İmar Hukuku Merkezi · Yayın ve kaynak kontrolü: 20 Ekim 2026. Bir taşınmazın kullanımını, yol bağlantısını veya yapılaşma koşullarını değiştiren imar planı, maliklerin ve çevredeki ilgililerin hukuki durumunu etkileyebilir. Askıda itiraz, idarenin cevabı ve iptal davası birbirinden farklı aşamalardır. Bu rehber, 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki olağan plan sürecini esas alır; özel kanunlara dayalı planlarda farklı hükümler ayrıca incelenir.
Serinin ana sayfası İmar Hukuku Merkezi içinde yer alır. Önce planın ne anlama geldiğini öğrenmek için plan ölçekleri ve plan notları rehberi; dağıtım cetveli veya DOP uyuşmazlığı için ise parselasyon işlemine itiraz rehberi birlikte okunabilir.
1. İmar planının askıya çıkması ne demektir?
Askı, onaylanan planın ilgililerin incelemesine ve itirazına açıldığı ilan aşamasıdır. Henüz hazırlanmakta olan bir taslak, belediyenin proje tanıtımı ve onaylanarak askıya çıkarılmış plan aynı şey değildir. Planın onay tarihi ile askı başlangıç ve bitiş tarihlerini ayrı kaydedin.
3194 sayılı Kanun m.8/b, ilgili ilan yerleri ile idarenin internet sayfasında eş zamanlı bir aylık ilan ve bu süre içinde itiraz öngörür. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.33 ise otuz günlük ilan ifadesini kullanır. Ay ile günü her takvimde eşit kabul etmeyin; uygulanabilir kanun, ilan tutanağı ve gerçek başlangıç-bitiş tarihleri birlikte kontrol edilmelidir. İlanda tarih çelişkisi görülüyorsa son güne kadar beklemek güvenli bir yöntem değildir.
Planın muhtarlık panosunda duyurulması ve plan değişikliği alanında bilgilendirme tabelaları da m.8/b içinde düzenlenmiştir. İnternet sayfasındaki kısa duyuru yerine mümkünse askıya alma ve indirme tutanaklarını edinin. İlan eksikliği bulunması halinde bunun dava süresine etkisi somut olayda ayrıca değerlendirilir; her eksiklik sınırsız başvuru hakkı doğurmaz.
2. Plan itirazı ile parselasyon itirazını ayırın
İmar planı; konut, park, yol gibi kullanım kararları ile planın türüne uygun yapılaşma ve ulaşım düzenini belirler. Parselasyon ise planın uygulanması kapsamında parsellerin düzenlenmesi, DOP ve yeni tahsisler gibi konuları içerir. Planı belediye meclisinin onaylaması ile parselasyonu encümenin onaylaması farklı işlemlerdir; özel yetki hükümleri saklıdır.
Örneğin taşınmazın park alanına ayrılmasına karşı plan kararı; yeni imar parselinin konumuna veya kesinti hesabına karşı parselasyon işlemi incelenir. Bazen iki aşamanın da dava konusu yapılması gerekebilir. Birine yapılan başvurunun diğer bütün işlemlerin süresini koruduğu varsayılmamalıdır. Parselasyon dosyasını planın PİN kaydıyla da karıştırmayın.
3. Önce itiraz edilen planın kimliğini belirleyin
- Planın adı ve ölçeği: 1/5000 nazım, 1/1000 uygulama veya başka bir plan türü mü?
- İşlemin niteliği: Yeni plan, revizyon, ilave, sınırlı alan değişikliği veya yalnızca plan notu değişikliği mi?
- Yetkili makam: Onaylayan idare, karar organı, karar tarih ve sayısı nedir?
- Kimlik ve kapsam: Plan İşlem Numarası (PİN), onama sınırı, mahalle ve güncel ada-parsel bilgileri nelerdir?
- İlan kaydı: Askı başlangıcı, askıdan iniş tarihi ve başvurunun hangi birime yapılacağı nasıl gösterilmiş?
Plan paftası, lejant, genel ve özel plan notları ile açıklama raporunu birlikte temin edin. Sadece emlak ilanındaki harita veya komşu parselin imar durumuna dayanmayın. PİN, dosyayı ayırt etmeye yarar; tek başına planın bütün hükümlerinin hukuka uygun olduğunu ya da her türlü uygulama izninin bulunduğunu göstermez.
4. İtiraz nereye ve nasıl yapılır?
Olağan belediye planlarında itiraz ilgili belediyeye yapılır ve yetkili karar organının önüne götürülür. Büyükşehir–ilçe ilişkisi, Bakanlık onayı veya koruma alanı gibi özel durumlarda ilanı yapan ve kararı alan idare birlikte belirlenmelidir. Her plan için yalnızca ilçe belediyesine başvurmak yeterli olmayabilir.
Dilekçeyi idarenin evrak kaydına verip tarih ve sayı taşıyan alındıyı saklayın. Elektronik başvuruda ilgili idarenin o işlem için kabul ettiği kanal, imza koşulları ve başvuru kaydı kontrol edilir. e-Plan üzerinden belgeye erişilebilmesi, her kurumun bütün itirazları aynı elektronik kanaldan kabul ettiği anlamına gelmez.
Sıradan e-posta, telefon görüşmesi, sosyal medya yorumu veya CİMER kaydının süresinde ve yetkili makama yapılmış plan itirazının yerini otomatik olarak aldığı kabul edilmemelidir. Başvurunun ulaştığı makamı, kayıt tarihini ve gerçekten hangi işlemin kaldırılması ya da değiştirilmesinin istendiğini belgeleyin. Salt bilgi edinme talebi, İYUK m.11 anlamında itirazla aynı değildir.
5. İtiraz dilekçesinde hangi bilgiler bulunmalı?
- Başvuranın kimlik ve tebligat bilgileri; temsil varsa yetki veya vekâlet bilgisi.
- İtiraz edilen planın tam adı, ölçeği, karar tarih-sayısı ve varsa PİN.
- Etkilenen taşınmazın ada-parseli ve başvuranın işlemle ilişkisi.
- İtiraz edilen kullanım kararı, plan notu veya sınırın açık biçimde gösterilmesi.
- Hukuki ve teknik itiraz gerekçeleri ile bunları destekleyen belgeler.
- İstenen değişikliğin veya kaldırılması talep edilen kısmın açık anlatımı; tarih ve imza.
- Ekler listesi ve başvurunun kayıt/alındı belgesi.
“Değer kaybım var” demek tek başına planın neden hukuka aykırı olduğunu açıklamaz. Üst kademe planla uyumsuzluk, ulaşım ve altyapı dengesinin değerlendirilmemesi, kamu yararı gerekçesinin yetersizliği veya teknik raporlarla çelişki gibi iddialar dosyadaki somut belgeyle ilişkilendirilmelidir. Her iddia her planda geçerli değildir.
Plan değişikliği, yalnızca bir malik daha fazla yapılaşma istediği için yapılması gereken bir işlem değildir. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.26 çerçevesinde plan bütünlüğü, teknik gerekçe ve altyapı dengesi gibi ölçütler incelenir. Mahkeme de idarenin yerine yeni bir plan tasarlamaz; dava konusu işlemin hukuka uygunluğunu denetler.
6. Askıda itiraz etmek dava açmanın zorunlu şartı mı?
3194 sayılı Kanun kapsamındaki olağan plan sürecinde askıda itiraz, kural olarak seçimlik bir idari başvuru yoludur. Askıda hiç itiraz edilmemiş olması, süresinde doğrudan iptal davası açılmasına tek başına engel değildir. Buna karşılık itiraz edilmesi, dava süresinin hesabını etkiler. Özel kanunun farklı bir başvuru usulü getirdiği işlemler ayrıca incelenir.
7. Askı ve dava süreleri nasıl izlenir?
Özel bir süre bulunmayan olağan imar planı iptal davasında genel süre 60 gündür. Başlangıç tarihi, askıda itiraz bulunup bulunmadığına ve cevabın zamanına göre değişir. Aşağıdaki tablo, her dosyaya uygulanacak otomatik bir hesaplayıcı değildir; usulüne uygun ilan ve olağan rejim varsayımıyla temel ayrımları gösterir.
| Durum | Süre bakımından kontrol |
|---|---|
| Askı süresinde itiraz edilmedi | İlan edilen plana doğrudan dava için, son ilan tarihini izleyen günden itibaren genel 60 günlük süre esas alınır. |
| Askıda itiraz edildi; cevap gelmedi | Danıştayın aşağıda belirtilen kararında, son ilan tarihinden itibaren 30 günlük cevapsızlık sonunda zımni ret ve bunu izleyen 60 günlük dava süresi uygulanmıştır. |
| Askıda itiraz edildi; süresinde ret cevabı verildi | Askı sonrasındaki 30 günlük dönem içinde verilen ret bakımından cevabın usulüne uygun bildirimi/öğrenilmesi ve bunu izleyen dava süresi birlikte incelenir. Askı bitmeden verilen cevap gibi farklı tarihler ayrıca değerlendirilir. |
| Dava süresi başladıktan sonra m.11 başvurusu yapıldı | Süresinde ve şartlarına uygun başvuru işlemekte olan süreyi durdurur. Açık ret veya 30 günlük zımni ret sonrasında yalnızca kalan süre işler; başvurudan önce geçen günler silinmez. |
| Süre geçtikten sonra aynı istek tekrarlandı | Tekrar dilekçe verilmesi veya geç gelen ret cevabı, geçmiş dava süresini kural olarak yeniden başlatmaz. Yeni ve bağımsız bir işlem bulunup bulunmadığı ayrıca incelenir. |
Kalan süre örneği: Tamamen varsayımsal olarak, genel 60 günlük sürenin 20 günü geçtikten sonra şartlarına uygun bir İYUK m.11 başvurusu yapıldığını düşünelim. Başvuru süreyi durdurursa, ret sonrasında kural olarak 40 günlük bölüm kalır; yeniden tam 60 gün doğduğu kabul edilmez. Başvuru günü ve bildirimin tarihi gerçek dosyada gün gün hesaplanmalıdır.
İYUK m.8 uyarınca başlangıç günü hesaba katılmaz; tatil günleri süreye dahildir. Son günün tatile rastlaması ile Kanunun çalışmaya ara verme düzenlemesi ayrıca değerlendirilir. Bu yargısal süre kurallarını belediyedeki her idari başvuru süresine kendiliğinden taşımayın.
8. Belediye geç cevap verirse: doğrulanmış karar örneği
Danıştay 6. Dairesinin 23.10.2025 tarihli, E.2024/3544, K.2025/5268 sayılı kararı, süre hesabının neden ayrı izlenmesi gerektiğini gösterir. Silivri’deki plan 07.02.2022–10.03.2022 arasında askıda kalmış, 09.03.2022’de itiraz edilmiştir.
Çoğunluk, itirazı 09.04.2022’de zımnen reddedilmiş kabul etmiş ve dava için son tarihi 08.06.2022 olarak hesaplamıştır. Daha sonra gönderilen ret bildirimi üzerine 04.07.2022’de açılan dava süre aşımıyla karşılaşmıştır. Başka parsellerdeki itirazlar nedeniyle yeniden askıya çıkılması da davacının değişmeyen parseli yönünden süreyi canlandırmamıştır.
Kararda, askı tutanağında 30 günlük zımni ret süresinin gösterilmemesine farklı sonuç bağlayan karşı oy vardır. Buradaki örnek çoğunluk kararının sonucudur; karşı oy genel ve kesin bir ek süre gibi sunulamaz. Bu nedenle “cevap gelmediği için beklemeye devam edebilirim” yaklaşımıyla hareket edilmemelidir.
9. 15 günlük inceleme ile 30 günlük zımni ret aynı şey değildir
3194 sayılı Kanun m.8/b, ilgili karar organının itirazı incelemesine ilişkin 15 günlük düzenleme içerir. Yönetmelik m.33/5’te idare içindeki gönderme ve karara bağlama takvimi de yer alır. Bunlar, İYUK m.11’in dava süresine bağladığı 30 günlük cevapsızlık sonucuyla özdeş değildir. İdarenin dosyayı meclise göndermemesi, dava süresinin sınırsız bekleyeceği anlamına gelmez.
7331 sayılı Kanunla m.11’deki zımni ret süresi 60 günden 30 güne indirilmiştir; ilgili değişiklik 14 Temmuz 2021’de yürürlüğe girmiştir. İYUK geçici m.10, bu tarihten önce yapılmış başvurular için eski süreleri korur. Eski tarihli bir yazıda görülen 60 günlük cevap bekleme süresini yeni başvuruya doğrudan uygulamayın.
10. İtiraz kabul edilirse planın tamamı yeniden mi askıya çıkar?
Yönetmelik m.33/6 uyarınca, askı itirazı üzerine değişiklik yapılırsa değişen kısımlar için yeniden ilan süreci başlatılır. Önceki ve sonraki pafta ile plan notunu karşılaştırın. Başka bir parselde yapılan düzeltme, sizin parseliniz yönünden aynı kalan kararların tümüne otomatik yeni dava süresi sağlamaz.
Aynı planın adının yeniden duyurulması da tek başına yeterli değildir. Yeni işlemin hangi hükmü ve alanı etkilediği, önceki kararın kaldırılıp kaldırılmadığı ve ilgilinin hukuki durumunda gerçekten değişiklik olup olmadığı incelenmelidir.
11. Sonradan imar durumu alınması ve beş yıllık hüküm
İYUK m.7/4, düzenleyici işlemin uygulanması üzerine ilgili uygulama işlemi, düzenleyici işlem veya her ikisi aleyhine dava açılmasına olanak tanır. Bunun için gerçekten hangi uygulama işleminin tesis edildiği ve ne zaman bildirildiği belirlenmelidir. Sırf süre yaratmak için aynı bilgiyi tekrar istemek her durumda yeni bir uygulama işlemi oluşturmaz.
Yeni bir imar durum belgesi nedeniyle planın tartışılabilmesi ile daha önce kesinleşmiş bireysel parselasyon işlemine karşı geçmiş sürenin canlanması farklı meselelerdir. Plan–ruhsat–parselasyon zincirindeki her işlemin süresi ayrı değerlendirilir.
3194 sayılı Kanun m.8/b’de kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşmeden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabileceğine ilişkin hüküm de bulunur. Bu hüküm, planı öğrendikten veya usulüne uygun ilan gerçekleştikten sonra 60 günlük süreyi bırakıp beş yıl bekleyebileceğiniz anlamına gelmez. Üst sınırın uygulanması, işlemin tarihi ve somut usul durumu ayrıca incelenir.
12. Dava nerede açılır; uygulama kendiliğinden durur mu?
İptal davasında işlem ile davacının kişisel, güncel ve meşru menfaat ilişkisi açıklanmalıdır. Tapu malikliği önemli olmakla birlikte her uyuşmazlıkta tek olası ilişki değildir; komşuluk ve çevresel etkiler gibi olguların yeterliliği somut olayda değerlendirilir. Yalnızca planı beğenmemek herkes için sınırsız dava ehliyeti oluşturmaz.
İYUK m.34 kapsamında taşınmaza ilişkin olağan plan uyuşmazlıklarında taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi temel yetki kuralıdır. İşlemin niteliği, özel görev hükümleri ve varsa ilk derece Danıştay görevi ayrıca kontrol edilir. Bu iptal davası için genel bir dava şartı arabuluculuk bulunmaz; ayrı bir özel hukuk talebi aynı başlık altında değerlendirilmez.
İdareye itiraz veya dava açılması tek başına planın uygulanmasını durdurmaz. İYUK m.27 uyarınca yürütmenin durdurulması, açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Talepte bulunulması ile mahkemenin bu yönde karar vermesi de farklıdır; istenen geçici korumanın gerekçesi ve kapsamı somutlaştırılmalıdır.
13. Belgeler ve sık yapılan hatalar
- Askıya alma/indirme tutanakları ile onay kararını aynı dosyada saklayın.
- Önceki ve yeni pafta, plan notu, lejant ve açıklama raporlarını tarihleriyle ayırın.
- Güncel ada-parsel, tapu ve işlemle menfaat ilişkisini gösteren belgeleri ekleyin.
- İtiraz dilekçesi, evrak kayıt alındısı, ret kararı ve tebligat belgesini koruyun.
- Elektronik bildirim ve öğrenme tarihini gösteren kayıtları değiştirmeden saklayın.
- Teknik iddiaları destekleyen kurum görüşü, rapor ve karşılaştırmaları belirleyin.
- Aynı alana ilişkin eski dava veya yürütmenin durdurulması kararlarının hangi kapsamda olduğunu kontrol edin.
En sık karıştırılan noktalar; bilgi talebini itiraz sanmak, her ret cevabından yeni 60 gün hesaplamak, “bir ay” ile “30 gün”ü aynı kabul etmek, bütün planları aynı yetki rejiminde değerlendirmek ve başkasının yeniden askı sürecinden kendisi için otomatik süre çıkarmaktır. Belgelerin teminini takip ederken dava takvimini ayrıca izlemek gerekir.
14. Urla ve diğer ilçelerde dosya nasıl izlenir?
Aynı ilçede farklı mahalle veya parseller ayrı planlara, onay makamlarına ve askı takvimlerine tabi olabilir. Bir bölge için açılan itiraz süresi bütün ilçeye uygulanmaz. İlçe ve büyükşehir duyuruları ile gerekiyorsa Bakanlık/il müdürlüğü ilanını, plan adı ve karar bilgileri üzerinden eşleştirin.
Bölgesel örnekler Urla’da tarla–arsa dönüşümü rehberinde ayrı ele alınmıştır. Güncel plan dosyasına erişmek için e-Plan ve ilgili idarenin resmî askı sayfasından başlanabilir. Harita ekranı tek başına kesin süre hesabı veya yapılaşma hakkı belgesi değildir.
Resmî kaynaklar ve güncellik
- 3194 sayılı İmar Kanunu, özellikle m.8/b; Bakanlığın Ocak 2026 tarihli kanun derlemesi.
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, özellikle m.26 ve m.33–34; 14.06.2014 tarihli ilk yayım, sonraki değişikliklerle birlikte okunmalıdır.
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.2, m.7–8, m.11, m.27, m.34 ve geçici m.10; Gelir İdaresi Başkanlığı, m.27 resmî kaydı.
- 7331 sayılı Kanun, 14.07.2021 tarihli ve 31541 sayılı Resmî Gazete, m.2, m.5 ve m.27: zımni ret değişikliği, geçiş ve yürürlük.
- 7221 sayılı Kanunun TBMM metni, m.6: PİN, ilan ve beş yıllık hükmün getirilişi. İlk metindeki diğer düzenlemeler sonradan değişmiş olabileceğinden güncel kanunla birlikte değerlendirilir.
- Danıştay 6. Daire, 23.10.2025, E.2024/3544, K.2025/5268: askı itirazı, zımni ret, geç ret cevabı ve değişmeyen parsel yönünden yeniden askı.
- Bakanlığın 22.01.2026 tarihli yönetmelik değişikliği açıklaması ve e-Plan resmî sistemi.
Kaynak kontrol tarihi: 20 Ekim 2026. Yukarıdaki tarih, rehberin kontrol tarihidir; belirli bir parsel için yeni bir askı veya dava süresi başlatmaz. Bağlantılardaki mevzuat ve ilanlar işlem tarihindeki hükümlerle birlikte okunmalıdır.
Genel bilgilendirme: Bu metin kişiye veya taşınmaza özgü hukuki görüş ve son gün hesabı değildir. Hak arama yolu; planın dayanağı, gerçek ilan ve bildirim kayıtları, önceki başvurular ve uygulanabilir özel hükümler birlikte incelenerek belirlenir.
İmar Hukuku Merkezi · Plan Ölçekleri ve Notları · Parselasyon ve DOP İtirazı
Instagram: @gecmezhukuk