Yayın ve mevzuat kontrolü: 28 Ekim 2026.

Bir epikrizi özetlemek, tetkik sonuçlarını sınıflandırmak veya hasta görüşmesinden not hazırlamak için üretken yapay zekâ kullanılması, sağlık verisinin başka bir sistemde işlenmesine yol açabilir. Araçtan yarar beklenmesi, gerçek hasta dosyasının denetimsiz biçimde yüklenmesini kendiliğinden hukuka uygun kılmaz.

Buradaki soru yalnızca “hasta izin verdi mi?” değildir. Amaç, gerekli veri, hizmet sağlayıcının rolü, saklama, model eğitimi, erişim ve yurt dışı aktarım birlikte değerlendirilmelidir. Bu rehber kişiye özel tıbbi değerlendirme yapmaz; klinik veya hastanenin araç kullanmadan önce kurması gereken hukuki kontrolü açıklar.

1. Kullanım amacını tek cümleyle belirleyin

İç eğitim için örnek metin üretmek ile belirli hastanın dosyasını özetlemek aynı faaliyet değildir. Kurumsal bir yazışma taslağı için çoğu zaman gerçek hasta bilgisi gerekmeyebilir. Hangi işin yapılacağı belirlenmeden dosyanın tamamının aktarılması ölçülülük incelemesini zorlaştırır.

Varsayımsal örnek üzerinden açıklama istenebiliyorsa gerçek kişinin kimliğini taşıyan belge kullanma gereksinimi ayrıca sorgulanmalıdır. “Daha iyi sonuç verebilir” beklentisi ile hukuken gerekli olma aynı değerlendirme değildir. Çıktının kim tarafından, hangi amaçla ve nasıl kullanılacağı da önceden tanımlanmalıdır.

2. Girdide hangi kişisel veriler bulunuyor?

Hasta adı ve kimlik numarası dışında muayene tarihi, sağlık kuruluşu, yaş, meslek, nadir hastalık, görüntü, ses ve aile ilişkileri de kişiyi belirlenebilir kılabilir. Dosya adı, belge üzerindeki barkod ve gizli üstveriler ayrıca incelenmelidir. Yalnızca görünen ismi silmek yeterli olmayabilir.

  • Metin ve eklerde doğrudan kimlik bilgisi var mı?
  • Farklı bilgiler birleştirildiğinde hasta tanınabiliyor mu?
  • Görselin üzerinde veya dosyanın özelliklerinde ek bilgi var mı?
  • Bir ses kaydı hem hastayı hem başka kişileri içeriyor mu?
  • Talep edilen iş için bütün bu alanlar gerçekten gerekli mi?

3. Güncel KVKK m.6 nasıl uygulanır?

Sağlık verileri özel nitelikli kişisel veridir. Güncel m.6/3-e, gerekli teşhis, tedavi ve bakım işlemlerini sır saklama yükümlülüğü altındaki kişiler veya yetkili kurumlar bakımından düzenler. Ancak bu dayanak, harici bir sağlayıcının veriyi kendi amaçlarıyla model eğitiminde kullanmasını otomatik olarak kapsamaz.

Her işlem aşamasının amacı ve aktörleri belirlenmelidir. Genel nitelikli verilerdeki sözleşmenin ifası veya meşru menfaat kavramları, özel nitelikli sağlık verileri için m.6’daki koşulların yerine doğrudan konulamaz. Açık rıza kullanılan durumda da özgürlük, bilgilendirme ve belirli amaca ilişkin olma koşulları korunmalıdır.

KVKK’nın Üretken Yapay Zekâ ve Kişisel Verilerin Korunması Rehberi, bu sistemlerde de veri işleme ilkeleri, özel nitelikli verilere ilişkin koşullar ve güvenlik önlemlerinin geçerliliğini açıklar. Bu rehber bir aracın bütün kullanım biçimlerine verilmiş genel bir onay değildir.

4. Sağlayıcının rolü ve sözleşmesi neden önemli?

Kurumun talimatıyla işlem yapan hizmet sağlayıcı ile veriyi kendi amaçları için kullanan aktörün rolleri aynı olmayabilir. Sözleşmede yazan rol, fiilî işleyişle birlikte değerlendirilmelidir. Hesabın ücretli veya kurumsal olması tek başına bütün KVKK yükümlülüklerini yerine getirmez.

Sağlayıcıdan girdilerin ve çıktıların tutulma süresi, model eğitimi amacıyla kullanılıp kullanılmadığı, alt hizmet sağlayıcılar, erişim yetkileri, silme olanakları ve olay bildirimi süreçleri hakkında açıklama alınmalıdır. “Eğitim kapalı” seçeneği önemli olabilir; erişim, saklama ve aktarım sorularının tamamına tek başına yanıt değildir.

5. Anonimleştirme ile takma ad kullanımı ayrılmalı

Kanundaki anonimleştirme, verinin başka verilerle eşleştirilerek dahi belirli veya belirlenebilir bir gerçek kişiyle ilişkilendirilememesini gerektirir. Hasta adının yerine bir kod koymak, kodun anahtarı kurumda bulunuyorsa aynı sonucu sağlamaz. Böyle bir veri için kişisel veri yükümlülüklerinin bittiği varsayılmamalıdır.

Anonim olduğu ileri sürülen örneğin yeniden tanımlanabilirliği değerlendirilmelidir. Özellikle dar bir çevrede bilinen nadir olay, kesin tarih veya görüntü, ad bulunmasa da kişiyi ortaya çıkarabilir. Anonimleştirme yapılana kadarki işlem de kişisel veri işleme niteliğini korur.

6. Yurt dışına aktarım varsa hangi ek koşullar gerekir?

Verinin yurt dışındaki sunuculara aktarılması veya yurt dışından erişime açılması ihtimali, somut hizmetin veri akışı üzerinden incelenmelidir. Güncel m.9, yeterlilik kararı, uygun güvenceler ve sınırlı arızi aktarım hâlleri bakımından farklı yollar düzenler. Sağlık verisi işleme koşulu ile yurt dışına aktarım koşulu ayrı ayrı sağlanmalıdır.

Uygun güvence olarak standart sözleşme kullanılacaksa Kurulun ilan ettiği doğru sözleşme türü, tarafların rolleri ve ekler kontrol edilmelidir. Kanundaki imzadan itibaren beş iş günü içinde Kuruma bildirim yükümlülüğü ayrıca izlenir. Yabancı bir mevzuata uygunluk beyanı, Türk hukukundaki bu koşulların yerine kendiliğinden geçmez.

Düzenli hasta dosyası aktarımını arızi aktarım istisnası olarak nitelendirmek veya her aktarımı genel bir rıza cümlesiyle yönetmek uygun bir başlangıç değildir. Kullanılan altyapı değiştiğinde önceki değerlendirmenin hâlâ geçerli olup olmadığı da yeniden kontrol edilmelidir.

7. Kullanıma almadan önce kurum içi kontrol listesi

  • Kullanım amacı, sorumlu birim ve onaylanan araç açıkça tanımlansın.
  • Gerçek hasta verisinin gerekli olup olmadığı değerlendirilsin.
  • İşleme ve gerekiyorsa aktarım dayanakları ayrı kaydedilsin.
  • Sağlayıcı ve alt hizmet sağlayıcıların rolleri ile sözleşmeler incelensin.
  • Görevle sınırlı erişim, hesap güvenliği ve kayıt tutma düzeni kurulsun.
  • Hasta aydınlatması ve ilgili kişi başvurularına yanıt süreci güncellensin.
  • Saklama, silme ve ihlal yönetimi uygulamada denenebilir olsun.
  • Üretilen metnin doğruluğu ve hasta dosyasına aktarılma biçimi insan denetiminden geçsin.

Bu liste tek başına tıbbi cihaz, mesleki sorumluluk veya ilgili diğer mevzuatın değerlendirmesini tamamlamaz. Yapay zekâ çıktısı, hekimin yapmadığı bir değerlendirmeyi yapmış gibi hasta kaydına geçirmesine dayanak olamaz. Kaydın doğruluğu ile aracın veri koruma uygunluğu ayrı kontrol alanlarıdır.

8. Yanlışlıkla yükleme yapıldıysa ve hasta bilgi istiyorsa

Yeni veri gönderimi durdurulmalı; gönderilen dosya, hesap, zaman ve erişim kapsamı belirlenmelidir. Sağlayıcıdaki silme ve erişim sınırlama olanakları araştırılırken olayın delilleri korunmalıdır. Silme talebi göndermek olayın hiç gerçekleşmediği veya başka kopya bulunmadığı sonucunu tek başına sağlamaz.

KVKK m.12/5 ve Kurulun 2019/10 sayılı kararındaki ihlal bildirimi koşulları değerlendirilir. Kurula bildirim için veri sorumlusunun öğrenmesinden başlayan en geç yetmiş iki saatlik çerçeve ile hastanın KVKK başvuru süreleri farklıdır. Hastanın başvurusuna yanıt m.13 uyarınca en geç otuz günde verilir; Kurula şikâyet m.14 ve 2019/9 sayılı karara göre hesaplanır.

İlgili rehberler: hekimler için KVKK kontrol listesi ve tıbbi kayıtların korunması.

Resmî kaynaklar

İlgili konu rehberleri

Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir. Belirli bir yapay zekâ ürününün uygunluğu, somut sözleşme, teknik yapı ve kullanım amacı incelenmeden söylenemez.

Add your Comment