İndirimli satışlarda etiket üzerinde hangi fiyatlar yer almalıdır? “Son 30 günün en düşük fiyatı” ibaresi her durumda kullanılabilir mi?
Tüketici hukukunda fiyat etiketi, yalnızca bilgilendirici bir unsur değil; aynı zamanda aldatıcı ticari uygulamaların önlenmesine hizmet eden temel bir koruma aracıdır. Özellikle indirimli satışlarda, tüketicinin gerçekte var olmayan bir indirim algısına yönlendirilmesi, kanun koyucu tarafından açıkça engellenmek istenmiştir.
Bu kapsamda, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ikincil mevzuat hükümleri uyarınca fiyat etiketi ve indirimli satış kuralları aşağıda ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.
Fiyat Etiketine İlişkin Düzenlemelerin Amacı
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu’nun temel amacı;
- tüketicinin ekonomik çıkarlarını korumak,
- uğradığı zararların tazminini sağlamak,
- tüketiciyi aydınlatıcı ve bilinçlendirici önlemler almak
ve tüketicilerin kendi menfaatlerini koruyucu girişimlerini teşvik etmektir.
Bu amaca hizmet eden düzenlemelerden biri de, tüketicinin satın alma kararını doğrudan etkileyen fiyat etiketi yükümlülüğüdür.
TKHK m.54 Kapsamında Fiyat Etiketi Zorunluluğu
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu’nun 54. maddesi uyarınca; satıcı ve sağlayıcılar, tüketicilere sunulan malın veya ambalajının üzerinde tüm vergiler dâhil olmak üzere satış fiyatını gösteren bir etiket bulundurmakla yükümlüdür.
Bu fiyatın;
- tüketici tarafından kolaylıkla görülebilir,
- açık ve okunabilir
şekilde düzenlenmesi zorunludur. Etiket konulmasının fiilen mümkün olmadığı hâllerde ise, fiyat bilgisinin uygun yerlere asılması gerekmektedir.
İndirimli Satışlarda Etiketleme Yükümlülüğü
Kanun koyucu, indirimli satışlarda tüketicinin yanıltılmasını önlemek amacıyla özel bir etiketleme rejimi öngörmüştür.
Bu kapsamda;
- İndirimli satışlarda, indirimli fiyat ile birlikte indirimden önceki fiyatın da etiket üzerinde yer alması zorunludur.
- İndirimli fiyatın, indirimden önceki fiyattan daha düşük olduğu iddiasının ispat yükü, satıcı veya sağlayıcıya aittir.
Dolayısıyla fiyat indirimi iddiası yalnızca reklam beyanı ile değil, etiket üzerinde yer alan objektif verilerle desteklenmelidir.
Fiyat Etiketi Yönetmeliği ve “Son 30 Günün En Düşük Fiyatı” Kuralı
Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde indirimli satışlar ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir. Yönetmelik hükümlerine göre indirime konu edilecek bir ürünün indirimli satış fiyatı, aynı ürünün son otuz gün içerisindeki en düşük fiyatından daha düşük olmak zorundadır.
Bu kuralın doğal sonucu olarak;
- Son 30 gün içinde daha düşük fiyattan satışa sunulmuş bir ürünün,
- Bu fiyatın üzerinde belirlenen bir bedelle “indirimli” olarak sunulması
hukuken mümkün değildir.
Çabuk Bozulabilen Ürünler Bakımından İstisna
Meyve, sebze gibi çabuk bozulabilen ürünlerde ise indirimli satıştan bir önceki fiyat esas alınarak indirimli fiyat etiketi düzenlenebilecektir.
E-Ticarette İndirim Algısı ve Tüketicinin Korunması
E-ticaretin yaygınlaşmasıyla birlikte tüketiciler, çevrim içi pazaryerlerinde sıklıkla indirim kampanyaları ile karşılaşmaktadır. Bu kampanyalarda en yaygın kullanılan ifadelerden biri de “Son 30 Günün En Düşük Fiyatı” ibaresidir.
Kanun koyucu, gerçekte var olmayan bir indirimi varmış gibi göstererek tüketiciyi satın almaya yönlendiren aldatıcı ticari uygulamaların önüne geçmek amacıyla bu düzenlemeleri getirmiştir. Böylece, tüketicinin satın alma kararını sağlıklı ve şeffaf bilgiye dayanarak vermesi amaçlanmaktadır.
Aykırılık Halinde Uygulanacak Yaptırımlar
Fiyat etiketi ve indirimli satış kurallarına aykırı hareket ederek tüketicileri yanıltıcı uygulamalarla satın almaya teşvik eden satıcılar hakkında tespit edilen her bir aykırı işlem veya sözleşme bakımından idari para cezası uygulanmaktadır.
Bu yaptırımlar, tüketici hukukunda caydırıcılık ilkesinin bir yansıması olup, dürüst ticari uygulamaların korunmasını hedeflemektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. İndirimli satışta eski fiyat etikette yazılmak zorunda mı?
Evet. İndirimli fiyatla birlikte, indirimden önceki fiyatın da etiket üzerinde yer alması zorunludur.
2. “Son 30 günün en düşük fiyatı” her ürün için geçerli mi?
Kural olarak evet. Ancak çabuk bozulabilen ürünlerde istisnai bir düzenleme bulunmaktadır.
3. Son 30 gün içinde daha ucuza satılan bir ürün indirimli gösterilebilir mi?
Hayır. İndirimli fiyat, son 30 gün içerisindeki en düşük fiyattan daha yüksek olamaz.
4. İndirimli fiyatın gerçekten düşük olduğunu kim ispatlar?
Bu konuda ispat yükü satıcıya veya sağlayıcıya aittir.
Geçmez Hukuk Bürosu