Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Süreci

Başvurucular için sade ve anlaşılır bir rehber

Anayasa Mahkemesi’ne Bireysel Başvuru Nedir?

Bireysel başvuru, temel hak ve özgürlükleri devlet tarafından ihlal edilen bireylerin, tüm olağan hukuk yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi’ne yaptıkları istisnai ve son çare niteliğinde bir başvurudur. 2010 yılında Anayasa’ya eklenen bir hükümle tanınan bu hak, 23 Eylül 2012’den beri uygulanmaktadır. Anayasa’nın 148. maddesine göre “Herkes, Anayasa’da güvence altına alınmış ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerinden herhangi birinin kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesi’ne başvurabilir.” Ancak bu yola başvurabilmek için olağan kanun yollarının tüketilmiş olması şarttıricisleri.gov.tr. Kısaca, mahkemeler veya idari merciler nezdinde gidebileceğiniz tüm itiraz, istinaf, temyiz gibi yolları kullanıp nihai bir karar aldıktan sonra halen bir hak ihlali olduğunu düşünüyorsanız, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapabilirsinizanayasa.gov.tr. Bu yol, Anayasa’da güvence altına alınan hakların ihlalini önlemeyi ve ihlal varsa sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlayan özel bir hukuki mekanizmadırtr.wikipedia.org.

Kimler Bireysel Başvuru Yapabilir?

Genel olarak herkes bireysel başvuruda bulunabilir; yani Türk vatandaşı olsun olmasın, hakları ihlal edilen tüm gerçek kişiler bu yola başvurabilir. Ancak, başvurucunun ihlalden doğrudan ve kişisel olarak etkilenmiş olması gerekir. Soyut veya başkasının hakkı için şikâyet yapılamaz. Bireysel başvuru yapabilecek kişiler ve yapamayacak olanlar kanunda açıkça düzenlenmiştir:

  • Gerçek kişiler: Anayasal hakkının ihlal edildiğini iddia eden ve bu ihlalden bizzat etkilenen herkes başvuru yapabilir. Başvurucu, ihlal nedeniyle güncel ve kişisel bir zarara uğramış olmalıdır. Örneğin, mahkeme kararıyla adil yargılanma hakkı ihlal edilen bir sanık, bireysel başvuru yoluna gidebilir.
  • Özel hukuk tüzel kişileri: Şirketler, dernekler gibi özel hukuk tüzel kişileri kendi tüzel kişiliklerine ait haklarının ihlali durumunda başvuru yapabilirler. Örneğin, bir şirketin mülkiyet hakkı ihlal edilmişse (örneğin mallarına haksız şekilde el konulmuşsa) şirket adına başvuru mümkün olabilir. Ancak tüzel kişiler, üyelerinin ya da ortaklarının şahsi hak ihlalleri için başvuramazlar.
  • Kamu tüzel kişileri: Devlet kurumları, belediyeler gibi kamu tüzel kişileri bireysel başvuru yapamazlar. Bu yol, bireylerin devlet karşısında haklarını koruması için oluşturulmuştur; dolayısıyla kamu otoriteleri kendi işlemleri için bu mekanizmayı kullanamaz.
  • Yabancılar: Yabancı uyruklu gerçek kişiler de (Türkiye’de veya Türkiye’nin yargı yetkisi alanında) hakları ihlal edilirse başvuru yapabilirler. Sadece Türk vatandaşlarına tanınan haklar konusunda ise yabancıların başvuru yapma hakkı yoktur. Örneğin, seçme ve seçilme hakkı Anayasa gereği yalnızca vatandaşlara özgü olduğu için, bir yabancı bu hakkıyla ilgili AYM’ye başvuramaz. Ancak ifade özgürlüğü, adil yargılanma gibi evrensel hakların ihlalinde yabancılar da başvurabilir.

Başvuru Nedenleri (Örneklerle)

Bir bireysel başvuruya konu olabilecek durumlar genellikle Anayasa’da ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde güvence altına alınmış temel hakların ihlali ile ilgilidir. Bu haklara dair bir ihlal iddiası, kamu gücünün bir işlemi, eylemi veya ihmali sonucu ortaya çıkmış olmalıdır. Aşağıda, hangi tür hak ihlalleri için bireysel başvuru yapılabileceğine dair bazı yaygın örnekler verilmiştir:

  • Adil yargılanma hakkı ihlali: Adil yargılanma, hukuk güvenliği açısından en sık başvuru konusu olan haklardan biridir. Örneğin, davanız makul sürede sonuçlanmamışsa, mahkeme önemli bir delili dikkate almadan karar vermişse veya savunma hakkınız kısıtlanmışsa adil yargılanma hakkınızın ihlal edildiğini ileri sürebilirsiniz. Bu tür ihlallerde AYM’ye başvurarak yeniden yargılama veya tazminat gibi sonuçlar elde etmek mümkündür (aşağıda anlatılacaktır).
  • Mülkiyet hakkı ihlali: Mülkiyet (hak ve malvarlığı dokunulmazlığı) da Anayasa ve AİHS tarafından korunan bir haktır. Örneğin, kamulaştırma bedeliniz hiç ödenmeden malınıza el konulması, idari bir kararla ruhsatınızın haksız yere iptal edilmesi veya bir para cezasıyla mülkiyetinize orantısız bir müdahale edilmesi durumlarında mülkiyet hakkınızın ihlal edildiği iddiasıyla başvurabilirsiniz. AYM, böyle durumlarda ihlali tespit ederse uğradığınız maddi zararın tazminine karar verebilir.
  • İfade özgürlüğü ihlali: Düşüncenizi açıklama veya basın-yayın yoluyla ifade etme özgürlüğünüz kamu otoritesi tarafından kısıtlanmışsa bu da bireysel başvuru konusu olabilir. Örneğin, sosyal medyada yaptığınız bir paylaşım nedeniyle ceza almanız, bir gazetecinin yazısı nedeniyle tutuklanması ya da bir gösteri konuşması nedeniyle idari yaptırıma uğraması ifade özgürlüğünün ihlali kapsamında değerlendirilebilir. Anayasa Mahkemesi geçmişte ifade özgürlüğünü ihlal eden birçok işlem hakkında hak ihlali kararı vererek ilgili kişilere itibarlarının iadesi veya tazminat yolunu açmıştır.
  • Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ihlali: Bu hak, haksız tutuklama, gözaltı veya uzun tutukluluk hallerinde gündeme gelir. Örneğin, bir kişi hakkında makul şüphe olmadan tutuklama kararı verilmesi, tutuklu yargılamanın gereksiz yere yıllarca sürmesi veya mahkeme kararı olmaksızın özgürlükten mahrum bırakılma durumlarında, kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ihlali söz konusu olabilir. Bireysel başvuru yoluyla AYM, eğer bu hakkın ihlal edildiğine karar verirse, ilgili kişinin tahliyesine veya uğradığı manevi zarar için tazminata hükmedilmesinin yolunu açabilir.

Yukarıdaki örnekler dışında özel hayatın gizliliği, aile hayatına saygı, eşitlik ilkesi, din ve vicdan özgürlüğü, eğitim hakkı, toplantı ve gösteri özgürlüğü gibi Anayasa ve AİHS tarafından korunan pek çok hak ihlali de bireysel başvuru kapsamına girebilir. Önemli olan, ihlal edildiği ileri sürülen hakkın hem Anayasa’da hem de AİHS’de güvence altına alınmış olması ve ihlalin sorumlusunun devletin bir organı veya kamu gücünü kullanan bir kişi olmasıdır. Özel kişiler arasındaki uyuşmazlıklardan doğan hak ihlalleri, devletin bir sorumluluğu yoksa bireysel başvuru kapsamında değerlendirilmeyecektir.

Bireysel Başvuru Şartları ve Süreci (Adım Adım)

Bireysel başvuruyu başarılı bir şekilde yapabilmek için belirli şartları sağlamak ve usule uygun bir başvuru süreci izlemek gerekir. Aşağıda, başvuru öncesi sağlanması gereken temel koşullar ve başvurunun adım adım nasıl yapılacağı sade bir şekilde açıklanmaktadır:

Başvuru için temel ön koşullar: Öncelikle ihlal iddianızın bireysel başvuruya elverişli olup olmadığını değerlendirin. Şu koşullar sağlanmadan Anayasa Mahkemesi başvurunuzu kabul etmez:

  • Hak kapsamı: İhlal edildiğini düşündüğünüz hak, Anayasa’da ve AİHS’de ortak güvence altında olan bir temel hak olmalıdır. (Örneğin, “çalışma hakkı” Anayasa’da var ama AİHS’de yoktur; bu yüzden tek başına çalışma hakkı ihlali için başvuru yapılamaz. Ancak aynı durum özel hayata saygı hakkını ihlal ediyorsa o kapsamda başvurulabilir.)
  • Kamu gücü tarafından ihlal: Başvuruya konu ihlal, kamu gücünü kullanan bir kurum veya kişinin işlem, eylem ya da ihmali sonucunda gerçekleşmiş olmalıdır. Yani devletin bir mahkemesi, idaresi veya görevlisinin kararından/eyleminden kaynaklanmalıdır. Özel kişiler arasındaki bir ihtilaf nedeniyle ortaya çıkan ihlaller, eğer devletin bir ihmali (örneğin koruma yükümlülüğünü yerine getirmemesi gibi) yoksa AYM’ye taşınamaz.
  • Olağan kanun yollarının tüketilmesi: Yukarıda belirtildiği gibi, başvuru yapmadan önce ihlalle ilgili tüm idari ve yargısal başvuru yollarını tüketmiş olmalısınızicisleri.gov.tr. Yani itiraz, istinaf, temyiz gibi hakkınız olan bütün hukuk yollarına başvurup nihai kararları almış olmanız gerekir. Örneğin, hakkınızın ihlal edildiğini düşündüğünüz karar ilk derece mahkemesinden çıktıysa, Bölge Adliye (İstinaf) ve Yargıtay (Temyiz) süreçlerini sonuna kadar götürmeden AYM’ye başvuramazsınız. (Bu kuralın istisnası, kanunen hiçbir başvuru yolu öngörülmeyen işlemlerdir; o durumda ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde doğrudan başvurabilirsiniz.)
  • Süre aşımı: Son olarak, başvurunuzu belirli bir süre içinde yapmalısınız. Anayasa Mahkemesi’ne başvuru süresi, “başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün” olarak kanunda belirlenmiştir. Yani elinize geçen nihai kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde bireysel başvuru yapılmalıdır. Haklı bir mazeret nedeniyle bu süre içinde başvuramazsanız, mazeretin ortadan kalktığı günden itibaren en geç 15 gün içinde başvurup mazeret nedenlerinizi belgeleyebilirsiniz; ancak bu istisnai bir uygulamadır ve kabulü Mahkemenin takdirine bağlıdır.

Yukarıdaki koşullar uygun ise artık başvuru işlemlerine geçebilirsiniz. Bireysel başvuru nasıl yapılır? İşte adım adım izlenecek süreç:

  1. Resmî başvuru formunu edinin ve doldurun: Anayasa Mahkemesi, başvuruların belirli bir formatta yapılabilmesi için bir bireysel başvuru formu hazırlamıştır. Güncel başvuru formu Anayasa Mahkemesi’nin internet sitesinde PDF olarak sunulmaktadır. Bu formu indirin ve Türkçe olarak, istenen tüm bilgileri eksiksiz doldurunanayasa.gov.tr. Formda; kimlik ve iletişim bilgileriniz, varsa temsilcinizin (avukatınızın) bilgileri, ihlal edildiğini ileri sürdüğünüz hak ve özgürlük ve dayandığınız Anayasa maddeleri, ihlalin oluştuğu olayların özeti, ihlal iddianızın gerekçeleri, konuyu daha önce götürdüğünüz yargı mercileri ve kararları, başvuruyu en son hangi tarihte öğrendiğiniz ya da tükettiğiniz, uğradığınız zarar ve talepleriniz gibi bölümler bulunmaktadır. Bu bilgileri açık ve anlaşılır şekilde yazmaya özen gösterin. Özellikle hangi işlemin veya kararın hangi temel hakkınızı ihlal ettiğini, bu ihlalin nasıl gerçekleştiğini ve hangi delillere dayandığını net olarak anlatmalısınız. Gerekirse hukuk terimleri yerine anlaşılır ifadeler kullanarak durumu izah edin, ancak hukuki dayanaklarınızı (Anayasa maddesi ve ilgili yasa maddeleri gibi) belirtmeyi unutmayın.
  2. Gerekli ekleri hazırlayın: Başvuru formunuz tek başına yeterli değildir; bazı belgeleri eklemeniz zorunludur. Öncelikle, ihlaline neden olduğunu iddia ettiğiniz nihai kararın bir örneği (örneğin Yargıtay kararı veya idare mahkemesi kararı) formun ekine konulmalıdır. Ayrıca, dayandığınız delilleri ve varsa ilgili belge ve yazışmaları eklemelisiniz. Eğer avukat aracılığıyla başvuruyorsanız, avukatınızın vekâletnamesi veya sizi temsil etmeye yetkili olduğunu gösterir belgeyi koymayı unutmayın. Tüzel kişi adına başvuru yapılıyorsa, temsile yetkili kişinin yetki belgesi de eklenmelidir. Başvuruyu kendiniz yapıyorsanız, kimlik belgenizin onaylı bir örneğini de eklemelisiniz. Tüm bu eklerin tam ve doğru olması, usul açısından önemlidir; eksik belge durumunda Mahkeme size düzeltme için süre verebilir ancak bunu yapmamak başvurunuzun reddine yol açabilir.
  3. Başvuru harcını ödeyin: Bireysel başvuru yapmak harca tabidir. Yani başvuruyu resmen tamamlamak için belirli bir başvuru ücretini yatırmanız gerekir. Bu harç tutarı her yıl yeniden belirlenir. 2024 yılı için Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru harcı 3.518,70 TL’dircanakkalebarosu.org.tr. Harç bedelini, Maliye veznesine veya vergi dairesine “Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru harcı” açıklamasıyla yatırmalısınız. Eğer başvuruyu doğrudan Anayasa Mahkemesi’ne yapıyorsanız orada da ödeme imkânı bulunmaktadır. Ödeme yaptıktan sonra, makbuz veya dekontu aldığınızdan emin olun; çünkü bu belgeyi başvuru formunuza eklemeniz gerekmektedir.
  4. Başvuruyu yetkili mercie iletin: Doldurulmuş formunuz ve tüm ekleri hazır olduktan sonra, başvurunuzu iletme aşamasına geçebilirsiniz. Bireysel başvurular farklı yollarla Anayasa Mahkemesi’ne ulaştırılabilir:
    • Doğrudan başvuru: Dilekçenizi ve eklerini doğrudan Ankara’daki Anayasa Mahkemesi’ne gönderebilir veya elden teslim edebilirsiniz. Özellikle zaman kısıtınız varsa doğrudan başvuru tercih edilebilir.
    • Mahkeme aracılığıyla başvuru: Bulunduğunuz yerdeki herhangi bir mahkeme aracılığıyla da başvurunuzu yapabilirsinizanayasa.gov.tr. Örneğin, İzmir’de yaşıyorsanız dilekçenizi İzmir Adliyesi’ndeki nöbetçi mahkemeye verebilirsiniz. Mahkeme kalemi, başvuru evrakınızı alıp Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden tarayarak elektronik ortamda Anayasa Mahkemesi’ne iletecektiranayasa.gov.tr. Kural olarak, fiziksel evrak Anayasa Mahkemesi’ne ayrıca gönderilmez; UYAP kaydı yeterli oluranayasa.gov.tr. Bu sebeple, belgelerinizin okunaklı fotokopilerini ve özellikle imzalı orijinallerini doğru teslim ettiğinizden emin olun.
    • Yurt dışından başvuru: Eğer Türkiye dışında ikamet ediyorsanız, bulunduğunuz ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği veya başkonsolosluğu aracılığıyla da başvurunuzu yapabilirsinizanayasa.gov.tr. Yurtdışı temsilcilikler başvuru evrakınızı kabul edip diplomatik yolla veya elektronik olarak Anayasa Mahkemesi’ne gönderecektir.

https://www.anayasa.gov.tr/tr/mahkeme/fotograf-galerisi/ Ankara’da bulunan Anayasa Mahkemesi binası. Bireysel başvuru dilekçeleri doğrudan bu yüksek mahkemeye gönderilebileceği gibi, başvurucunun bulunduğu şehirdeki mahkemeler aracılığıyla da iletilebilir. İzmir gibi şehirlerde yaşayanlar, dosyalarını yerel adliyelere teslim ederek başvurularının UYAP üzerinden AYM’ye ulaştırılmasını sağlayabilirler.

  1. Başvurunun alındığını teyit edin ve süreci takip edin: Başvurunuzu yaptığınızda, ilgili mahkeme veya kurum size bir başvuru numarası verebilir. Anayasa Mahkemesi’ne ulaşan başvuru, kayda alınır ve incelenmeye başlanır. Başvurunuzun akıbetini, Anayasa Mahkemesi’nin resmi internet sitesindeki sorgulama ekranından veya UYAP üzerinden (e-Devlet ile giriş yaparak) takip edebilirsiniz. Genellikle ilk inceleme sonucunda eksik evrak varsa Mahkeme bunu size bildirecektir. Ayrıca, başvurunuzun kabul edilip edilmediğine dair karar da belli bir süre sonra açıklanır. Bu süreç sabır gerektirebilir; Anayasa Mahkemesi’ne çok sayıda başvuru yapıldığından incelemeler zaman alabilmektedir.

Yukarıdaki adımları dikkatlice izlemek, başvurunuzun usulen reddedilme riskini azaltır. Birçok bireysel başvuru, formun hatalı veya eksik doldurulması, süre aşımı veya gerekli belgelerin konulmaması gibi usul eksikleri yüzünden kabul edilmeden elenebilmektedir. Bu nedenle, özellikle bir avukat yardımı almıyorsanız, tüm talimatları özenle uyguladığınızdan emin olun.

Başvuru Sonrasında Ne Olur? (Kararlar ve Sonuçlar)

Bireysel başvurunuzu yaptıktan sonra Anayasa Mahkemesi’nde süreç iki aşamada ilerler: Önce kabul edilebilirlik incelemesi, ardından esasa (özüne) ilişkin inceleme. Bu aşamalarda verilebilecek kararlar ve olası sonuçlar şöyledir:

  • Ön inceleme ve kabul edilebilirlik: Başvurunuz ilk olarak raportörler tarafından ön incelemeye tabi tutulur. Bu aşamada, başvurunun süre, konu ve usul şartlarına uygun olup olmadığına bakılır. Eğer açık bir eksiklik veya kabul edilemezlik nedeni varsa, rapor hazırlanır ve ilgili komisyon veya bölüm tarafından “kabul edilemezlik kararı” verilebilir. Örneğin, iç hukuk yollarını tüketmediğiniz anlaşılıyorsa ya da başvuru konu bakımından AYM’nin yetkisi dışında kalıyorsa (mesela sırf kanun iptali talebi gibi durumlar) başvurunuz öncelikle kabul edilemez bulunarak reddedilir. Bu karar kesin olup, ulusal düzeyde başka bir itiraz mercii yoktur. (Başvurunuzun kabul edilmemesi durumunda, isterseniz ihlal iddianızı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşıyabilirsiniz; zira AYM de tüketildiği için artık AİHM yolu açılır.)
  • Esas inceleme (karar aşaması): Eğer başvurunuz kabul edilebilir bulunursa, Anayasa Mahkemesi bu kez şikâyetin esasını incelemeye alır. Bu inceleme sonucunda başvurucunun hakkının ihlal edildiğine veya edilmediğine karar veriliricisleri.gov.tr. Yani Mahkeme, iddialarınızı değerlendirip gerçekten Anayasa’nın ve AİHS’in koruduğu bir hakkınızın ihlal edilip edilmediğine dair nihai bir karar verir.
    • İhlal olmadığı kararı: Mahkeme, başvurunuzda belirttiğiniz olayda herhangi bir hak ihlali görmezse ihlal bulunmadığına karar verir. Bu durumda bireysel başvurunuz reddedilmiş olur ve dosya kapanır. Bu karar da kesindir; ulusal hukukta başka bir yol kalmaz.
    • İhlal kararı: Mahkeme, hakkınızın ihlal edildiğine kanaat getirirse ihlal kararı verir ve ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmedericisleri.gov.tr. AYM, bir ihlal tespit ettiğinde kendi başına o konuda yeni bir karar vermez (örn. mahkeme yerine geçip hüküm kurmaz veya idari işlem yapmaz)icisleri.gov.tr. Bunun yerine, ihlali giderecek yolu gösterir:
      • Eğer tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa, dosya ilgili mahkemeye gönderilir ve yeniden yargılama yapılmasına hükmediliricisleri.gov.tr. İlgili mahkeme, AYM’nin belirttiği ihlali giderecek şekilde davayı yeniden görür. Örneğin AYM, adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini saptarsa, dosyayı ilk derece mahkemesine gönderip yeniden yargılama yapılmasını ister. İlk derece mahkemesi, AYM’nin kararında işaret edilen hataları (örneğin eksik delil değerlendirmesi gibi) düzelterek yeniden karar verir.
      • Yeniden yargılama yapılarak giderilemeyecek durumlar da olabilir. Eğer yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar yoksa, AYM doğrudan başvurucu lehine uygun bir tazminata hükmedebilir veya sizi tazminat talebiyle genel mahkemelerde dava açmanız için yönlendirebiliricisleri.gov.tr. Örneğin aşırı uzun yargılama nedeniyle makul süre hakkınız ihlal edilmişse, bu saatten sonra aynı davanın tekrarlanması bir fayda sağlamayacağından AYM size manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Ya da mülkiyet hakkı ihlalinde doğrudan tazminat miktarını belirleyebilir.
      • Bazı durumlarda AYM, ihlalin kaynağı olan kanun hükümlerine dikkat çekebilir ancak bireysel başvuru yolunda kanun iptali yapamaz. Yine de verdiği ihlal kararı, yasama organına dolaylı bir mesaj teşkil edebilir ve ileride yasal değişikliklere gidilmesine katkı sağlayabilir.
  • Kararların bağlayıcılığı: Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru sonucunda verdiği kararlar kesindir ve tüm yargı organlarını, idare makamlarını ve kişileri bağlar (Anayasa m.153). Yasama ve yürütme organları ile idare, AYM kararlarına uymak zorundadır; bu kararları hiçbir şekilde değiştiremez veya yerine getirilmesini geciktiremez. Özellikle ihlal kararları neticesinde dosyası gönderilen mahkeme, yeniden yargılamayı gecikmeksizin yapmalı ve AYM’nin tespit ettiği ihlali ortadan kaldıracak şekilde karar vermelidiricisleri.gov.tr. AYM’nin tazminat kararları ise, diğer tazmin kararları gibi, ilgili kurum (genellikle hazine) tarafından yerine getirilir.

Özetlemek gerekirse, bireysel başvuru sonrasında ya kabul edilemezlik kararıyla süreç biter ya da işin esasına girilerek ihlal olup olmadığı tespit edilir. İhlal bulunursa, ya yeni bir yargılama yolu açılır ya da tazminat gibi giderim yolları sağlanır. Bireysel başvuru, son iç hukuk yolu olduğu için Anayasa Mahkemesi’nin kararı ile ulusal süreç tamamlanmış olur. Eğer AYM’den de lehinize sonuç alamazsanız ve konu Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamına giren bir hak ise, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvurma hakkınız bulunmaktadır (AYM kararı, AİHM başvurusu için iç hukuk yollarının tükenmesi şartını yerine getirir). AİHM de ihlal kararı verirse Türkiye’den bunu gidermesini ister; ancak bu, ayrı bir süreçtir.

Hangi Durumlarda AYM Avukatı veya Ceza Avukatı ile Çalışmak Gerekir?

Bireysel başvuru yolu, hukuki bilgi ve tecrübe gerektiren bir süreçtir. Her ne kadar kanunen avukat olmadan da bireysel başvuru yapma imkânı bulunsa da, pratiğe baktığımızda deneyimli bir avukatla çalışmak çoğu zaman başvurunun başarısı için kritik öneme sahiptir. Özellikle şu durumlarda bir avukattan profesyonel yardım almanız tavsiye edilir:

  • Usul ve şekil konusunda destek ihtiyacı: Anayasa Mahkemesi’ne başvuruların büyük bir kısmı, dilekçedeki şekil eksiklikleri veya usule aykırılıklar nedeniyle kabul edilmeden reddedilebiliyor. Başvuru formunun doldurulması, gerekçelerin yazılması, ilgili içtihatların belirtilmesi gibi konular teknik bilgi gerektirir. Bu nedenle, bireysel başvuru konusunda deneyimli bir AYM avukatı (Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru avukatı) ile çalışmak, başvurunuzun usulüne uygun ve etkili bir şekilde hazırlanmasını sağlar. Uzman bir avukat, hangi kararların eklenmesi gerektiğini, hangi anayasal dayanakların vurgulanacağını ve AYM’nin daha önce benzer başvurularda ne tür değerlendirmeler yaptığını bildiğinden, sizin adınıza daha güçlü bir başvuru sunabilir.
  • Ceza davalarından kaynaklı ihlaller: Eğer hak ihlali iddianız bir ceza soruşturması veya ceza davasından kaynaklanıyorsa (örneğin adil yargılanma hakkının ihlali, uzun tutukluluk, işkence yasağı ihlali vb.), ceza hukuku alanında uzman bir avukat ile çalışmak çok yararlı olacaktır. Deneyimli bir ceza avukatı, ceza yargılamasındaki usullere hâkimdir ve dosyanızdaki olası hak ihlallerini tespit etmede uzmandır. Örneğin, bir ceza davasında delillerin hatalı değerlendirilmesi veya savunma hakkının kısıtlanması söz konusuysa, ceza avukatı bu noktaları net bir şekilde ortaya koyarak AYM başvurunuzu destekleyebilir. Ceza avukatınız aynı zamanda, AYM kararı sonrasında yeniden yargılama süreci olduğunda da sizi ilgili mahkemede en iyi şekilde temsil edebilecektir.
  • Karmaşık ve kapsamlı dosyalar: Bazı başvurular, kapsamlı belgeler, teknik ayrıntılar ve karmaşık hukuki meseleler içerebilir. Örneğin, mülkiyet hakkı ihlali iddiasıyla büyük bir proje veya imar kararına karşı başvuracaksanız, dosyanız teknik raporlar ve uzman görüşleri barındırabilir. Böyle durumlarda, hem ilgili hukuk alanında (idare hukuku, mülkiyet hukuku, çevre hukuku gibi) hem de Anayasa Mahkemesi içtihatlarında deneyimli bir avukatın rehberliği, başvurunuzun doğru temellere oturtulmasını sağlar.

Sonuç olarak, profesyonel hukuk desteği bireysel başvuru sürecinde ciddi bir avantaj sağlar. Avukatınız, sizin adınıza dilekçeyi hazırlayabilir, süreleri takip edebilir, gerekli harç ve belge işlemlerini yapabilir ve süreci yakından izleyebilir. Bu da sizin üzerinizdeki yükü hafifletir ve hata riskini en aza indirir. Özellikle İzmir gibi büyük şehirlerde, bireysel başvuru alanında uzmanlaşmış hukuk büroları bulunmaktadır. Örneğin, Geçmez Hukuk bünyesindeki AYM bireysel başvuru avukatı ekibi ve deneyimli ceza avukatları, müvekkillerine Anayasa Mahkemesi başvurularında danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır. Bu tür uzman bir ekip ile çalışmak, hem hazırlık aşamasında hem de başvuru sonrası süreçte haklarınızı etkin bir şekilde savunmanıza yardımcı olur.

Son söz: Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru süreci, doğru kullanıldığında hak ihlallerinin giderilmesinde çok etkili bir araçtır. Önemli olan, bu süreci süresinde ve usulüne uygun işletmektir. Haklarınızın ihlal edildiğini düşünüyor ve iç hukuk yollarından sonuç alamıyorsanız, yukarıda anlattığımız adımları izleyerek ve gerekirse uzman bir avukattan destek alarak siz de bireysel başvuru yoluyla hak arama mücadelenizi en üst yargı merciine taşıyabilirsiniz. Unutmayın, hak aramak yasal bir haktır ve Anayasa Mahkemesi de bu hak arayışında vatandaşlar için kritik bir kapıdır.

Kaynaklar:

Tags:

Comment (1)

  1. Şehit ve Gazi Yakınlarına Hukuki Destek Rehberi

    says Temmuz 06, 2025 at 17.54

    […] tazminat ödemesi, idarenin resen gerçekleştirdiği bir işlemdir; hak sahipleri herhangi bir dava kararı beklemeksizin bu ödemeyi alırlar. İlgili kurumlar bünyesinde toplanan Nakdi Tazminat […]

    Reply

Add your Comment

Son Yazılar

Faaliyet Alanlarımız

Bir Başlık Ara