Haber ve mevzuat kontrolü: 30 Ekim 2026. Hazırlayan: Av. Dr. Taha Polat Geçmez.
Antalya, Kocaeli ve Balıkesir’de faaliyet gösteren yapı denetim kuruluşları için bölgesel görevlendirme kuralları değişiyor. 30 Ekim 2026 tarihli ve 33415 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ; Antalya’daki bölge yapısını yeniden düzenliyor, Kocaeli ve Balıkesir için bölgesel ayrım getiriyor. Belirlenen koşullarda, merkezinin bulunduğu bölge dışından iş almak istemeyen kuruluşların Bakanlığa dilekçeyle başvurması mümkün olacak.
Yayımlanma ile yürürlük farklıdır: Değişiklik, yayımından bir ay sonra, 30 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek. 30 Ekim’de yayımlanmış olması, yeni hükümlerin aynı gün uygulanacağı anlamına gelmez. Bu haberin konusu düzenlemenin yayımlanmasıdır; belirli bir yapı veya şirket hakkında verilmiş bir karar değildir.
Ne değişti, kimleri etkileyebilir?
Değişiklik, yapı denetim hizmet sözleşmesini imzalayacak kuruluşların elektronik ortamda belirlenmesine ilişkin Tebliğin 8. maddesinin 16. fıkrasını değiştiriyor ve aynı maddeye 17. fıkrayı ekliyor. Doğrudan başvuru imkânı yapı denetim kuruluşlarına tanınıyor. Yapı sahipleri ve inşaat sürecini yürüten kişiler ise görevlendirme kayıtlarının doğru bölgeye göre oluşturulması bakımından etkilenebilir.
- Antalya — 1. bölge A kısmı: Kaş, Demre, Finike, Elmalı, Kumluca, Kemer ve Korkuteli.
- Antalya — 1. bölge B kısmı: Konyaaltı, Kepez, Döşemealtı, Muratpaşa ve Aksu.
- Antalya — 2. bölge: Serik, Manavgat, İbradi, Akseki, Gündoğmuş, Alanya ve Gazipaşa.
- Kocaeli — 1. bölge: Başiskele, Derince, Gölcük, İzmit, Kandıra, Karamürsel ve Kartepe. 2. bölge: Çayırova, Darıca, Dilovası, Gebze ve Körfez.
- Balıkesir — 1. bölge: Ayvalık, Burhaniye, Edremit, Gömeç ve Havran. 2. bölge: Altıeylül, Karesi, Balya, Bigadiç, Dursunbey, Kepsut, Savaştepe, Sındırgı, Susurluk ve İvrindi. 3. bölge: Bandırma, Erdek, Gönen, Manyas ve Marmara.
Bu ayrım, yapı denetimi görevlendirmesine ilişkindir. Bir taşınmazın imar planındaki kullanımını, tapudaki niteliğini veya yapı ruhsatını kendiliğinden değiştirmez.
Kuruluşun bölge dışı görevlendirme için hangi hakkı var?
Kocaeli ve Balıkesir’de kuruluş merkezinin bulunduğu bölge dışındaki bölgelerde görev almak istemeyen kuruluş, Bakanlığa dilekçe verebilecek. Yeni hüküm uyarınca, istisnalar saklı kalmak üzere talep edilen diğer bölge veya bölgelerden görevlendirme yapılmayacak; başvuru en geç 7 iş günü içinde sonuçlandırılacak.
Antalya’da koşullar daha ayrıntılıdır: 1. bölge merkezli kuruluşlar, merkezlerinin bulunduğu bölge dışındaki bölgede görev almak istemediklerini bildirebilecek. 2. bölge merkezli kuruluşlar ise diğer bölgenin kısım veya kısımlarında görev almak istemediklerini belirtebilecek. Dolayısıyla Antalya’daki A/B ayrımı, 1. bölge merkezli her kuruluş için kendi bölgesinin diğer kısmından iş almama hakkı olarak okunmamalıdır.
İstisnalar devam ediyor: Yeni 16. ve 17. fıkralar, aynı maddenin 7. ve 8. fıkralarındaki durumları açıkça saklı tutuyor. Eklentiler ve sözleşmesi feshedilmiş işler bakımından öngörülen özel görevlendirme esasları, dosyanın koşullarıyla birlikte incelenmelidir. Başvuru, bütün bölge dışı işlerden koşulsuz ve geçmişe etkili bir muafiyet sağlamaz.
Yapı sahipleri açısından ne anlama gelir?
4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 5. maddesinde, sözleşme bedeline esas inşaat alanı 500 metrekareye kadar olan yapılarda yapı sahibinin kuruluşu belirlemesi ile diğer işlerde elektronik belirleme usulü birbirinden ayrılmıştır. Bu nedenle her yapı aynı dağıtım usulüne tabiymiş gibi hareket edilmemelidir. Önce yapının Kanun kapsamı ve uygulanacak seçim usulü belirlenir.
Yeni bölgesel düzenleme, yapı sahibine mevcut denetim sözleşmesini tek taraflı sona erdirip dilediği kuruluşla çalışma hakkı vermez. Kanunun 5. maddesi, Bakanlıkça belirlenen hâller dışında sözleşmenin feshine izin vermez. Değişiklik Tebliğinde mevcut bütün sözleşmeleri veya görevlendirmeleri kendiliğinden kaldıran özel bir geçiş hükmü de bulunmuyor.
Adım adım idari başvuru ve delil koruma
- Kapsamı belirleyin: Kuruluşun izin belgesi ve kayıtlı merkez adresiyle bölgesini eşleştirin. Antalya’da bölge ile kısım ayrımını ayrıca kontrol edin. Somut işin 8. maddenin 7. veya 8. fıkrası kapsamında olup olmadığını araştırın.
- Mevcut kayıtları koruyun: Elektronik görevlendirme ekranlarını tarih ve iş numarasıyla kaydedin. Önceki başvuruları, cevapları, sözleşmeleri ve tebliğ kayıtlarını saklayın. Ekran görüntüsünün yanında ulaşılabilen resmî kayıt veya belgeyi de temin edin.
- Talebi açık yazın: Bakanlığa hitap eden dilekçede kuruluşun unvanı, izin/kayıt bilgisi, merkez adresi, görev alınmak istenmeyen bölge veya kısımlar ve yeni 8/16 ya da 8/17 hükmüne dayanan istem belirtilmelidir. Temsil yetkisi gösterilmeli; mevcut belirli bir görevlendirmeye de itiraz ediliyorsa iş numarası ve ayrı talep açıkça yazılmalıdır.
- Teslimi belgelendirin: Bakanlığın kabul ettiği resmî evrak kanalı üzerinden kayıt oluşturun ve evrak tarih-sayısını alın. İl müdürlüğü aracılığıyla iletiliyorsa Bakanlığa ulaşma/sevk kaydını izleyin. Sıradan bir e-posta gönderiminin her durumda usulüne uygun ve tamamlanmış başvuru olduğunu varsaymayın.
- Sonucu takip edin: Yeni düzenlemenin yürürlüğünden sonra yapılacak başvuruda 7 iş günlük sonuçlandırma süresini izleyin. Cevap verilmemesi veya ret hâlinde gerekçeyi ve bildirim tarihini kaydedin. Yapı sahibi, kuruluş adına tanınan bölge dışı görev almama hakkını kullanmak yerine kendi yapı dosyasındaki hatanın incelenmesini isteyebilir.
Ret veya hatalı görevlendirmede hangi yola başvurulur?
Kesin ve icrai nitelikteki bireysel ret ya da görevlendirme işleminden menfaati etkilenen ilgili, işlemin iptalini idari yargıda isteyebilir. Bireysel işlem bakımından kural olarak idare mahkemesi görevlidir; yetki, işlemi yapan merci ve uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenir. 2577 sayılı Kanunun 32. maddesindeki genel yetki ile uygulanabilir özel yetki hükümleri birlikte kontrol edilmelidir. Şirket merkezinin veya yapının bulunduğu il her dosyada otomatik olarak yetkili yer değildir.
Doğrudan düzenleyici hükmün iptalinin istenmesi, bireysel işlemin iptalinden ayrı bir görev incelemesi gerektirir. 2575 sayılı Danıştay Kanununun 24. maddesi ve düzenlemenin uygulama alanı bu aşamada değerlendirilir. Düzenleyici işlemle uygulama işleminin birlikte dava konusu edilmesi de ayrıca incelenebilir.
Bu idari başvuru ve iptal davası yolu için dava şartı arabuluculuk öngörülmüş değildir. Buna karşılık özel hukuk sözleşmesinden doğan ücret veya tazminat uyuşmazlığı, talebin ve tarafların niteliğine göre ayrı görev ve arabuluculuk kurallarına tabi olabilir. Ceza şikâyeti ise ancak ayrıca bir suç iddiasını destekleyen olgular varsa değerlendirilir; idari dava yerine geçmez ve dava süresini kendiliğinden durdurmaz.
Süreler: 7 iş günü, zımni ret ve dava takvimi
- Yürürlük: Değişiklik Tebliği m.2 uyarınca yayımından bir ay sonra: 30 Kasım 2026. Yayımlanma ve güncellik kontrolü: 30 Ekim 2026.
- Başvurunun sonuçlandırılması: Yeni 8/16 ve 8/17 uyarınca Bakanlıkça en geç 7 iş günü. Bu süre idarenin karar verme yükümlülüğüdür; yedi iş gününün geçmesi kendiliğinden olumlu karar veya sınırsız muafiyet anlamına gelmez.
- Yeni işlem yapılması talebine cevap verilmemesi: İYUK m.10 kapsamındaki başvurularda 30 gün cevapsızlık üzerine zımni ret ve ardından dava süresi gündeme gelir. 7 iş günlük sonuçlandırma yükümlülüğü ile zımni ret hesabı birbirine karıştırılmamalıdır. Kesin olmayan cevap ve sonradan verilen cevap için aynı maddenin özel kuralları ayrıca uygulanır.
- Bireysel işleme karşı dava: Ayrı bir özel süre bulunmayan bu tür iptal davalarında İYUK m.7 uyarınca genel süre 60 gündür; yazılı bildirimi izleyen gün başlar. Elektronik tebligatın hukuken tebliğ sayıldığı tarih, yalnızca mesajın ekrana düştüğü tarihten ayrı kontrol edilmelidir.
- İYUK m.11 başvurusu: Mevcut işlemin kaldırılması/değiştirilmesi için dava süresi içinde usulüne uygun üst makam başvurusu, işlemekte olan dava süresini durdurur. Ret veya 30 günlük cevapsızlıktan sonra kalan süre işler; önce geçen günler silinmez. Her bilgi talebi veya şikâyet, m.11 başvurusu sayılmaz.
- Düzenleyici işleme doğrudan dava: İYUK m.7/4 kapsamında ilanı gereken düzenleyici işlemde süre, ilanı izleyen gün başlar. Yeni hükmün yürürlüğünü beklemek, doğrudan dava süresinin de o tarihte başlayacağı anlamına gelmez. Uygulama işlemi üzerine açılabilecek davalar aynı fıkraya göre ayrıca değerlendirilir.
Dava açılması işlemi kendiliğinden durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması ayrıca istenir. Açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte gösterilmesi gerekir. Sadece dilekçe verilmesine veya dava açılmasına güvenerek mevcut görev ve yükümlülükler bırakılmamalıdır.
Belge listesi ve kaçınılacak hatalar
Kuruluşun izin belgesi ve merkez kaydı; imza/temsil yetkisi; dilekçe ve ekleri; teslim-alındı belgesi; elektronik sistem kayıtları; varsa yapı dosyası, sözleşme ve fesih belgeleri; ret cevabı ve tebligat kaydı birlikte saklanmalıdır. Yeni hükümde tek ve kapalı bir zorunlu ek listesi yer almadığından, bu sayılanlar dosyayı açıklamak ve kanıtlamak için pratik kontrol listesidir; Bakanlığın güncel uygulama açıklamaları da izlenmelidir.
En önemli hatalar; değişikliği 30 Ekim’de yürürlüğe girmiş saymak, Antalya’da kısım/bölge ayrımını atlamak, 7 iş gününü dava süresi sanmak, istisnaları göz ardı etmek ve mevcut sözleşmenin kendiliğinden sona erdiğini kabul etmektir. İdarenin cevabını beklerken başka bir işlem için başlamış dava süresinin korunması da ayrı bir kontroldür.
Resmî kaynaklar ve bağlantılı rehberler
- 30 Ekim 2026 tarihli, 33415 sayılı Resmî Gazete: Değişiklik Tebliği — m.1–3; yeni 8/16 ve 8/17.
- Elektronik belirlemeye ilişkin ana Tebliğ — özellikle m.8/7–8; 30 Ekim 2026 değişikliği ve yürürlük tarihiyle birlikte okunmalıdır.
- 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun — özellikle m.5.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7–8, 10–11, 27, 32 ve ilgili özel yetki hükümleri.
- 2575 sayılı Danıştay Kanunu — m.24.
- İmar Hukuku Merkezi ve yapı ruhsatı ve iskân rehberi.
Tarih ayrımı: Hukuki gelişmenin ve resmî haber kaynağının tarihi 30 Ekim 2026; yazının kaynak kontrolü ve yayım tarihi 30 Ekim 2026; yeni hükümlerin yürürlük tarihi 30 Kasım 2026’dır.
Genel bilgilendirme: Bu yazı belirli bir kuruluş veya yapı dosyası hakkında hukuki görüş, başvurunun kabul edileceği yönünde taahhüt ya da dava sonucu öngörüsü içermez. Başvuru ve süre hesabı, işlemin niteliği ve resmî bildirim belgeleri üzerinden somut olarak yapılmalıdır.