Konulara Göre Hukuk Rehberleri · Çalışma hayatı
İçindekiler Tablosu
Toggleİş Kazası ve Meslek Hastalığı: Bildirim, SGK Hakları ve Tazminat
İş kazası ve meslek hastalığında SGK hakları, işverenin tazminat sorumluluğu ve varsa ceza soruşturması ayrı yollardır. Olayın işyerinde gerçekleşmesi önemli olmakla birlikte tek ölçüt değildir. Bildirim ve tıbbi kayıtların erken korunması, olay ile zarar arasındaki bağlantının sonradan incelenmesini kolaylaştırır.
Bu sayfada: SGK olayı ile tazminat sorumluluğu aynı mı? · Olay sonrasındaki yol haritası · Bildirim süresi ve dava şartı · Belgeler ve kaçınılacak hatalar · Her kalp krizi otomatik işveren kusuru mu? · SGK gelir bağladıysa işverenden ayrıca tazminat istenebilir mi? · İşveren kazayı bildirmezse SGK başvurusu
İşveren iş kazasını bildirmezse SGK’ya nasıl başvurulur?
Değerlendirme tarihi: 9 Kasım 2026. İşveren bildirim yapmasa da 4/1-a kapsamındaki çalışan veya ölüm hâlinde hak sahipleri, kazayı belgeleyerek SGK’dan olayın iş kazası olarak incelenmesini isteyebilir. İşverenin üç iş günlük bildirim süresi, çalışanın SGK’ya başvurması için üç günlük bir hak düşürücü süre değildir. Kurum talebi reddederse iş mahkemesinde tespit yolu gündeme gelir.
Üç iş günü kimin için ve ne zaman başlar?
5510 sayılı Kanun m. 13 uyarınca işveren, 4/1-a kapsamındaki sigortalının kazasını yetkili kolluğa derhal, SGK’ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde gerçekleşmişse SGK bildirim süresi işverenin kazayı öğrendiği tarihten başlar. İşverenin bildirimi geciktirmesi, olayın iş kazası sayılmasına kendiliğinden engel olmaz. Geç bildirimde, bildirime kadar sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneğinin SGK tarafından işverenden tahsili gündeme gelir (m. 21).
Bu yol haritası iş sözleşmesiyle çalışanlar içindir. Kendi adına ve hesabına çalışan 4/1-b sigortalısının bildirim yükümlülüğü ile meslek hastalığının bildirim ve tespit hükümleri farklıdır. Olayın iş kazası sayılması için sigortalılık, m. 13’te sayılan hâllerden biri ve bedensel veya ruhsal etkilenme arasındaki bağlantı incelenir.
SGK başvurusu adım adım nasıl hazırlanır?
- Olayı ve çalışmayı belgeleyin. İlk muayene, ambulans, epikriz ve istirahat kayıtlarını; olay ve kolluk tutanaklarını; vardiya, giriş çıkış, görevlendirme ve varsa servis kayıtlarını saklayın. Tarih, saat, yer ve yapılan işi yazın; tanıkları ve kamera görüntülerinin bulunduğu yerleri belirtin. Görüntülerin silinmeden korunmasını yazılı isteyin.
- SGK’ya yazılı tespit talebi verin. İlgili Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü veya Sosyal Güvenlik Merkezine, olayın 5510 m. 13 kapsamında incelenmesi ve sonucun yazılı bildirilmesi istemiyle başvurun. İşverenin bildirim yapmadığını veya bildirimin içeriğine neden katılmadığınızı açıklayın. Dilekçenin evrak numarasını ve teslim tarihini kaydedin. İşe giriş kaydı yoksa ücret ödemesi, iş talimatı ve tanık gibi fiilî çalışmayı gösteren delilleri de sunun.
- Tespitle ödeme talebini ayırın. İş kazası tespiti, koşulları varsa geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri veya ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir gibi hakların incelenmesini sağlar (m. 16, 18–20). Her ödemenin şartı ayrıdır. Hak sahipliği belgesi ve gerekli sağlık raporlarını dosyanın niteliğine göre ekleyin. Kurumun inceleme ve varsa ret yazısını isteyin.
SGK reddederse hangi dava açılır?
7036 sayılı Kanun m. 4 uyarınca bu sosyal güvenlik uyuşmazlığında dava öncesi SGK’ya başvuru zorunludur. Açık ret varsa 60 günün dolması beklenmez. Başvuruya, diğer kanunlardaki özel süreler saklı kalmak üzere, Kuruma ulaştığı tarihten itibaren 60 gün içinde cevap gelmezse talep reddedilmiş sayılır. Bu, dava açmak için verilmiş 60 günlük bir süre değildir. Kuruma başvuruda geçen süre, m. 4 kapsamındaki zamanaşımı ve hak düşürücü süre hesabına katılmaz.
Olayın iş kazası niteliği çekişmeliyse tespit davası iş mahkemesinde SGK ve ilgili işverene karşı açılır. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar (7036 m. 2 ve 5). Tespit davasında m. 6/1–2 uyarınca davalının yerleşim yeri veya işin ya da işlemin yapıldığı yer incelenir. Tazminat davasında m. 6/3 ayrıca kazanın veya zararın meydana geldiği yeri ve zarar gören işçinin yerleşim yerini yetkili kılar. Bildirimsiz çalışmanın süresini tespit ettirmek ayrı bir taleptir; 7036 m. 4’teki hizmet tespiti istisnası iş kazası tespitine taşınmaz.
İş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında zorunlu arabuluculuk yoktur (7036 m. 3/3). İşverene karşı tazminat dosyası açılmışsa, kazanın niteliği çekişmeli olduğunda tespit davası bekletici mesele yapılabilir. SGK tespiti işverenin kusurunu veya tazminat miktarını tek başına belirlemez. Ceza soruşturması da SGK başvurusunun yerine geçmez.
Hangi süreler birbirine karıştırılmamalı?
- SGK gelir ve aylıkları: 5510 m. 97’ye göre, aksine hüküm yoksa, hak kazanıldığı tarihten itibaren beş yıl içinde istenmeyen kısım zamanaşımına uğrar. Kuruma başvurmamayı haklı kılan nedenin ispatı hâlinde ilgili istisna değerlendirilir.
- Diğer kısa vadeli sigorta hakları: Aynı maddede, bu hakların doğduğu tarihten itibaren beş yıl içinde istenmemesine ayrı bir hak düşümü sonucu bağlanır. Bu düzenleme, her iş kazası tespit davası için kazadan başlayan genel bir beş yıllık süre değildir.
- İşveren tazminatı: İşverenin gözetme borcuna aykırılığına dayanan sözleşmesel talepte kural olarak TBK m. 146 ve 149 uyarınca alacağın muacceliyetinden başlayan on yıllık zamanaşımı değerlendirilir. Kaza tarihi, sonradan gelişen zarar ve talebin hukuki sebebi önemlidir. SGK’nın ret yazısının veya iş göremezlik oranını belirleyen raporun her dosyada yeni bir süre başlattığı varsayılmamalıdır.
En sık hatalar, üç iş günü geçti diye başvurudan vazgeçmek, sadece sözlü görüşmeye güvenmek, SGK tespiti ile işverenden tazminat istemini tek süreç saymak ve kamera veya vardiya kayıtları silinene kadar beklemektir.
Resmî kaynaklar: 5510 sayılı Kanun (m. 13, 16, 18–21 ve 97); 7036 sayılı Kanun (m. 2–6); 6098 sayılı Kanun (m. 146, 149 ve 417); SGK bildirim açıklaması; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun taraflar ve bekletici mesele incelemesi. Bağlantılı bölüm: SGK geliri ile işveren tazminatı arasındaki fark.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır. Başvuru yolu ve süreler sigortalılık statüsü, talep, olay tarihi ve dosyadaki belgelere göre değerlendirilir.
SGK gelir bağladıysa işverenden ayrıca tazminat istenebilir mi?
SGK ödemesi yapılması, işverene karşı bütün tazminat taleplerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sosyal güvenlik hakkı ile özel hukuk sorumluluğu ayrı incelenir. İşverenin sorumluluğu bakımından zarar, nedensellik ve uygulanacak sorumluluk koşulları gösterilmelidir; olayın iş kazası sayılması tek başına tam kusur anlamına gelmez.
TBK m. 54-55 ve 5510 sayılı Kanun m. 21 çerçevesinde ödemelerin neyi karşıladığı ve rücu edilebilirliği önemlidir. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacı taşımayan ödemeler için TBK m. 55’teki özel düzen dikkate alınır. “SGK’dan alınan her tutar toplamdan düşülür” şeklinde bir hesap kurulamaz; aynı zararın iki kez tahsili de sağlanamaz.
- Olay: Kaza bildirimi, tutanak, tanık ve kamera bilgileri, işin yürütülmesine ve güvenlik önlemlerine ilişkin kayıtlar.
- Sağlık: İlk tedavi ve ameliyat belgeleri, iyileşme süreci, meslekte kazanma gücü değerlendirmesi ve varsa bakım ihtiyacı.
- Kazanç: Bordro, banka hareketi, çalışma biçimi ve gerçek geliri açıklayan hukuka uygun deliller.
- SGK dosyası: Geçici iş göremezlik ödeneği, gelir bağlama kararı, hesap ve peşin sermaye değeri kayıtları ile ödemelerin tarih ve türleri.
5510 m. 19’daki en az %10 meslekte kazanma gücü kaybı şartı, sürekli iş göremezlik geliri bakımındandır; bütün özel hukuk zararlarının talep edilebilmesi için tek ve genel bir eşik gibi kullanılamaz. Geçici kazanç kaybı, tedavi ve diğer zarar kalemleri kendi koşullarıyla incelenir.
7036 m. 3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından doğan ilgili maddi-manevi tazminat ve tespit, itiraz, rücu davaları zorunlu arabuluculuk istisnasındadır. SGK’ya karşı dava açılacaksa m. 4’teki Kuruma ön başvuru ve istisnaları ayrıca değerlendirilir; bu koşul işverene karşı her davaya aynı şekilde aktarılmaz. Bedensel zarar incelemesindeki ortak başlıklar için trafik kazası tazminatı rehberi karşılaştırmalı okunabilir; sigorta türlerinin özel kuralları korunur.
Bu bölümün dayanakları: TBK m. 54-56 · 5510 sayılı Kanun m. 13, 19 ve 21 · 7036 sayılı Kanun m. 3/3 ve 4. Kontrol: 31 Ekim 2026.
SGK olayı ile tazminat sorumluluğu aynı mı?
5510 sayılı Kanun m. 13 iş kazası sayılan hâlleri; m. 14 meslek hastalığını düzenler. İşverenin görevlendirmesi, işin yürütülmesi ve kanundaki diğer durumlar incelenir. Bir olayın SGK bakımından iş kazası sayılması, işverenin her zarar kaleminden otomatik ve tam sorumlu olduğu anlamına gelmez. Kusur, uygun nedensellik bağı ve zarar tazminat dosyasında ayrıca değerlendirilir.
Meslek hastalığında maruziyet, çalışma geçmişi, tıbbi bulgular ve yetkili sağlık değerlendirmeleri birlikte ele alınır. Geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm hâlindeki haklar aynı ödeme değildir. SGK'nın yaptığı ödemeler ile özel hukuk zarar hesabı arasındaki ilişki de ayrıca kontrol edilir.
Olay sonrasındaki yol haritası
- Sağlık hizmeti alınır; olayın oluş biçimi tıbbi kayıtlara doğru yansıtılır. Tanık, kamera ve iş güvenliği kayıtlarının korunması istenir.
- İşverenin kolluk ve SGK bildirimleri kontrol edilir. Sigortalılık statüsüne göre farklı bildirim düzenleri bulunduğu unutulmaz.
- SGK incelemesi, iş kazası veya meslek hastalığı tespiti ve ilgili sağlık değerlendirmeleri takip edilir.
- İşverene karşı tazminat, SGK uyuşmazlığı ve ceza süreci ayrı dosya gereklilikleriyle hazırlanır; görevli mahkeme ve dava koşulları belirlenir.
Bildirim süresi ve dava şartı
5510 m. 13 kapsamında 4/1-a sigortalısı yönünden işverenin SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirim yükümlülüğü bulunur; kazanın işverenin kontrolü dışındaki yerde olması gibi kanundaki özel başlangıçlar ayrıca incelenir. Bu bildirim süresi, çalışanın bütün tazminat davaları için dava süresi değildir. 7036 m. 3/3 uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat ile ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.
Belgeler ve kaçınılacak hatalar
Olay tutanağı, işyeri kayıtları, eğitim ve ekipman belgeleri, görev yazıları, sağlık dosyası, gelir bilgileri ve SGK evrakı hazırlanır. Kalıcı zararın kapsamı belirlenmeden geniş ibra imzalanması veya yalnızca işverenin hazırladığı anlatıma dayanılması sorun yaratabilir. Zamanaşımı, zararın niteliği ve öğrenilmesi ile uygulanacak hukuki sebep üzerinden ayrıca değerlendirilmelidir.
Her kalp krizi otomatik işveren kusuru mu?
Hayır. Olayın sigorta hukuku yönünden sınıflandırılması ile işverenin kusur ve tazminat sorumluluğu farklı incelemelerdir. Çalışma koşulları, tıbbi durum ve nedensellik dosyaya özgü değerlendirilir. Tek bir örnekten bütün işyerlerine sonuç çıkarılamaz.
Resmî kaynaklar ve güncellik
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu
Mevzuat ve bağlantı kontrolü: 23 Ekim 2026. Madde numaraları metin içinde ilgili açıklamalarla birlikte gösterilmiştir.
Ayrıntılı konu rehberleri
- İş Kazası Olarak Değerlendirilen Haller Nelerdir?
- İş Kazalarında Kaçınılmazlık İlkesi Nedir ve Yargılamanın Seyrini Nasıl Etkiler?
- İş yerinde kalp krizi geçirmek iş kazası sayılır mı?
Bağlantılı hukuk alanları
Genel bilgilendirme: Bu sayfa somut dosya için hukuki görüş veya sonuç taahhüdü içermez. Başvuru yolu ve süreler; olay, statü, belge, tebligat ve geçiş hükümleri üzerinden ayrıca değerlendirilir.
Son Yazılar
- Üniversite Hastanelerinde Başhekim Seçimi ve Hukuki Denetim: 11971 Sayılı Karar
- Akıllı Kanser İlacı Bedeli İçin SGK Davası ve İhtiyati Tedbir
- Ozan Elektronik Para’nın izni iptal edildi: Cüzdan bakiyesi nasıl istenir?
- Emniyette Sağlık Nedeniyle GİH’e Geçiş
- 2026’da Konkordato ve Doğrudan İflas Masrafları Nasıl Hesaplanır?
Faaliyet Alanlarımız
- Aile Hukuku
- Arabuluculuk
- Askeri Davalar Rehberi
- Bilişim Hukuku
- Borçlar Hukuku
- Ceza Hukuku
- Ceza Usul Hukuku
- Gayrimenkul ve Kira Hukuku
- Göç ve İltica Hukuku
- Haberler ve Hukuk Gündemi
- Hekim Rehberleri
- İcra Hukuku
- İdare Hukuku
- İdare Hukuku Rehberiniz
- İmar Hukuku
- İş Hukuku
- Kamulaştırma
- Kişisel Verilerin Korunması Hukuku
- Malpraktis Davaları
- Medeni Usul Hukuku
- Miras Hukuku
- Sağlık Hukuku
- Şirketler Hukuku
- Sözleşmeler Hukuku
- Tazminat Hukuku
- Ticaret Hukuku
- Tüketici Hukuku