REDES denetimi nedeniyle açıklama veya savunması istenen aile hekimi için ilk adım, gelen yazının hangi işlemi başlattığını belirlemektir. Bilgi istemi, disiplin soruşturması, ödeme kesintisi ve sözleşmeye ilişkin karar aynı hukuki süreç değildir. Savunmanın içeriği, başvuru mercii ve süreler bu ayrıma göre belirlenir.

Bu rehber, Risk Esaslı Denetim Sistemi kapsamında gündeme gelen incelemelerde aile hekimlerinin belge hazırlığını ve hukuki değerlendirmesini kolaylaştırmak amacıyla hazırlanmıştır. Kamuya açık kaynaklarda sistemin bütün risk eşikleri ve teknik kuralları bulunmadığından, belirli bir göstergenin kesin olarak ceza doğurduğu varsayılmamıştır.

REDES nedir, neyi amaçlar?

Sağlık Bakanlığı teşkilatının resmî açıklamasında REDES; sağlık hizmetlerinde finansal veya insan sağlığı yönünden riskli olabilecek durumları veri analiziyle belirlemeye yönelik bir teftiş sistemi olarak tanımlanır. Sistem yalnızca aile hekimliği alanıyla sınırlı değildir.

Sinop İl Sağlık Müdürlüğünün görev açıklamasında riskli durumların değerlendirilmesi, gerektiğinde olağan dışı denetim yapılması, yazılı cevap alınması ve inceleme için muhakkik görevlendirilmesinin teklif edilmesi gibi aşamalar yer alır. Bu açıklama, her dosyada aynı sıranın zorunlu olduğu anlamına gelmez; risk tespiti ile yaptırımın farklı aşamalar olduğunu gösterir.

Riskli görünen kayıt, tek başına ceza anlamına gelir mi?

Bir işlem grubunun incelemeye alınması, hekimin hukuka aykırı davranışının kanıtlandığı anlamına gelmez. İdarenin hangi somut fiili, hangi döneme ait kayıtlarla ve hangi hukuki düzenlemeyle ilişkilendirdiği incelenmelidir. Veri çıktısının neyi gösterdiği kadar neyi göstermediği de önemlidir.

Örneğin kayıt zamanı ile sağlık hizmetinin verildiği zaman farklı olabilir. Ancak bu farklılığın bulunduğunu söylemek yeterli değildir: aktarım kaydı, sistem hata bildirimi, görev çizelgesi veya ilgili hasta kaydı gibi destekleyici belgeler gerekir. Teknik açıklamalar, dosyada bulunmayan varsayımlara dayandırılmamalıdır.

İstanbul Tabip Odasının 24 Eylül 2026 tarihli açıklamasında elektronik denetimlerden kaynaklanan soruşturmalara ve çalışanlar üzerindeki etkilerine ilişkin eleştiriler bulunmaktadır. Bunlar meslek örgütünün değerlendirmeleridir; bütün REDES işlemlerini hukuka aykırı kılan bir mahkeme kararı değildir.

Yazı geldiğinde ilk yapılacaklar

1. Tebliği kaydedin. Yazının tamamını, eklerini ve tebliğ belgesini birlikte saklayın. Belge tarihi ile size tebliğ edildiği tarih aynı olmayabilir.
2. İşlemin türünü belirleyin. Bilgi veya açıklama istemi mi, soruşturmacıya ifade mi, disiplin savunması mı, yoksa verilmiş bir karar mı söz konusu?
3. İddiaları ayırın. Her olayın tarihi, işlem numarası, ileri sürülen eksiklik ve dayanak hüküm ayrı ayrı listelensin.
4. Eksik belgeleri yazılı isteyin. İddianın dayandığı tutanak, rapor, kayıt listesi ve hesaplamanın savunma için gerekli kısımlarını talep edin.
5. Mevcut kayıtları koruyun. Sonradan gerçeğe aykırı kayıt oluşturmayın; düzeltme gerekiyorsa yetkili usulle ve işlem geçmişi korunarak yapın.

Belge istemek veya ek süre talep etmek, sürenin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Süre dolmadan mevcut bilgilerle açıklama sunulması, erişilemeyen belgelerin belirtilmesi ve bunlar sağlandığında ek savunma imkânının istenmesi değerlendirilmelidir.

Eski ihtar puanı hükümleri neden yanıltıcı olabilir?

Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin eski 11. maddesi ve Ek-3 ihtar puanı cetveli, 29 Temmuz 2023 değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle eski internet yazılarındaki puan hesabını güncel bir olayın savunmasına doğrudan aktarmak doğru değildir.

Güncel yönetmeliğin 10. maddesi, disiplin cezalarında 5258 sayılı Kanundaki özel düzenlemeler dışında 657 sayılı Kanuna; disiplin kurulları ve soruşturma konularında ise ilgili Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği hükümlerine yönlendirir. Eski tarihli olaylarda zaman bakımından uygulanacak kurallar ayrıca incelenmelidir.

Disiplin cezası, performans hesabına bağlı ödeme azalması ve sözleşme feshi de birbirinin yerine kullanılmamalıdır. Aynı olay nedeniyle birden fazla işlem yapılmışsa her işlemin gerekçesi ve hukuki dayanağı ayrı ele alınmalıdır.

Savunma hangi belgelerle desteklenebilir?

Belge seçimi isnada göre yapılır. Aşağıdakiler, REDES’in kesin veya eksiksiz kriterleri değil, savunma hazırlanırken yararlanılabilecek örnek delil gruplarıdır:

• Kayıt veya aktarım uyuşmazlığı: AHBS işlem geçmişi, merkezi sisteme gönderim ve kabul kayıtları, hata mesajları, teknik destek başvuruları.
• Muayene veya işlem zamanı tartışması: İlgili sağlık kaydı, görev ve izin çizelgeleri, geçici görevlendirme belgeleri.
• İzlem veya aşılama eksikliği: İlgili dönemin izlem kayıtları, usulüne uygun ret belgeleri, iletişim ve davet kayıtları, kayıtlı nüfus değişiklikleri.
• Ödeme kesintisi: Bordro, ayrıntılı hesap dökümü, performans çıktısı, kesintiye esas kişi ve işlem listesi.
• Fiziki denetim bulgusu: Denetim tutanağı, tarihli fotoğraf, bakım veya onarım belgesi, bildirilen eksikliğin giderildiğini gösteren kayıt.

Sadece ekran görüntüsü sunmak yerine, mümkünse kaydın kaynağını, tarihini ve hangi iddiaya cevap verdiğini açıklayın. Teknik logları yetkiniz dışında elde etmeye çalışmak yerine, ilgili birimden korunmasını ve incelenmesini isteyin. Tanık anlatımı gereken durumlarda kişinin hangi olaya doğrudan tanık olduğu belirtilmelidir.

Etkili savunmanın yapısı nasıl olmalı?

Her iddia için aynı düzen kullanılabilir: İsnat → olayın açıklaması → dayanak belge → hukuki değerlendirme → talep. Böylece genel bir inkâr yerine denetlenebilir bir cevap ortaya çıkar.

Örneğin belirli bir hizmetin kayıtlarda bulunmadığı ileri sürülüyorsa, hizmetin gerçekten verilip verilmediği, hangi belgeyle gösterilebildiği ve varsa aktarım sorununun kaynağı açıklanmalıdır. “Sistem hatasıdır” demek tek başına yeterli bir savunma değildir. Aynı şekilde nüfusun özellikleri veya iş yoğunluğu ileri sürülüyorsa bunların somut iddiayla bağlantısı kurulmalıdır.

Yetkili makam, isnadın açıklığı, savunma imkânı, fiilin mevzuattaki karşılığı, delillerin güvenilirliği, ölçülülük ve zamanaşımı ayrı inceleme konularıdır. Olayda bulunmayan bir mazeret oluşturulmamalı; eksik kayıt ile gerçeğe aykırı kayıt gibi farklı iddialar birbirine karıştırılmamalıdır.

Savunma ve itiraz süreleri

657 sayılı Kanunun 130. maddesi kapsamında disiplin savunması için yedi günden az olmamak üzere süre verilmesi gerekir. Bu kural, her türlü bilgi veya açıklama isteminin otomatik olarak aynı süreye tabi olduğu anlamına gelmez. Yazının hukuki niteliği ve kapsamı kontrol edilmelidir.

657 sayılı Kanunun 135. maddesi kapsamındaki uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezalarına disiplin kurulunda; kademe ilerlemesinin durdurulması cezasına yüksek disiplin kurulunda itiraz yolu öngörülür. Bu kapsamdaki itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. Aile hekiminin statüsü, kararın türü ve yetkili kurul somut dosyada belirlenmelidir.

İdare mahkemesinde dava açma süresi, özel bir düzenleme yoksa genel olarak altmış gündür. İdari başvurunun bu süreye etkisi başvurunun niteliğine bağlıdır. İYUK 11 kapsamında süresinde yapılan başvuru süreyi durdurabilir; ret veya zımni ret sonrasında önceki geçen süre de hesaba katılır. Her dilekçenin yeni bir altmış günlük süre başlattığı düşünülmemelidir.

Belge temini için yapılan başvuru ile işlemin kaldırılması için yapılan başvuru aynı değildir. Süre takvimi, tebligat ve başvuru belgeleri üzerinden kurulmalıdır.

Ücret kesintisine nasıl yaklaşılmalı?

Bordrodaki azalmanın nedeni belirlenmeden standart bir itiraz hazırlanması eksik kalır. Disiplin cezasına bağlı kesinti, performans hesabı, destek ödemesi veya geçmiş ödemenin geri alınması farklı incelemeler gerektirebilir.

İlk olarak kesintinin hangi aya, hangi ödeme kalemine, hangi veriye ve hangi işleme dayandığı yazılı olarak istenmelidir. Performans itirazlarında ilgili dönemin ve ilin başvuru usulü de kontrol edilmelidir. Bazı il sağlık müdürlüklerinin komisyon duyuruları bulunması, bütün kesintiler için tek bir ulusal başvuru takvimi olduğu anlamına gelmez.

Somut işleme göre kesintinin düzeltilmesi, işlemin iptali veya yoksun kalınan parasal hakların talebi değerlendirilebilir. Birden fazla ayın kesintisi varsa her dönemin belgesi ve süre durumu ayrı incelenmelidir.

Dava açılması işlemi durdurur mu?

İptal davası açılması, kural olarak işlemin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz. İYUK 27 çerçevesinde yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç veya imkânsız zarar koşullarının birlikte gösterilmesi gerekir.

Sözleşme veya gelir üzerindeki etkiler, işlemin somut sonuçlarını gösteren belgelerle açıklanmalıdır. Talepte bulunulması kararın mutlaka verileceği anlamına gelmez. Ayrıca yalnızca hazırlık niteliğindeki bir bilgi istemi ile doğrudan hukuki sonuç doğuran nihai kararın dava edilebilirliği aynı şekilde değerlendirilmez.

Hasta bilgilerini savunmada kullanırken

Savunma için gerekli sağlık kayıtları, görevli makam ve yetkili kişilerle güvenli kanallardan paylaşılmalıdır. İlgisiz hasta dosyalarının topluca gönderilmesi yerine, isnatla bağlantılı ve gerekli kayıtlar seçilmelidir. Kamuya açık paylaşım yapılacaksa kişiyle ilişkilendirilebilir bilgiler çıkarılmalıdır. Resmî dosyada gereken kimliklendirme ise dosyanın usulüne göre korunur.

Avukata veya idareye belge aktarımı ile sosyal medyada dosya yayımlamak farklı işlemlerdir. Savunmayı kamuoyu önünde tartışma isteği, hasta mahremiyetinin ihlal edilmesine yol açmamalıdır.

Sık sorulan sorular

REDES yazısı geldiyse kesin disiplin cezası mı verilir?

Hayır. Önce yazının hangi aşamaya ait olduğu anlaşılmalıdır. Bilgi istemi veya risk değerlendirmesi, tek başına kesinleşmiş bir disiplin cezası değildir.

Muhakkike verdiğim ifade, savunma yerine geçer mi?

İfade alınması ile ceza öncesinde savunma hakkının usulüne uygun kullandırılması aynı işlem olarak varsayılamaz. İsnadın ve hukuki karşılığının bildirilmesi, verilen süre ve işlemi yapan makam incelenmelidir.

Dosya örneği istediğim için cevap vermeyi bekletebilir miyim?

Belge talebi kendiliğinden süreyi durdurmaz. Eksik belgeler belirtilerek süresinde başvurulması ve ek savunma imkânı istenmesi değerlendirilmelidir.

Bütün aile hekimleri aynı savunmayı kullanabilir mi?

Ortak hukuki başlıklar kullanılabilir; ancak işlem listeleri, tarihler, teknik kayıtlar ve hekime özgü açıklamalar ayrı hazırlanmalıdır. Hazır metin, somut delillerin yerini tutmaz.

Kaynaklar ve güncellik

• Trabzon İl Sağlık Müdürlüğü: REDES İl Temsilciliği Birimi.
• Sinop İl Sağlık Müdürlüğü: REDES İl Temsilciliği görevleri.
• İstanbul Tabip Odası, 24.09.2026 tarihli açıklama.
• Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği, konsolide metin; m.10, 14, 18–20 ve yürürlükten kaldırılan m.11.
• Adalet Bakanlığı: Disiplin soruşturmasında dikkat edilecek hususlar; 657 sayılı Kanun m.130.
• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, özellikle m.130 ve 135.
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, özellikle m.7, 11, 12 ve 27.
• Performans itiraz komisyonu duyurusu örneği; bu yerel duyuru tüm iller için ortak takvim değildir.

Güncellik tarihi: 30 Eylül 2026. Rehber genel bilgilendirme içindir; somut başvuru yolu ve süre, tebliğ edilen işlem ile ilgili mevzuat üzerinden belirlenir.

Kapak fotoğrafı: Etactics Inc / Unsplash.