkete sermaye olarak alacak hakkı getirilebilir mi, bu alacak hangi nitelikleri taşımalıdır ve ortağın sorumluluğu ne zaman sona erer?

Sermayenin korunması ilkesi çerçevesinde bu sorular, anonim şirketler bakımından hem ortaklar hem de alacaklılar açısından büyük önem arz etmektedir.

Anonim Şirketlerde Sermayenin Hukuki Önemi

Anonim şirketler, sermaye şirketleri arasında yer almakta olup, şirketin borçlarından kural olarak yalnızca şirket malvarlığı ile sorumlu olması nedeniyle sermaye kavramı özel bir öneme sahiptir. Özellikle şirket alacaklılarının korunması ve şirket malvarlığının şeffaflığının sağlanması amacıyla, sermayenin oluşumu ve korunmasına ilişkin hususlar Türk Ticaret Kanunu’nda ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir.

Bu bağlamda, anonim şirkete sermaye olarak alacak hakkı getirilmesi, sermayenin gerçekliğinin ve sürekliliğinin sağlanması amacıyla sıkı şartlara bağlanmıştır.

Alacak Hakkının Sermaye Olarak Konulmasının Kanuni Dayanağı

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 127. maddesi uyarınca:

“Kanunda aksine hüküm olmadıkça ticaret şirketlerine sermaye olarak para, alacak, kıymetli evrak ve sermaye şirketlerine ait paylar konulabilir.”

Bu hüküm gereğince, ortaklardan biri tarafından yerine getirilmesi gereken sermaye koyma borcu, alacak hakkının sermaye olarak şirkete devredilmesi suretiyle ifa edilebilir.

Sermaye Olarak Konulabilecek Alacakların Taşıması Gereken Şartlar

Anonim şirkete sermaye olarak getirilecek alacakların;

• Nakden değerlendirilebilir,
• Devredilebilir,
• Sermaye olarak getirildiği anda vadesi gelmiş (muaccel)

olması gerekmektedir.

Bu şartlar, sermayenin korunması ilkesinin bir gereği olarak öngörülmüş olup, şirketin alacaklılarının zarar görmesini engellemeyi amaçlamaktadır.

Üçüncü Kişilere Ait Alacakların Sermaye Olarak Getirilmesi ve Ortağın Sorumluluğu

Ortaklardan birinin, sermaye olarak üçüncü kişilere karşı sahip olduğu bir alacağı şirkete devretmesi hâlinde, alacağını devreden ortağın sorumluluğu alacak şirket tarafından tahsil edilinceye kadar devam eder.

Bu süreçte;

• Şirket, ortağın sermaye koyma borcunu yerine getirmesini talep edebilir,
• Gerekirse bu borcun ifası için dava açabilir,
• Gecikme sebebiyle uğradığı zararların tazminini isteyebilir.

Dolayısıyla alacak hakkının sermaye olarak konulması, ortağı derhâl sermaye koyma borcundan kurtaran bir işlem niteliği taşımaz.

Alacak Hakkının Değerlemesi ve Bilirkişi Raporu

Alacak hakkının sermaye olarak şirkete konulabilmesi için, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından atanan bilirkişilerce alacağın değerlemesinin yapılması zorunludur.

Hazırlanacak bilirkişi raporunda;

• Uygulanan değerleme yönteminin somut olay bakımından adil ve uygun olduğu,
• Alacak hakkı karşılığında tahsis edilecek pay miktarı,
• Alacağın Türk Lirası karşılığı,

hesap verme ilkesine uygun ve tatmin edici gerekçelerle açıklanmalıdır.

Bilirkişi raporuna, kurucular ve menfaat sahipleri tarafından itiraz edilebilir. Mahkemenin bu konuda vereceği karar ise kesin niteliktedir.

Alacağın Tahsili ve Temerrüt Hâli

Sermaye olarak şirkete alacağını devreden ortak, alacak şirketçe tahsil edilmedikçe sermaye koyma borcundan kurtulamaz.

• Alacak vadesi gelmemiş ise, aksi kararlaştırılmadıkça vade tarihinden itibaren,
• Alacak muaccel ise, şirket sözleşmesi veya esas sözleşme tarihinden itibaren

bir ay içinde şirket tarafından tahsil edilmelidir.

Bu süre içinde tahsilin gerçekleşmemesi hâlinde, şirketin tazminat hakkı saklı kalmak kaydıyla, ortak temerrüt faizinden de sorumlu olur.

Sermaye Olarak Konulan Alacakların Korunması

Ortaklar tarafından sermaye olarak konulması taahhüt edilen hakların korunması amacıyla, kurucular tarafından ortaklar aleyhine ihtiyati tedbir talep edilmesi mümkündür. Bu tedbirler, sermayenin güvence altına alınmasını ve şirketin zarar görmesini önlemeyi hedefler.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

1- Anonim şirkete sermaye olarak her alacak konulabilir mi?

Hayır. Alacağın nakden değerlendirilebilir, devredilebilir ve sermaye olarak getirildiği anda muaccel olması gerekir.

2- Alacağını sermaye olarak koyan ortağın sorumluluğu ne zaman sona erer?

Alacak şirket tarafından tahsil edilinceye kadar ortağın sermaye koyma borcu devam eder.

3- Alacak hakkının değeri nasıl belirlenir?

Asliye ticaret mahkemesi tarafından atanan bilirkişilerce hazırlanacak değerleme raporu ile belirlenir.

4- Alacak süresinde tahsil edilmezse ne olur?

Ortak, temerrüt faizi ödemekle yükümlü olur ve şirketin tazminat talep etme hakkı saklıdır.

5- Sermaye olarak konulan alacak için ihtiyati tedbir alınabilir mi?

Evet. Kurucular, taahhüt edilen hakların korunması amacıyla ihtiyati tedbir talep edebilir.

Geçmez Hukuk Bürosu