Evlilik birliğinin geçerli şekilde kurulabilmesi için yalnızca tarafların evlenme iradesi yeterli değildir. Türk Medenî Kanunu, aile yapısının korunması ve kamu düzeninin sağlanması amacıyla bazı hâllerde evlenmeyi kesin olarak yasaklamıştır. Peki, evlenmeye engel olan haller nelerdir, bu engeller hangi durumlarda evliliği hükümsüz kılar ve yeniden evlenme hangi şartlara bağlıdır? Bu sorular, evlenme ehliyeti ve geçerlilik denetimi bakımından büyük önem taşımaktadır.

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu’nda evlenme engelleri, hısımlık ve önceki evlilik olmak üzere iki ana başlık altında düzenlenmiştir.

Hısımlıktan Kaynaklanan Evlenme Engelleri

TMK’da, bazı hısımlar arasında evlenmenin kesin olarak yasak olduğu açıkça hükme bağlanmıştır. Buna göre aşağıda sayılan kişiler arasında evlenme mümkün değildir:

• Üstsoy ile altsoy arasında,
• Kardeşler arasında,
• Amca, dayı, hala ve teyze ile yeğenleri arasında,
• Evlilik sona ermiş olsa dahi, eşlerden biri ile diğerinin üstsoyu veya altsoyu arasında,
• Evlat edinen ile evlatlık arasında,
• Evlat edinen veya evlatlıktan biri ile diğerinin altsoyu ya da eşi arasında.

Bu kişiler arasında evlenme iradesinin açıklanması, hukuken hiçbir geçerlilik doğurmaz. Zira söz konusu evlenme yasakları, kamu düzenine ilişkin olup mutlak nitelik taşımaktadır.

Sınırlı Sayım İlkesi ve Hukuki Sonuçları

Kanunda sayılan evlenme engelleri, sınırlı sayım ilkesine (numerus clausus) tabidir. Bu nedenle, yukarıda belirtilen kişiler dışında kalan kimseler arasındaki evlenmeler, başka bir yasal engel bulunmadığı sürece geçerli bir evliliğin tüm hüküm ve sonuçlarını doğurur.

Dolayısıyla kanunda açıkça yasaklanmamış bir hısımlık ilişkisinin varlığı, tek başına evlenme engeli oluşturmaz.

Önceki Evlilik Sona Ermeden Yeniden Evlenilebilir mi?

Evlenmek isteyen kişinin daha önce bir evlilik yapmış olması hâlinde, önceki evliliğin sona erdiğini ispat etmesi zorunludur. Zira Türk hukukunda aynı anda birden fazla kişiyle evlilik kurulması mümkün değildir.

Bu nedenle önceki evliliği;

• Boşanma,
• Ölüm,
• Evliliğin iptali

gibi hukuki sebeplerle sona ermemiş olan kişinin yaptığı sonraki evlilik, hükümsüz olacaktır.

Eşi Gaip Olan Kişi Yeniden Evlenebilir mi?

Uygulamada sıkça karşılaşılan durumlardan biri de eşin gaip olması hâlidir. Bu durumda, gaip olan eşin evliliği kendiliğinden sona ermez. Sağ kalan eş;

• Mahkeme tarafından evliliğin feshine karar verilmediği sürece yeniden evlenemez.

Evliliğin feshi talebi;

• Gaiplik başvurusuyla birlikte veya
• Gaiplik kararından bağımsız olarak açılacak ayrı bir dava yoluyla

ileri sürülebilir. Mahkemece evliliğin feshine karar verilmesi hâlinde, sağ kalan eş yeniden evlenme hakkını kazanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hısımlar arasında yapılan evlilik geçerli olur mu?

Hayır. Kanunda sayılan yasaklı hısımlar arasında yapılan evlilikler hukuken geçersizdir.

Evlatlık ile evlat edinen evlenebilir mi?

Hayır. Evlat edinen ile evlatlık ve bunlarla ilgili kişiler arasında evlenme yasaktır.

Önceki evlilik sona ermeden yeni bir evlilik yapılabilir mi?

Hayır. Önceki evlilik sona ermeden yapılan sonraki evlilik hükümsüzdür.

Eşi gaip olan kişi hemen evlenebilir mi?

Hayır. Yeniden evlenebilmek için mahkemece evliliğin feshine karar verilmesi gerekir.

Geçmez Hukuk Bürosu