4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında düzenlenen “evlilik birliğinin sarsılması”, genel ve nisbi boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir. Bu hükme göre, bir evliliğin sona erdirilebilmesi için evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması ve eşlerin ortak hayatı sürdürmelerinin kendilerinden beklenemeyecek hâle gelmesi gerekir.

Bu boşanma sebebi, belirli olaylara ya da sınırlı hallere bağlı olarak düzenlenmemiştir. Dolayısıyla, somut olayda ortaya çıkan her türlü olgu ve davranış hâkimi değerlendirme yetkisi kapsamındadır. Bu değerlendirme yapılırken Yargıtay içtihatları önemli bir yol gösterici işlev görmektedir

Kusur ve Evlilik Birliğinin Sarsılması

Evlilik birliğinin sarsılması, ilk bakışta kusura dayalı bir boşanma sebebi gibi görünse de, bu sebebe dayanarak boşanma talebinde bulunmak için eşin mutlaka kusursuz olması gerekmez. Ancak, boşanma talebinde bulunan eşin tamamen kusurlu olması hâlinde, veya davalı eşin tamamen kusursuz olması durumunda, dava reddedilecektir.

Bu kapsamda, boşanma kararı verilebilmesi için aranan koşullar şu şekilde özetlenebilir:

• Davayı açan eş, tam kusurlu olmamalıdır.
• Davalı eşin ise, az da olsa bir kusurunun bulunması gerekir.

Aksi hâlde, evlilik birliğinin temelinden sarsılmış olması sabit olsa bile, boşanma kararı verilmesi mümkün değildir. Bu yaklaşım, hem Kanun’un amacı hem de Yargıtay uygulamalarıyla paralellik göstermektedir.

Evlilik Birliğini Sarsan Olay ve Olgular

Evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığına dair yapılacak değerlendirme, somut olayın özelliklerine göre hâkim tarafından takdir edilir. Ancak uygulamada, Yargıtay kararları doğrultusunda evlilik birliğini sarsan eylemler belirli başlıklar altında toplanmıştır. Bunlar:

1. Duygusal Şiddet
   Eşin sürekli ilgisiz davranması, küçümseme, aşağılama, sevgisizlik, hakaret gibi davranışlar bu kapsamdadır.
   (İlgili yazımız için bkz…)
2. Ekonomik Şiddet
   Eşe maddi destek sağlamamak, çalışmasına engel olmak veya gelirine el koymak gibi ekonomik anlamda baskı içeren davranışlardır.
   (İlgili yazımız için bkz…)
3. Cinsel Şiddet
   Cinsel birlikteliğin zorla dayatılması, cinsel reddin şiddet biçiminde uygulanması ya da sadakatsizlik bu kapsama girmektedir.
   (İlgili yazımız için bkz…)
4. Sosyal Şiddet
   Eşin sosyal çevresinden koparılması, ailesiyle veya arkadaşlarıyla görüşmesinin engellenmesi gibi izolasyon yaratan davranışlar.
   (İlgili yazımız için bkz…)
5. Fiziksel Şiddet
   Her türlü bedensel saldırı, tehdit, dövme, itme, yaralama gibi fiziksel müdahaleler bu grupta değerlendirilmektedir.
   (İlgili yazımız için bkz…)

Bu eylemlerden biri ya da birkaçı mevcut olduğunda, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının kabulü mümkündür. Ancak her somut olay, kendi dinamikleri içinde değerlendirilmelidir.

Sonuç

Evlilik birliğinin sarsılması, boşanma hukukunda oldukça geniş kapsamlı ve uygulamada sıkça başvurulan bir hukuki gerekçedir. Bu nedenin özelliği gereği, hâkim olayların ağırlığını, süresini, tarafların kusur oranlarını ve evlilik birliğinin geleceğini birlikte değerlendirerek karar verir. Bu noktada, usul ve esas yönünden Yargıtay içtihatları ışığında hareket edilmesi, hem dava açacak tarafın hak kaybı yaşamaması hem de doğru hukuki sonuçlara ulaşılması bakımından büyük önem taşımaktadır.